شناسایی و رده بندی و موارد مصرف خیار دریایی
موارد مصرف خیار های دریایی - دامیران

شناسایی و رده بندی و موارد مصرف خیار های دریایی

خیار دریایی، یکی از مهم ترین انواع خارپوستان، متعلق به رده خیارسانان است. خیار دریایی دارای ارزش اقتصادی بالایی بوده و از قدیم در شرق آسیا به صورت سنتی برای معالجه ضعف، ناتوانی جنسی، ناتوانی در اثر پیری، یبوست ناشی از خشکی روده بی اختیاری ادراری، آسم، فشارخون بالا، روماتیسم و آنمی استفاده می گردیده است.

برخی از فعالیت های بیولوژیکی شناخته شده أنها شامل اثرات ضد سرطانی، ضد انعقاد، ضد فشارخون، ضدالتهاب، ضد میکروبی، آنتی اکسیدانی، ضد تصلب شرایین، ضد توموری و تسریع در بهبود زخم هست.

حضور ترکیباتی چون ساپونین ها، کندرویتین سولفات، گلوکز آمینوگلیکان، پلی ساکارید های سولفاته، گلیکوپروتئین، گلیکواسفنگولیپیدها و اسیدهای چرب ضروری، منشاء وجود چنین خواص زیستی در آنها است.

ساپونین ها که به منظور سازگاری با شرایط محیطی تولید می گردد؛ به عنوان متابولیت های ثانویه عمده این خانواده شناخته می شوند.

متابولیت های ثانویه مانند متابولیت های اولیه برای ادامه حیات ضروری نیستند، اما در مسیر تکاملی برای ادامه بقا از متابولیت ها اولیه مشتق شده اند.

بیشتر بدانید: روشهای نوین پرورش آبزیان (آکواپونیک)

در واقع این متابولیت ها همان سلاح شیمیایی می باشند که برخی از جانداران در بازی برای بقا از آن استفاده می کنند.

این ترکیبات فعال دارای خواص زیستی متفاوتی نظیر همولیز کنندگی، ضد توموری، ضدالتهابی، ضد باکتری، ضد ویروسی می باشند.

توکسین های به دست آمده از خیار دریایی، دارای خواص ضدویروسی، ضد تومور، ضد سرطان و ضدبارداری هستند.

خیار دریایی به دلیل درصد بالای پروتئین و عدم وجود کلسترول، در زمره مواد غذایی نیروبخش قرار می گیرد.

به طور کلی، از خیارهای دریایی نه تنها به عنوان ارزش دارویی، بلکه در مسائل اقتصادی و اشتغال زایی با برنامه ریزی دقیق و صحیح می توان استفاده کرد.

مقدمه

خیار دریایی در شاخه خارپوستان (Echinodermata) و رده هولو تورین ها (Holothuroidea) جای دارند و طی دوران تکاملی ۵۴۰ میلیون سال پیش در اقیانوس ها ظاهر شده اند (Alexander (&kina ,2001.

این جانوران از اجزای مهم زنجیره غذایی در اکوسیستم های معتدل (Temprate) و ابسنگ های مرجانی (Coral resefs) بوده و نقش مهمی به عنوان پوده خوار (Detritus feeder) یا معلق خوار (Suspension feeder) ایفا می کنند.

آنها مسئول بهم زدن و مخلوط کردن رسوبات بوده و ضمن تسریع باز چرخه مواد پودهای، باعث نفوذ اکسیژن در رسوبات می شوند.

تخم، لارو و نوزاد آنها نیز منبع غذایی مهمی برای سایر جانوران در بازی می باشند (۲۰۰۳) Bruckner et al.

آنها به طور عمده بین آبسنگ های مرجانی زندگی کرده اما در بسترهای شنی و گلی هم یافت می شوند.

بیشتر بدانید: وضعیت کاربرد پروبیوتیک ها در صنعت آبزیان کشور

عمق زندگی آنها نیز متفاوت است.

اکثر گونه ها در منطقه بین جزر و مدی زندگی می کنند اما تعداد کمی نیز در اعماق اقیانوس ها سر می برند.

