شکست سیاست های انحصار؛ در تامین دی کلسیم فسفات
شکست سیاست های انحصار؛ در تامین دی کلسیم فسفات

شکست سیاست های انحصار؛ در تامین دی کلسیم فسفات

بر کسی پوشیده نیست که اختلال در تولید مکمل های دی و مونوکلسیم فسفات از سویی، و ممنوعیت واردات این فراورده از سوی دیگر، تولیدات صنایع پروش دام و طیور کشور را دچار چالش کرده و اعتراض مدیران تشکل ها و فعالان این عرصه را برانگیخت. به همین جهت دامیران با واکاوی جوانب متعدد این معزل، با مهندس محمد مرادی مدیر عامل اتحادیه مرکزی مرغداران میهن و چند تن از فعالان و مطلعان صنف به گفتگو نشسته است.

طی یکی دو ماه گذشته، مشکلات کمبود و عدم تامین به موقع و کافی مکمل های دی و مونوکلسیم فسفات برای استفاده در جیره خوراک دام، طیور و آبزیان مطرح شده و برای پرورش دهندگان نگرانی هایی ایجاد کرده است. تامین این ماده حیاتی طی سه سال گذشته، در پی ممنوعیت واردات این محصول، منحصرا بر عهده تولیدکنندگان دی و مونوکلسیم فسفات قرار گرفت.

تولیدکنندگانی که برای تامین نیاز کشور به مکمل فسفات وابسته به ماده اولیه اسید فسفریک تولیدی دو شرکت آریافسفریک جنوب و کیمیاداران یزد بودند که آنها نیز به نوبه خود به خاک فسفات وارداتی وابسته اند. چرا که به گفته کارشناسان، خاک فسفاتی که از معادن داخلی تامین می شود، از نظر کیفیت و میزان خلوص، برای تهیه اسید فسفریک مورد استفاده در تولید DCP و MCP مورد نیاز صنعت پرورش دام و طیور کشور مناسب نیست.

بر اساس گفته یکی از منابع آگاه، داستان از آنجا آغاز می شود که در ابتدای سال، دو شرکت تولید کننده اسید فسفریک کشور در تامین خاک مورد نیاز خود دچار مشکل شدند و از سوی دیگر شرکت آریافسفریک دچار مشکلات فنی جدی شده و به دلیل مشکلات تحمیل شده بر اثر تحریم ها، موفق به تامین قطعات مورد نیاز خود نشد و در نتیجه شرکت های تولیدکننده دی و مونوکلسیم فسفات برای تامین اسید فسفریک مورد نیاز خود در مضیقه قرار گرفته و تولیدشان دچار اختلال شد که در نهایت این اختلال تولید کنندگان دام و طیور را گرفتار کرد.

استفاده از مکمل فسفات، محدود اما حیاتی

مهندس محمد مرادی مدیرعامل اتحادیه مرکزی مرغداران میهن در رابطه با اهمیت مکمل فسفات به دامیران گفت: « میزان استفاده مکمل DCP در جیره طیور، بسیار کم و ناچیز است. برای هر سر مرغ، روزانه تنها چیزی در حدود ۲.۲۵ گرم از این ماده را استفاده می کنیم. ولی با این وجود، استفاده از این مکمل در صنعت طیور لازم و حیاتی است. با وجود مشکلاتی که کشور برای تامین سایر نهاده ها با آن دست و پنجه نرم می کند، در صورتی که تک تک بخش های نهادها با بهترین کیفیت تأمین شود، بدون استفاده از فسفات در جیره، امکان جذب مواد غذایی برای پرنده فراهم نبوده و در صورت عدم استفاده از این مکمل در خوراک طیور، سایر مواد بی ارزش می شوند.»

تولید داخل پاسخگوی نیار صنعت نیست

در حالی که دو سال پیش واردات مکمل های دی و مونوکلسیم فسفات در حمایت از تولیدکنندگان داخلی این محصول ممنوع شد، به اعتقاد برخی کارشناسان، کشور ما در تولید این محصول دارای مزیت نبوده و یا لااقل توان تولید داخلی این محصول را جوابگوی نیاز صنعت عظیم پرورش دام و طیور کشور نمی دانند. با وجود محدودیت در تامین خاک فسفات و ظرفیت تولید شرکت های سازنده اسید فسفریک، حداکثر توان تولید کارخانجات تولید مکمل فسفات در حالی در بهترین حالت ۷۵ هزار تن در سال اعلام شده، که نیاز مصرف داخلی این محصول تا سالانه ۲۰۰۰ تن نیز تخمین زده می شود.

