راهکارهای نجات صنعت دام سبک
راهکارهای نجات صنعت دام سبک

مرکز پژوهش های مجلس پیشنهاد می کند:

راهکارهای نجات صنعت دام سبک

بر اساس گزارش مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، برای نجات صنعت دام کوچک کشور از بحران حاضر، اقداماتی نظیر تسهیل و افزایش ظرفیت صادراتی دام با رفع موانع صادرات و انجام هماهنگی های بین بخشی، بازنگری در قیمت های تعیین شده به طوری که براساس هزینه تمام شده سود معقولی برای دامدار تضمین شود، تولید قراردادی با محوریت تشکل های مرتبط و همچنین،  عرضه مستقیم گوشت در میادین محلی، تا حدودی میتواند از التهاب بازار گوشت بکاهد.

در همین رابطه بخوانید: صنعت دام سبک کشور در خطر افول

پرورش دام سبک در کشور اخیرا در پی سیاست گزاری ها و تصمیمات ضد ونقیض و شرایط اقلیمی کشور تحت فشار قرار گرفته وشرایطی بحرانی را تجربه می کند. مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی طی گزارشی کارشناسی به بررسی شرایط رو به وخامت صنعت دام سبک کشور پرداخت و مسائلی چون ناچیز بودن سهمیه خوراک دولتی، ضعف در صادرات دام سبک، شکاف هزینه تمام شده تولید و قیمت گوشت در بازار، قاچاق دام، سیاست های ناکارامد دولت و قیمت گذاری دستوری را از مهمترین دلایل غیر اقتصادی بودن تولید و پرورش دام سبک در کشور و حرکت این صنعت به سمت افول عنوان کرده است و در ادامه ضمن تاکید بر لزوم اقدام عاجل مسئولین به ویژه در وزارت جهاد کشاورزی به منظور پیشگیری از خسارت های بیشتر، راهکار هایی برای برون رفت از این معضلات و نجات صنعت از مرگ تدریجی ارائه کرده است.

اصلاح زنجیره توزیع نهاده

بر اساس گزارش کارشناسی منتشر شده توسط مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، از فروردین ماه ۱۳۹۷ سیاست تخصیص ارز ترجیحی به نهاده های دامی به منظور حمایت از تولیدکننده و مصرف کننده در دستورکار قرار گرفت و توزیع نهاده وارد شده به کشور از طریق سامانه بازارگاه انجام شد. اما بعد از گذشت بیش از دو سال از راه اندازی سامانه بازارگاه، برخی از مشکلات مانند تأخیر در ارسال نهاده های دامی و عدم امکان مرجوع نمودن بار بی کیفیت همچنان در این سامانه وجود دارد.

 اگرچه بخش پرورش دام کوچک (گوسفند و بز) پایین ترین اولویت را در بهره مندی از نهاده وارد شده با ارز ترجیحی به کشور دارد و عملا سهم بسیار کمی از نیاز روزانه دام در صورت تخصیص، از منبع نهاده وارد شده با ارز ترجیحی تأمین میشود؛ ولی قیمتها در این بخش به صورت دستوری کنترل شده و سنخیتی بین قیمت تمام شده و قیمت تعیین شده وجود ندارد.

دستورالعمل خرید تضمینی تخم مرغ اعلام شد

این گزارش تاکید کرده است که: درحال حاضر قیمت نهاده در بازار آزاد حدود چهار برابر قیمت دولتی آن است و این فاصله زیاد انگیزه برای انحراف مسیر توزیع آن را فراهم می سازد. در این گزارش پژوهشی، عدم مداخله مستقیم وزارت جهاد کشاورزی در توزیع نهاده ها و استفاده از ظرفیت تشکل های خوشنام، به خصوص در قالب تولید قراردادی  و با استفاده از ابزارهای مناسب، ازجمله پایش تصادفی و دوره ای و استفاده از ظرفیت مردمی، برای نظارت بر توزیع را راهکار مناسب برای اصلاح زنجیره توزیع نهاده دانسته است.