طول آنها از چند میلی متر تا بیش از دو متر متغیر بوده و رنگ های متنوعی دارند.

در حال حاضر ۱۴۰۰ گونه خیار دریایی در آب های سراسر جهان شناسایی و گزارش شده است.

در دریاهای اطراف هند نزدیک به ۲۰۰ گونه شناسایی شده که ۷۵ درصد آنها در آب های کم عمق زندگی می کنند و نزدیک به ۵۰ گونه در نواحی بین جزر و مدی قابل جمع آوری هستند.

هدف از انجام این مطالعه ارائه اطلاعات کلی در ارتباط با خیارهای دریایی به منظور آشنایی بیشتر جامعه با این موجودات هست.

موارد مصرف خیار های دریایی
خیار دریایی، یکی از مهم ترین انواع خارپوستان، متعلق به رده خیارسانان است

تاریخچه

خیارهای دریایی خوراکی را در آسیا Trepang و در فرانسه Bech – de – mer می نامند.

تاریخچه مصرف آن توسط چینی ها به ویژه ساکنین نواحی ساحلی به مهر و مومهای ۱۳۶۸-۱۳۴۴ قبل از میلاد برمی گردد.

از آن زمان چینی ها خیار دریایی را به عنوان غذا و دارو مصرف می کنند.

همچنین از گونه Pseudoc nus echinits برای تغذیه اردک استفاده میشود.

سم خیار های دریایی دارای خواص ضدویروسی (Antiviral)، ضد سرطانی (Anticancer) ضدبارداری (Antifertility) وضد تومور (Antitumoral) بوده و در صنعت داروسازی مصارف زیادی دارد.

طبق تحقیقاتی که برای خیار دریایی در این مقاله انجام شده است، تاکنون درباره تاریخچه مصرف آن در ایران گزارشی انجام نشده است.

نحوه شناسایی و رده بندی خیارهای دریایی

خیار سانان به خیار شباهت دارند و عموما به نام خیارهای دریایی شناخته می شوند.

ضخامت یکی از دوانت های بدن کمتر بوده و دهان در همان سمت قرار دارد و مخرج در مقابل آن در انتهای پسین یا سمت مقابل دهانی قرار گرفته است.

پوشش بدن چرمی و نرم است. بسیاری از گونه ها می خزند و عده ای نیز در زیر صخره ها مخفی می شوند.

 

از نظر تقسیم بندی جانورشناسانی رده خیارهای دریایی دارای شش راسته به شرح زیر خواهند بود:

۱ – Aspidochirotida : تعداد تنتاکل ها بین ۱۵-۲۰ (تنتاکل ها کیسه ای کوچک پاهای لوله ای با انتهای مکنده هستند و درخت تنفسی نیز وجود دارد). بیشتر خیارهای دریایی خوراکی مانند Holothroidea متعلق به این راسته هستند.

۲ – Elasipoda : تنتاکل بدون حفره کیسه ای دارند پاهای لوله ای تحلیل رفته و بدون مکنده، درخت تنفسی ندارند، گونه های این راسته عمدتا در دریاهای عمیق پراکنش دارند.

۳ – Pelagthurida : گونه های این راسته شکل غوطه ور زنده از خیار دریایی محسوب می شوند. فاقد پاهای لوله ای هستند.

۴ – Dentrochiroda : تنتاکل ها شاخه ای بدون حفره کیسه ای و دارای درخت تنفسی، زیستگاه آنها ساحل دریا یا منطقه بین جزر و مدی است.

۵ – Molpadonia : سطح بدن نرم، بخش خلقی بدن باریک و شبیه دم هست.مخرج در انتهای دم قرار دارد. فاقد پاهای لوله ای هست.

۶ – Apoda : شکل آن کرمی شکل هست. تنتاکل ها انگشت مانند با پر مانند، شاخه ای و به تعداد ۱۰-۲۰ می باشند.

به طور کلی به دلیل اوسیکل های اپیدرمی در امر شناسایی خیار دریایی قابل امکان نیست و فقط از طریق مورفولوژیک آن باید آنها را شناخت.