سهم 12 درصدی صنعت دامپروری در تولید ناخالص ملی

مهندس مرادی در توضیح این مطلب به خبرنگار دامیران گفت: «واقعیت اینجاست که حدود ۴۷ تولید کننده فسفات در کشور مشغول فعالیت هستند که وظیفه آنها تامین مکمل های فسفات برای دام و طیور است. بعد از حدود دو سال قبل، که واردات دی و مونو کلسیم فسفات به کشور ممنوع اعلام شد، این تولیدکنندگان تنها منبع تامین نیاز صنعت تولید طیور کشور به مکمل فسفات بودند.

طی دو سال گذشته مرغداری های کشور با کمبود این مکمل مواجه نبودند که البته دلیل آن تولید کافی فسفات در کشور نبود. در حقیقت مقداری ذخیره وارداتی از قبل باقی مانده بود و بخشی از میزان تولیدات داخلی که پیش از این، هم زمان با واردات در کشور آماده شده بود، هنوز در انبارها موجود بود. از سوی دیگر به دلیل مشکلات در تامین سایر نهاده ها، میزان جوجه ریزی نیز کاهش پیدا کرده بود. بر همین اساس تا حدود ۱ تا ۲ ماه قبل مشکل کسری جدی این فراورده احساس نمی شد. ولی واقعیت اینجاست که پس از ایجاد اختلال در عملکرد شرکت های آریا فسفریک جنوب و کیمیاداران یزد،این مشکل سر باز کرد.»

مدیرعامل اتحادیه مرکزی مرغداران میهن در ادامه افزود: «بر اساس صحبت هایی که در جلسه اخیر تشکل ها با دفتر بازرگانی داخلی وزارت جهاد کشاورزی مطرح شد، مشکل تولید اسید این دو شرکت برطرف شده و می توانند تامین اسید را انجام دهند. ولی این واقعیت را نمی توان نادیده گرفت که حتی در صورتی که این شرکت‌ها با تمام ظرفیت خود کار کرده و اسید تولید کنند و هیچ مشکلی در تامین اسید وجود نداشته باشد، این تولید با میزان مصرف صنعت مرغداری در خوشبینانه ترین حالت لب به لب می شود.

این به این معنی است که هر مشکل غیر مترقبه ای شامل مشکلات جاده ای و حمل و نقل، مشکلات کارخانه یا هر اتفاق پیش بینی نشده دیگری، از جمله عوامل قهریه، تامین دی کلسیم فسفات برای تولیدکنندگان پروتئین حیوانی کشور به ویژه طیور که نیاز حیاتی به این مکمل دارند را با چالش روبه رو خواهد کرد. در نتیجه تولید داخلی کفاف نیاز داخلی را نخواهد داد.»

واردات دی کلسیم فسفات، آری یا نه

به گفته منابع آگاه، در مقطعی به دلیل اشتباه در تقسیم تخصیص ارز ترجیحی تولیدکنندگان مکمل فسفات در تقابل با واردات این محصول دچار ضرر و زیان شدند. به این صورت که دی و مونوکلسیم فسفات وارداتی از ارز ۴۲۰۰ تومانی بهره مند شد ولی این یارانه به مواد اولیه تولید این مکمل تخصیص پیدا نکرد.

صنعت دام سبک کشور در خطر افول

این سبب از دست رفتن مزیت رقابتی محصول تولید داخل شد و در نهایت این اتفاق، با پیگیری مجمع تولیدکنندگان دی و مونو کلسیم فسفات به ممنوعیت واردات این فراورده انجامید. ولی امروز به حذف ارز ترجیحی دارو و مکمل های دامی، این شرایط تغییر کرده و محصول تولید داخل، مزیت قیمتی خود را باز پس گرفته است.

مهندس مرادی در این رابطه می گوید:«در آن مقطع زمانی که واردات مکمل فسفات با ممنوعیت مواجه شد، تولید کنندگان اسید و به تبع آن تولید کنندگان دی و مونوکلسیم فسفات به خوبی کار می کردند. ولی به نظر من، شاید اعمال این ممنوعیت کار درستی نبود. حداقل امروز می‌توان گفت که این ممنوعیت باید برداشته شود که بازار به روند عادی خود باز گشته و این کالای حیاتی به دست تولیدکنندگان برسد.