اصلاح قیمت مصوب خرید دام در داخل کشور

یکی از چالش های پرورش دهندگان دام سبک در کشور که واکنش شدید فعالات صنفی را نیز به دنبال داشت، قیمت گذاری دستوری بر تولیدات، به بهانه استفاده از ارز دولتی برای تامین نهاده هایی بود که تقریبا هیچ گاه دست دامداران را نگرفته است و دامداران دام سبک اغلب ناچار به تغذیه دام با نهاده غیر یارانه ای بودند. بنا بر پیشنهاد گزارش کارشناسی مرکز پژوهش های مجلس، در شرایط فعلی به دلیل پایین تر بودن قیمت مصوب از قیمت تمام شده گوشت گوسفندی، لازم است در قیمت مصوب بازنگری صورت گیرد. در عین حال دولت باید با برنامه ریزی لازم برای تخصیص بخشی از یارانه ها به مصرف کننده و نیز حذف واسطه های غیرضرور، از مصرف کننده نیز حمایت کند.

 تسهیل و افزایش صادرات دام، به خصوص گوشت

در سال ۱۴۰۰ سیاستهای ضد ونقیض و دستورات خلق الساعه در رابطه با صادرات دام سبک فشار سنگینی بر فعالان حوزه پرورش این دامها وارد آورد در حالی که بنا به نظر کارشناسان، تسهیل صادرات دام و رفع موانع آن می تواند منجر به هدایت دام در مسیر قانونی جهت خروج از کشور و ارزآوری شود. مسلماً صادرات دام، به زیرساخت هایی از جهت قرنطینه، شیوه نامه های بهداشتی، حمل ونقل و غیره نیاز خواهد داشت.

بنا بر گزارش کارشناسی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، صادرات در چارچوب بند «ر » ماده  (۳۱) قانون برنامه ششم توسعه باید با محوریت تشکل های فراگیر به صورت پایدار و با سازوکاری مشخص با نظارت دولت انجام شود و سود تولید کننده را به عنوان اولین حلقه در زنجیره تولید و صادرات ضمانت کند. البته این گزارش خاطذ نشان کرده است که ذبح دام در داخل کشور و صادرات گوشت حاصل، علاوه بر اینکه باعث جذب دام مازد از بازار داخل می شود؛ می تواند ارزش افزوده مناسبی در برداشته باشد. در این حالت از کاهش وزن یا تلفات دام حین جابه جایی جلوگیری می شود.

افزایش استفاده از نهاده وارداتی/ خوراک دام تولید ایران توان رقابت در بازار صادراتی را ندارد

صادرات باید در راستای مدیریت دام سبک مازاد انجام شده و دولت با اتخاذ سیاست عرضه مستقیم در داخل کشور و حتی تخصیص یارانه به مصرف کننده، از رشد غیرمنطقی قیمت ها و کاهش قدرت خرید جلوگیری کند.

واردات نهاده در ازای صادرات گوشت

گزارش کارشناسی مرکز پژوهش های مجلس، با توجه به مشکلاتی که در جابه جایی ارز وجود دارد، واردات نهاده های دامی در ازای صادرات دام راهکار مناسبی دانسته که می تواند تا حدی در مرتفع کردن نیاز داخل به نهاده ها ی دامی مؤثر باشد.

پرداخت تسهیلات با سود پایین به دامداران

پرداخت تسهیلات ارزان قیمت تا حدودی می تواند با افزایش بنیه مالی دامداران از تمایل آنها به فروش دام و به ویژه دام مولد بکاهد. البته سازوکار این امر ازجمله از طریق تولید قراردادی عدالت محور، باید به نحوی پیشبینی شود که از انحراف تسهیلات پرداختی جلوگیری شود.