بیشتر بدانید: توانایی بستر های مختلف نشست باکتریایی تصفیه آب در سیستم های بسته پرورش آبزیان

مانند پاهای لوله ای, (Podia) ناحیه شعاعی, (Ambulacral) شکل دهان، حضور یا عدم حضور ماهیچه های جمع کننده دهانی، درخت تنفسی و اندام کوویر Cuvierian tubules) (Conannd, 1990)).

جهت تشخیص جنس و گونه علاوه بر رنگ ظاهری برای اطمینان می بایست.

از نمونه برداری از استخوانچه ها از جنس کربنات کلسیم که اسپیکول نیز نامیده می شوند استفاده نمود لذا بعد از صید نمونه آن را در الکل ۷۰% قرار می دهیم.

علت استفاده از الکل به جای فرمالین آن است که اسپیکول ها در فرمالین حل خواهند شد.

در آب های اطراف ایران ۱۷ گونه از گونه های مختلف خیارهای دریایی را شناسایی کرد که بیشتر از جنس Holothurians بودند.

در مطالعاتی از این قبیل بر این امر تأکید شده که بیشتر مناطق ساحلی در ایران جنس Holothuri – ans غالب هست.

بیشتر بدانید: بیماری های تغذیه ای و محیطی پوست ماهی در پرورش آبزیان

این در حالی است که مطالعات کمی بر روی تاکسونومی، بیولوژی و پرورش این موجودات صورت گرفته است.

تاکنون شناسایی گونه های خیارهای دریایی در جزیره قشم توسط محققین داخلی صورت گرفته است اما به علت بالا بودن تنوع گونه ها در سواحل صخرهای بیشتر این تحقیقات محدود به چند محدوده در سواحل است (غیاث نژاد ۱۳۸۶).

گونه H.Leucospilota به عنوان گونه غالب در خلیج فارس هست (Afkhami et al,2012).

در جزیره لارک از بین تمام رده های خیارهای دریایی، یک راسته دو خانواده، دو جنس و ۵ گونه شناسایی شدند و از آنجایی که تاکنون هیچ گونه مطالعه ای بر روی شناسایی گونه ها در اطراف جزیره لارک انجام نشده است، تمامی گونه ها برای اولین بار از این جزیره گزارش شدند و در این بین، گوندی -Holothuria leu – cospilota به عنوان گونه غالب در جزیره لارک میتوان معرفی کرد (خزاعلی، ۱۳۹۱).

 

زیستگاه خیار دریایی

خیارهای دریایی طی دوران تکاملی ۵۴۰ میلیون سال پیش در اقیانوس ها به وجود آمدند.

در همه اقیانوس ها و دریاها و در تمامی اعماق بر روی بستر دریا یا در حال بلعیدن ماسه یا گل دیده می شوند.

مسئول به هم زدن و مخلوط کردن رسوبات، تسریع باز چرخدی مواد پودهای و باعث نفوذ اکسیژن در رسوبات میشوند.

برخی از آنها در جوار صخره های مرجان ها یا گیاهان دریایی بافت می شوند.

اگرچه برخی از آنها در میان علف های دریایی زندگی می کنند ولی مابقی درون گل و ماسه می روند.

در همه اقیانوس ها زندگی خود را با صاف خوابیدن روی رسوبات یا با نقب زدن داخل رسوبات می گذرانند.

به راحتی روی آبستگ های مرجانی یافت می شود و یا در آب های کم عمق در کمترین حد جزر هم بافت خواهند شد.

پراکنش آنها بیشتر در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری است و در سواحل سیستان و بلوچستان ایران پیشتر گونه Holothroidea موجود هست.

موارد مصرف خیار های دریایی
خیار سانان به خیار شباهت دارند و عموما به نام خیارهای دریایی شناخته می شوند.

مشخصات عمومی خیارهای دریایی

آنها در بستر دریاها از آب های گرم مناطق حاره ای تا گودال های عمیق و سرد زندگی می کنند.

این جانداران شب گرد بوده و طول عمرشان از ۵-۱۰ سال متغیر است.