بدون شک در آینده در صورتی که توان تولید تولید کنندگان داخلی دی و مونوکلسیم فسفات افزایش پیدا کند، دیگر لزومی به واردات این محصول نخواهد بود. نکته دیگر این است که به ادعای شرکت های تولید کننده مکمل فسفات، تولید داخلی با قیمت پایین تری به بازار عرضه خواهد شد. در چنین شرایطی در صورتی که تولید داخلی کیفیت مطلوبی داشته باشد، بدون شک هیچ پرورش دهنده ای به دنبال خرید محصول وارداتی گرانقیمت نخواهد بود.»

این کمبود جدی است

مهندس مرادی در ادامه با تاکید بر مشکل جدی کمبود مکمل فسفات توضیح داد:« این مشکل مرز جدی بودن را رد کرده است. ما بدون شک دچار افت تولید هم در زمینه مرغ و هم در زمینه تخم مرغ به عنوان دو کالای استراتژیک کشور خواهیم شد. تصمیم‌گیری در رابطه با نحوه تامین DCP باید خیلی سریع تر از این اتفاق بیفتد.»

وی در ادامه افزود: «زمانی که تولید کننده دسترسی به مواد اولیه استاندارد نداشته باشد، بدون شک به سمت محصولات غیر استاندارد رو می آورد. از همین رو گرایش پرورش‌دهندگان به سمت استفاده از پودر استخوان به عنوان ماده ای غیر بهداشتی، دور از ذهن نیست و متاسفانه در مواردی نیز این اتفاق افتاده است. ولی با این حال باید در نظر بگیریم که مکمل فسفات کالای دارای جایگزینی نیست و حتی در صورت گرایش مرغداران به سمت استفاده از پودر استخوان، باز هم افت تولید را خواهیم داشت.»

انحصارشکنی، حلال مشکلات تامین مکمل فسفات

از سویی در نامه ای که دبیر انجمن تولید کنندگان دی و مونوکلسیم فسفات در دوم دی ماه امسال خطاب به وزیر جهاد کشاورزی نوشت، اجازه واردات این محصول را در صورت اضطرار و لزوم رفع ممنوعیت موقت واردات، برای آن انجمن طلب کرد. این درخواست واکنش فعلان صنفی و تولیدکنندگان را به همراه داشت. به عقیده یکی از این کارشناسان که نخواست نامش فاش شود، ایجاد انحصار در تامین مواد اولیه حیاتی برای تولید و تامین منابع غذایی استراتژیکی چون گوشت مرغ و تخم مرغ به نوعی گروکشی مصالح گروهی محدود در مقابل امنیت غذایی مردم جامعه بوده و کمبود، رانت، واسطه گری، فساد، تقلب و قاچاق را به همراه خواهد داشت.

مهندس محمد مرادی اما صحبت و تصمیم گیری در این رابطه را در حیطه اختیارات اصناف ندانست و تصریح کرد: «اینکه واردات این محصول را چه کسی انجام دهد در حوزه اختیارات ما نیست. اینکه واردات به عهده تولید کنندگان دی و مونوکلسیم فسفات باشد، به عهده تجار باشد، یا به عهده خود ما به عنوان پرورش دهندگان طیور، بحث های تجاری است. در تجارت ایجاد محدودیت مسائل خاص خود را به وجود می آورد و از سوی دیگر، واردات بی‌رویه نیز ایجاد رقابت منفی کرده و مشکلات خاص خود را ایجاد می کند. از همین‌رو نظر دادن در این باره در حوزه اختیارات ما نیست. به نظرمن مسئولان دولتی در هنگام صدور مجوز، تصمیمات آگاهانه خواهد گرفت.»

انتقال جنین گوسفند به روش لاپاراسکوپی

مدیر عامل اتحادیه مرکزی مرغداران میهن در رابطه با موضع وزارت جهاد کشاورزی در این رابطه گفت:

«اولویت اول دفتر بازرگانی داخلی وزارت جهاد کشاورزی نیز این است که تولید محصول نهایی مرغ و تخم‌مرغ کشور به مخاطره نیفتد. لذا نظر دفتر هم این است که در صورتی که توان تولید این محصول در داخل از کشور وجود داشته باشد که بسیار عالیست، ولی اگر واقعاً متناسب با نیاز مصرف، توان تولید داخلی نداریم، میتوانیم کسری تولید خود را از طریق واردات تأمین کنیم.»