تولید قراردادی عدالت محور

استفاده از ظرفیت تشکل ها و بازی دادن بخش خصوصی در اداره اقتصاد کشور بارها و بارها از طرف نخبگان و کارشناسان اقتصادی مورد تاکید قرار گرفته است. در گزارش کارشناسی مرکز پژوهش ها نیز آمده است: اگرچه تولید قراردادی در مصوبات حمایتی دولت در نیمه دوم سال جاری مورد تأ کید قرار گرفت، ولی عملا اقدامی روی آن انجام نشد. شاید بهترین راهکار درحال حاضر و با قبول ادامه شرایط فعلی، خرید دام زنده در قبال در اختیار قرار گذاشتن نهاده از دامدار و عرضه مستقیم گوشت باشد. در تولید قراردادی، محوریت باید تشکلهای برآمده از خود دامداران باشند تا قدرت چانه زنی دامداران به ویژه دامداران خرد افزایش یابد.  در تولید قراردادی امکان عرضه نهاده در بازار آزاد کاهش خواهد یافت.

ایجاد مراکز و بازارهای محلی عرضه مستقیم گوشت قرمز

خرید دام و عرضه گوشت قرمز به صورت مستقیم در بازارهای محلی و ملی توسط تشکل های تخصصی و تسویه نهایی با دامدار در زمان کوتاه، با کاهش هزینه های سربار میتواند سبب جلوگیری از رشد قیمت مصرف کننده گوشت قرمز و انتفاع هرچه بیشتر دامدار شود.

چالش بهره وری در صنعت گوسفندداری ایران، دلایل و راهکارها

استفاده از غرفه های عرضه گوشت میادین میوه و تره بار توسط تشکل ها میتواند در این امر کمک کننده باشد. در این حالت، دام ترجیحاً در قطبهای پرورش، ذبح و بسته بندی شده و با کد رهگیری مشخص بین غرف عرضه مستقیم توزیع میشود؛ مگر اینکه استان های مذکور دارای محدودیت از نظر تعداد میادین عرضه دام یا کشتارگاه باشند که البته در میان مدت با تقویت سرمایه گذاری باید مرتفع شود. این پژوهش همچنین استفاده از ظرفیت نمایندگان معتمد دامداران، سازمان بسیج مستضعفان و شرکت های دانش بنیان برای رصد عرضه مستقیم و انتفاع واقعی دامداران را برای اجرای موفق تر این طرح پیشنهادی کمک کننده دانسته است.

تداوم ثبت هویت و پالک کوبی دام

پالک کوبی دام و ثبت هویت دامها در راستای جلوگیری از قاچاق دام با هدف کنترل و امکان ردیابی دام انجام شد و باید با رفع برخی نواقص  ادامه یابد. یکی از اشکالات تقنینی در ارتباط با پالک کوبی دام این است که به استناد ماده (۱۸) قانون نظام دامپروری ثبت ۱۳۸۸/۵/۲۶ مصوب و شماره گذاری دام برعهده وزارت جهاد کشاورزی است.

بر اساس این ماده قانونی، وزارت جهاد کشاورزی موظف است به منظور مدیریت جامع، بهره برداری پایدار، تعادل نوع و تعداد دام با منابع خوراکی، جمع آوری اطلاعات، ارائه خدمات اصولی و زیربنایی، جلوگیری از قاچاق و کنترل جابه جایی دام، نسبت به شناسایی، ثبت و شماره گذاری دام کشور اقدام نماید. در صورتی که در بند «الف» ماده (۱) دستورالعمل خرید، فروش، حمل و نگهداری دام زنده مصوب ۱۴/۱۱/۱۳۹۷ این مسئولیت برعهده مالک گذاشته شده است.

بر اساس این ماده قانونی، مالکان دام زنده موظفند آمار و اطلاعات دام های خود را طبق زمانبندی و سازوکار علمی وزارت جهادکشاورزی به صورت مستمر در سامانه پنجره واحد کشاورزی ثبت، پلاک گذاری و تغییرات آن را به روز نمایند. لازم است در این زمینه شفافیت لازم صورت گیرد و در عین حال در صورتی که قرار بر تأمین هزینه توسط دامدار باشد، باید مشوق های مؤثر لازم در نظر گرفته شود.

راهکارهای نجات صنعت دام سبک

اشتراک گذاری

امتیاز شما به این مطلب

4.3/5 - (9 امتیاز)

منبع: دامیران

برای کپی کلیک کنید

دیدگاهتان را بنویسید

3 + 17 =