اسکلت آهکی سخت آنها به خارهای میکروسکوپی در زیر پوست منتهی می شود.

این موجودات به یک لوله استوانه ای شکل با یک دهان و یک مخرج که در خلاف جهت یکدیگر قرار داشته شباهت دارند.

این موجودات از بی مهرگان بوده و به همین دلیل پوستی قابل انعطاف دارند، دارای پنج ردیف پای استوانه ای بوده که همگی در طول بدن کرمی شکلشان کشیده شده اند.

این پاها دارای ساختار مکنده بوده که به منظور خزیدن روی بستر دریا با چسبیدن روی صخره ها کاربرد دارند. دور دهان ممکن است بیش از ۱۰ عدد آمبولاکرال منشعب شده که میتواند در تمام طرفین قرار گرفته باشد.

همچنین تنتاکل های منشعب دور دهان که می تواند در تمام طرفین آن قرار داشته باشد را شامل شود.

بیشتر بدانید: اهمیت ریز جلبک ها در صنعت آبزی پروری

برخی از خیارهای دریایی جهت گیج کردن و به دام انداختن طعمه خود نخ های سفیدی را به بیرون پرتاب می کنند و برخی از آنان هنگامی که مورد مزاحمت واقع شوند، اندام های داخلی خود را به بیرون پرتاب می کنند و به طرز بسیار جالبی اندام ها می توانند زنده مانده و به زندگی خود ادامه دهند.

طول این جانور به طور معمول در حدود ۲۰ سانتی متر هست ولی در بعضی گونه های بالغ، طولی کمتر از ۱ سانتی متر و در گونه ای دیگر نظیر سینا پناماکولاتا (Asynaptamaculata). طولی معادل ۵ متر نیز مشاهده گردیده است.

برخی از گونه ها می توانند شناور باشند و برخی دیگر نیز در تمام طول زندگی خود به صورت پلانکتونی و تنها با جریانات آپ قادر به حرکت هستند.

دهان که در یک طرف بدن قرار دارد ۱۰-۳۰ تنتاکل (شاخک) جمع شدنی احاطه شده که از تغییر شکل پاهای لوله ای ایجاد شده اند.

این تنتاگول ها قادر به گیر انداختن پلانکتون ها بوده، توانایی جاروب کردن گل های ماسهای محل زندگی شان را دارا خواهند بود.

گل بلعیده شده و پس از اینکه مواد مغذی آن جدا شد، شن ها از میان بدن عبور کرده و خارج می شود.

ساختار داخلی بدن

بدن خیار دریایی چرمی و عضلانی است. در زیر پوست چرمی نیز عضلات حلقوی و طولی توسعه یافته ای وجود دارد.

این عضلات به یک حلقه آهکی واقع در بخش جلویی دستگاه گوارش که متشکل از استخوانچه های بزرگتر است متصل خواهد بود.

این دو ویژگی از ویژگی های منحصر به فرد خارجی در خیارهای دریایی است.

در انتهای راست روده، روده و سپس کلوآک وجود داشته که به مخرج منتهی می شود، به کلوآک دو ساختار لوله ای بسیار منشعب درخت مانند بنام درخت تنفسی راه دارد که وسیله تنفسی جانور است دستگاه گوارش شامل یک لوله بلند بوده که از دهان در بخش جلویی شروع شده و به مخرج در بخش پسین بدن ختم می گردد. انتهای بخش پسین خیار دریایی گسترده تر شده و به طرف بخش جلویی بدن باریک تر می شود.

خارها درون پوست قرار گرفته اند. دو نوع اندام تنفسی در خیار دریایی وجود دارد که عبارت اند از: درخت تنفسی و اندام کوویر.

بیشتر بدانید: آب پرورش ماهی چه ویژگی هایی باید داشته باشد؟

این دو اندام مانند یک پمپ عمل کرده و آب را به درون سیستم میرانند، یک خیار دریایی با پمپ کردن آب دریا به داخل و خارج ساختن آن از طریق درخت تنفسی، تنفس می کند.