یکی از راه هایی که در دراز مدت می تواند هم منافع تولیدکنندگان دی و مونوکلسیم فسفات را تامین کرده و هم متضمن تامین نیاز داخلی به این مکمل باشد، واردات اسید فسفریک به عنوان ماده اولیه تولید مکمل فسفات است که دکتر سعیدیان دبیر انجمن تولید کنندگان دی و کلسیم فسفات در نامه خود به وزیر، آن را مطرح کرده است. با وجود اینکه ممنوعیت و انحصاری در واردات اسید فسفریک وجود ندارد ولی به گفته کارشناسان، حمل و انتقال این اسید نیازمند کشتی هایی با امکانات ویژه است که پتروشیمی رازی آن را در اختیار دارد.

لذا به نظر می رسد، با کمی آینده نگری و هماهنگی بین بخش های مختلف صنعت، بتوان با برنامه ریزی صحیح و به موقع به نیاز کارخانه جات تولید DCP از طریق تامین به موقع اسید فسفریک، چه از طریق تولید داخل و چه از محل واردات اقدام نمود.

در مجموع این که بنا بر شعار سال ۱۴۰۰ ، بنای کشور بر (تولید، پشتیبانی ها و مانع زدایی هاست) اتفاق مبارک و قابل تقدیری است. ولی به نظر می رسد حمایت از بخش بزرگتر تولید شامل حدود ۳۰ هزار مرکز پرورش طیور کشور و ۱/۵ میلیارد حجم جوجه ریزی، ۲ میلیون راس گاو و ۵۰۰ هزار تن خوراک آبزیان که در نهایت تامین کننده امنیت غذایی ۸۰ میلیون نفر جمعیت کشور است، باید در اولویت تصمیم گیری های کلان کشور قرار گرفته، و به بهترین شکل ممکن به مجادلات درون صنفی که می تواند کشور را متحمل هزینه های سنگین و جبران ناپذیر کند، خاتمه داده شود.

دامیران با وجود تلاش و پیگیری مستمر موفق به صحبت با نماینده انجمن تولیدکنندگان دی و مونوکلسیم فسفات جهت روشن سازی شبهات مطرح شده نشده است.

شکست سیاست های انحصار؛ در تامین دی کلسیم فسفات

اشتراک گذاری

امتیاز شما به این مطلب

4.1/5 - (7 امتیاز)

منبع: دامیران

برای کپی کلیک کنید

2 نظر در “شکست سیاست های انحصار؛ در تامین دی کلسیم فسفات

  • ۳ بهمن, ۱۴۰۰ , ۱۶:۴۸

    در مطالبی که در مورد دی کلسیم فسفات گفته شد در برخی از صحبت ها بی انصافی صورت گرفته که بنده به عنوان تولید کننده دی کلسیم فسفات این متن را تصحیح میکنم: اولاً مشکل شرکت آریا فسفریک کمبود خاک نیست و مشکل این است که به دلیل تخصیص بیشتر اسید فسفریک و بالا بردن سهم پتروشیمی رازی جهت تولید کود فسفاته و کاهش سهم تولید کنندگان دی کلسیم فسفات که در نتیجه تولید دی کلسیم فسفات کاهش یافته است و دوما این که شرکت های تولید کننده دی کلسیم فسفات در صورت تامین اسید فسفریک توانایی تولید دی کلسیم فسفات به حجم سه برابر نیاز داخل کشور را دارند پس در نتیجه راه حل این مشکل واردات و تعطیلی ۴۷ شرکت تولید کننده و بیکاری هزاران کارگر نیست و راه حل منطقی مجاب کردن آریا فسفریک به تامین کامل تولید کنندگان دی کلسیم فسفات است.

    پاسخ
    • ۳ بهمن, ۱۴۰۰ , ۱۸:۵۸

      خوب پس به هر حال کشور نمی تونه نیازش رو برای تولید اسید فسفریک جواب بده. به هر حال کود فسفاته هم مورد نیاز کشوره و محصولات زراعی و باغی هم تاثیرشون در امنیت غذایی کمتر از مرغ و تخم مرغ نیست!

      پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

دو × پنج =