در اثر انقباض راست روده، یک دریچه آب به راست روده و سپس به درخت تنفسی واردشده، بعد از تبادل گازهای تنفسی در لوله های درخت تنفسی آب از مخرج خارج می گردد.

پوست و پاهای لوله ای نیز در تنفس دخالت دارند. برخی از خیارهای دریایی دارای اندام هایی هستند که در دیگر بی مهرگان یافت نمی شود.

مثلا در Aspidochirotida انشعابات تنفسی درخت مانند، ساختار تدافعی نیز دارند.

آنها می توانند از مخرج بیرون زده که بلافاصله پس از آن در طول پهن شده و چسبناک می شوند که موجبات ترس یا گرفتار شدن شکارچیان را به دنبال دارد.

بسیاری از آنها واجد انشعابات تنفسی کوویر می باشند که در تنفس کاربرد دارند. این شکل در کرمهای (اکی بوران) نیز دیده میشود.

عادات غذایی

همه آنها روی ماسه ها زندگی نمی کنند بلکه برخی از آنها داخل رسوبات آبسنگ های مرجانی نقب می زنند.

یکی از اهداف آنها ممکن است تغذیه باشد. چرا که در حین نقب زدن رسوبات را می بلعند.

در دستگاه گوارش مواد مغذی از رسوبات واردشده روی گونه Psolus fabricii نتایج مشابهی داشته و در این خیار دریایی نیز وزن غده جنسی نر در تمام طول سال بیشتر از غده جنسی ماده بوده است.

 

صفت مهم اکولوژیک خیارهای دریایی

برگرداندن امعا و احشا و ترمیم نمودن آن ها:

تحت شرایط فقر با ضعف زیست محیطی خیار های دریایی می تواند امعا و احشا خود را برگردان نمایند.

که این مسئله شامل معده، روده، درخت تنفسی، شبکه عروقی خونی پشتی و گناد ها خواهد بود.

واژگون کردن امعا و احشا معمولا متراکم کردن یا جمع کردن دیواره بدن می باشد.

امعا و احشا از میان کلوآک و مخرج واژگون خواهند گردید، عوامل زیست محیطی که باعث تحریک واژگونی می شوند شامل افزایش یا کاهش ناگهانی درجه حرارت، آلودگی آب و محرک های فیزیکی یا شیمیایی است.

موارد مصرف خیار های دریایی
بدن خیار دریایی چرمی و عضلانی است.

اهمیت خیار دریایی

اهمیت غذایی

چین از جمله اولین کشورهایی است که خیار های دریایی را به عنوان غذا مصرف نموده است.

دارای پروتئین بالا و فاقد کلسترول بوده، آنها همچنین به عنوان یک غذای مقوی و نیرو بخش مطرح میباشند.

براساس تجزیه و تحلیل آزمایشگاهی بدن یک خیار دریایی به طور تقریبی محتوی ۷۶% آب – ۵/۲۱% پروتئین – % ۳ / ۰ چربی – ۱% کربوهیدرات -۱ /۱ خاکستر و ۱۱۸ میلی گرم کلسیم – ۲۲میلی گرم فسفر – ۴ /۱ میلی گرم آهن و در هر ۱۰۰ گرم وزن بدن، محتوی روده آن ها۴۹/۷۲% آب – ۸۳۶ / ۸ % پروتئین خام –۶۸۷/۲% چربی خام و ۹۸۷/۱۵% خاکستر خواهد بود.

 

ارزش اقتصادی

تاریخچه صید خیار های دریایی به هزاران سال پیش بر میگردد.

در چین و جنوب شرق آسیا استقبال کنند.

بازار های سنگاپور کره، تایوان و مالزی بازار های عمده خیار های دریایی محسوب می شوند.

در سال ۲۰۰۳ یک کارگاه بزرگ و پیشرفته خیار دریایی در دالیان چین توسط FAO قرار داده شد.

امروزه چین به عنوان پرچم دار پرورش خیار دریایی است FAO.

در سال ۲۰۱۱ یک سلسله کارگاه بر رویکرد مدیریت اکوسیستم خیار دریایی (SCEAM) ترتیب داد.

اولین کارگاه به عنوان منطقه بی طرف در جزایر فیجی قرار گرفت و در ادامه، دومین کارگاه در سال ۲۰۱۲ در اقیانوس هند به عنوان منطقه ی بی طرف در زنگبار (تانزانیا) قرار داده شد (۲۰۱۶FAO, )خیار دریایی از نظر اقتصادی از دو دیدگاه حایز اهمیت خواهد بود.

کاربرد در صنعت داروسازی در بخش پزشکی و دارویی توضیح داده شده است.

به عنوان ماده غذایی

این جانور دریایی دارای ارزش غذایی بالایی بوده، بدون کلسترول و دارای پروتئین بالا اشکال قابل مصرف خیار دریایی که تولیدات صادراتی نیز نامیده میشوند. چربی خام و ۹۸۷/۱۵% خاکستر خواهد بود.

 

عبارتند از:

Mer-de-Beche : (بهترین تولید غذای دریایی)

Konowata : امعا و احشا داخلی خیار دریایی

Konoko : تخمدان های خیار دریایی

 

ارزش پزشکی و دارویی

خیارهای دریایی به دلیل این که انواع مختلفی دارند و هر نوع ویژگی های دارویی و پرورشی ویژه خود را دارد بنابراین شناخت دقیق آن ها مهم و ضروری است.

با توجه به بررسی هایی که داروسازان چینی در اساس روش های اجدادی خود انجام داده اند به طور کلی خیار دریایی به خون و سلول های حیاتی بدن نیرو می بخشد.

اختلالات سیستم کلیوی را درمان می کند و خشکی ها مخصوصا خشکی های روده را برطرف می کند.

خیار دریایی ساختاری شور طبعی گرم دارد.

استفاده های رایج آن شامل درمان ضعف، ناتوانی، سستی افراد سالخورده، پوستی که به دلایل خشکی روده باشد خواهد بود.

برای ضعف تکرر ادرار و سایر علایم نارسایی در کلیه، خیار دریایی را به همراه گوشت گوسفند می پزند.

خیار دریایی به عنوان یک منبع غنی از سولفات Chondroitin است که توانایی آن در کاهش درد مفاصل شناخته شده است و همچنین برای درمان سیاه سرفه، فشار خون هم مفید می باشد تحقیقات دانشمندان ژاپنی نشان داده است که سولفات Chondroitin برای درمان ایدز مفید است.

بیشتر بدانید: تفاوت های ژنتیکی گونه های قزل آلای رنگین کمان

همچنین سولفات پلی ساکارید با ویروس ها مقابله می کند.

– دارای گلوکزید ساپونین (Saponin) نیز می باشد ساپونین و پلی ساکارید خیار دریایی هر دو دارای خصوصیات ضد سرطانی هستند.

– دارای (Mucoitin) بوده که یک عامل تاخیری می باشد و به عنوان ضد تومور و عامل انعقاد خون می توان از آن استفاده کرد.

– بافت پیوندی پوستی، غشا حفره بدن و غشا مخاطی درون غده لوله ای خیار دریایی محتوی مقادیر زیادی از انواع اسید موکوپلی ساکاریدی است که میتواند اثرات خاصی را بر روی رشد و بهبودی ضعف حاصل از بیماری، ضد التهاب، تشکیل استخوان و جلوگیری از پیر شدن بافت ها و نیز آرتروز داشته باشد.

اسید های چرب خیار دریایی مانند اسید های چرب ماهی است، یعنی در روغن ماهی ماده ی EPA وجود دارد که عینا در خیارهای دریایی وجود دارند و می تواند جایگزین روغن ماهی شود.

فعالیت آنتی اکسیدانی خیاردریایی

پوست بدن انسان در مواجهه با مخاطرات زیادی از جمله اکسیدانت ها است که در حین واکنش های اکسیداسیون، رادیکال آزاد تولید می کنند.

رادیکال های آزاد به دلیل ماهیت تهاجمی خود با تاثیر بر مولکول ها و ساختار های مختلف بدن، مانع عملکرد صحیح سیستم های زیستی و بروز بیماری های نظیر آلزایمر، سرطان، پیری، نارسایی قلبی، آرتریت روماتوئید, فیبروز کیستیک، ناهنجاری های متابولیکی و HIV می شوند.

صیادان در جزایر اقیانوس آرام از سموم آنها جهت صید استفاده می کنند برخی سموم آن ها قادر به قطع تنفس موجودات زنده خواهد گردید و لذا در صید ماهیان و اختاپوس ها استفاده می گردد.

سم خیارهای دریایی به دلیل ماده ی هولوتورین به عنوان ضد سرطان استفاده می شود.

غلی رغم وجود تحقیقات منتشر شده در زمینه کاربرد های گوناگون خیار دریایی در کشور های مختلف، مطالعات بر روی خواص دارویی خیار دریایی در ایران به اندازه کافی نبود است زیرا این مطالعات انجام شده فقط به جنبه های فیزیولوژیکی و زیست محیطی محدود گشته است و با توجه به اینکه کشور ما در مناطق خلیج فارس و دریای عمان به عنوان یک منبع غنی از گونه های مختلف خیار دریایی می باشد.

لذا مطالعه بررسی کاربردهای دارویی عصاره خیار دریایی، امری ضروری به نظر می رسد.

تکثیر و پرورش

خیارهای دریایی نگهداری شده در استخر ها (با تانک ها) نسبت به پن های دریایی (یا نمونه هایی که مستقیما از طبیعت وحشی گرفته شده اند)، چندین ماه تا ۲ سال آسانتر تخم ریزی خواهند کرد.

 

رفتار های پیش از تخم ریزی

۱. حرکت دورانی
٢. انقباض های ریتمیک و منظم
٣. بلند کردن و حرکت دادن قسمت انتهایی جلوی بدن
۴. بالا رفتن از دیواره تانک تر ها معمولا قبل از ماده ها اسپرم ها را رها می کنند و ماده ها رها کردن تخم ها را زودتر یا دیرتر بعد از نخستین نری که اسپرم را رها خواهد نمود شروع می نمایند.

موارد مصرف خیار های دریایی
خیارهای دریایی به دلیل این که انواع مختلفی دارند و هر نوع ویژگی های دارویی و پرورشی ویژه خود را دارد

جهت تحریک کردن خیار دریایی برای تخم ریزی چندین روش وجود دارد

۱. تحریک حرارتی
۲. روش عصاره گشاد
۳. روش فشار آب
۴. روش تحریک غذایی
۵. روش تیمار خشک

تخم تازه باروری شده به رنگ سفید، کروی و با چشم غیر مسلح دیده می شوند، تخم های بارور شده دارای غشا ورم کرده خواهند بود.

برای تغذیه لارو از گونه های جلبکی می توان استفاده کرد.

اما خیار دریایی بالغ همه چیز خوار است در ایران مطالعه و پژوهش های گسترده ای بر روی گونه های خیار دریایی از سال ۱۳۸۸ آغاز شد که حاصل این فعالیت ها، منجر به تکثیر گونه Holothuria leucospilota در سال ۱۳۸۸ و همچنین، تکثیر و پرورش موفق تنها گونه ی تجاری و با ارزش خلیج فارس، با نام Holothuria scabra توسط کارشناسان ایستگاه تحقیقات پر منتان بندر لنگه در سال ۱۳۸۹ شد (ماهنامه بندر و دریا, ۱۳۸۹).

همچنین در بررسی توجیه اقتصادی پرورش خیار دریایی در منطقه خلیج چابهار نیز تحقیقاتی انجام گرفت که نتیجه آن توجیه پذیر و اقتصادی بودن این منطقه است.

بیشتر بدانید: وضعیت جهانی صنعت پرورش ماهی دریایی در قفس

بنابراین، اگر در کشور ما نیز، همانند سایر کشور ها، به فناوری تکثیر و پرورش گونه های پر کاربرد پرورشی و اقتصادی خیار دریایی دست یافته شود، در حقیقت به صنعت نو و پرسودی دست می یابیم که این امر در منطقه خلیج چابهار، به منزله یکی از مهمترین قطب های شیلاتی کشور، بسیار حائز اهمیت می تواند باشد.

بنابراین، می توان در بحث اقتصادی کل شیلات کشور تاثیر مثبت و بهینه ای انتظار داشت (شکوری ,۱۳۹۲).

محققان ایرانی اکنون سه میلیون قطعه لارو کرمی شکل از این گونه در خارج از محیط دریا تکثیر کرده اند که البته این همکاری و برنامه ریزی های صورت گرفته قرار است علاوه بر بازسازی ذخایر این گونه در آب های عمان، پرورش این گونه توسط مردم در مزارع کشت میگو توسعه داده شود زیرا خیار دریایی علاوه بر خواص خود کمک شایان توجهی به پرورش میگو می کند.

خیارهای دریایی از کف مزارع پرورش میگو تغذیه کرده و گل و لای کف این مزارع را تصفیه می کنند در نتیجه در افزایش رشد میگوها نیز بسیار موثرند (Iran seda web page) .

 

بحث و نتیجه گیری

با توجه به منابع وسیع ایران و مرز های آبی شگرف و گسترده، منابع غذایی دریایی از جمله پروتئینی حائز اهمیت اند زیرا این مواد پروتئینی علاوه بر ارزش دارویی نیز دارند و همین طور با نظر به مسائل اقتصادی و اشتغالی، با توسعه پروژه های پرورشی برنامه ریزی شده، می توان شاهد پیامد های اقتصادی و اشتغالی بود.

خیار دریایی نیز همانند میگو، ماهی های پرورشی و صدف از آبزیان با ارزش اقتصادی است و می توان، طی پروژه های تدوین شده پرورش، به کشت این آبزی پر ارزش پرداخت.

هدف از پرورش این آبزی نه تنها مسائل تغذیه ای و دارویی است، بلکه با وجود منابع و اراضی در خور بهره برداری، طی این پروژه می توان در بخش در آمد های شیلاتی کشور اتفاق اقتصادی خوبی را شاهد بود؛ همین طور در مناطقی که مساعد پرورش این آبزی اند، از جمله خلیج چابهار و خلیج فارس، می توان اشتغال زایی کرد.

بیشتر بدانید: پرورش قورباغه ، الماس سبز

این آبزی، علاوه بر فواید اثر بخشی که در بازار داخل دارد، میتواند یکی از منابع در آمد خارجی و صادراتی باشد، چرا که ایران از مناطق مساعد پرورش این جاندار آبزی است (شکوری ,۱۳۹۲).

به دلیل وجود گونه های مختلف خیار دریایی در خلیج فارس و دریای عمان، شناسایی ترکیبات موجود و بررسی خواص زیستی در گونه های این جانداران، در این مناطق به دانش پژوهان پیشنهاد می گردد، تاکنون خیار دریایی در لیست گونه های در معرض خطر انقراض سازمانی جهانی حفاظت از گونه های در معرض خطر انقراض IUCN در ایران قرار نگرفته است.

بدین منظور پیشنهاد می شود که پروژه های تحقیقاتی بیشتری در زمینه ارزیابی ذخایر شناسایی گونه های موجود، تراکم و پراکنش گونه های خیار دریایی در سواحل خلیج فارس به خصوص جزایر ایرانی، مطالعات اکولوژیکی، بیولوژیکی، بازسازی ذخایر، معین نمودن بیولوژی تولید مثل در جهت تکثیر و پرورش و ایجاد اشتغال و ارزآوری برای صیادان صورت پذیرد.


عرفان پارسا / دانشجوی کارشناسی سال سوم مهندسی شیلات دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست
قصلنامه علمی – تخصصی رویان / سال چهارم / شماره پانزدهم / بهار۹۷
منبع: دامیران
نویسنده: عرفان پارسا
لینک کوتاه مقاله: daamiran.com/?p=7693
برای ورود به بانک مقالات دامیران کلیک کنید
شناسایی و رده بندی و موارد مصرف خیار دریایی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دامیران