بررسی بیماری لامینایتیس در اسب و تشخیص آن
بررسی بیماری لامینایتیس در اسب و تشخیص آن

بررسی بیماری لامینایتیس در اسب و تشخیص آن

در اسب ها بند سوم انگشت distal phalanx نامیده می شود که در یک محفظه شاخی شده کپسول مانند به اسم سم قرار دارد. این ساختار استخوانی توسط بافتی به نام lamellae به سم متصل است. دیواره سم، sole و قورباغه آن طی زندگی رشد می کند. در نوار تاجی (coronary band) سلول های زایا اپیدرمال قرار داشته و به صورت داِیم رشد کرده و جمعیتی از سلول های دختری (کراتینوسایت ها یا سلول های تولید کننده کراتین) را تولید می کند که بعد از بلوغ دایم به راس دیواره سم کراتین اضافه کرده و طول دیواره سم افزایش می یابد. همین فرایند در sole و قورباغه رخ می دهد.

بنابراین نواحی رشد در نواحی فوقانی و زیرین دیواره سم قرار دارد. هر سلول کراتینوسیت نوار تاجی و خط سفید، sole و قورباغه هر ۸ ساعت تقسیم می شوند و در دیواره پشتی سم تا حدود ۸ ماه طول می کشد به سمت سطح زمین برسند.
کراتینوسیت های بالغ دیواره سم سازمان یافته شده و به صورت لوله های طویل باریک ایجاد می شوند و در مقطع عرضی به شکل دوایر متحدالمرکز دیده می شود. هر کدام از این لوله ها که از نوار تاجی شروع شده و به سطح زمین می رسد (۱۵-۵ سانتی متر بسته به نژاد) بین آن ها ماتریکس سلولی کراتینی ایجاد می شود. بافت شاخی بین این لوله ها (توبول) در سمت راست هر لوله تشکیل شده که باعث استحکام بخشیدم بیشتر بافت سم می شود. این توبول ها که به سمت سطح زمین ردیف شده اند به نیرویی که از سمت بالا موازی با خود توبول ها به دیواره سم وارد می شود، واکنش می دهند. به نظر می رسد دیواره سم توسط این توبول ها مستحکم شده اند اما بافت و ماتریکس بین توبولی عامل اصلی استحکام سم است و درواقع در توبول ها سه برابر نسبت به ماتریکس بین توبولی احتمال شکستگی وجود دارد.

بیشتر بدانید: صنعت اسب‌داری حوزه بزرگ سرمایه‌گذاری است 

توبول های لایه میانی در چهار ناحیه مجزا بسته به تراکم توبول ها در بافت شاخی بین توبولی  قرار می گیرند. ناحیه ای با بیشترین تراکم توبول لایه خارجی بوده و هر چه به سمت لایه داخلی برویم تراکم کاهش می یابد. ناحیه داخلی تراکم توبولی کمتر اما محتوای آب بیشتری دارد. دیواره سم همچنین توانایی کاهش فرکانس و دامنه لرزش ایجاد شده در برخورد سم با زمین را دارد و بنابراین شوک و انرژی ناشی از برخورد با زمین را تا ۹۰% پخش نموده و از رسیدن به استخوان بند سوم جلوگیری می کند.

بافت پرعروق و متشکل از بافت همبند و شبکیه از شریان و ورید و اعصاب corium یا همان بافت مخملی زیر دیواره سم را پوشانده است. تمام بخش های بافت مخملی به جز بخش lamellar یک سری برامدگی هایی  دارند. Lamellar corium دارای بخشی از جنس درم (dermal lamellar) است که با بخش اپیدرمی (epidermal lamellar) دیواره داخلی سم و میله های سم (hoof br) در هم قفل می شوند. درواقع بافت مخملی باعث اتصال غشای پایه ی اتصال درمی-اپیدرمی به سطح پریوستئال استخوان بند سوم شده و بنابراین بند سوم را از دیواره داخلی کپسول سم معلق نگه می دارد.
بررسی بیماری لامینایتیس در اسب و تشخیص آن
علل ایجاد لامینایتیس می تواند شامل خوردن مقدار زیاد کربوهیدرات های غیر ساختاری باشد
بافت مخملی تاجی (coronary corium) شیار تاجی را پر کرده و با بافت مخملی lamellar دیواره داخلی سم ترکیب می شودو سطح داخلی آن اتصال محکمی با تاندون اکستنسور و غضروف های بند سوم دارد بنابراین هر کجا که بند سوم حرکت کند نوار تاجی نیز به همراه آن حرکت می کند. این مسئله زمانی اهمیت پیدا می کند که در بیماری لامینایتیس بند سوم به سمت پایین جرکت کند. بافت مخملی نوار تاجی حاوی تعداد زیادی برجستگی های برآمده از سطح آن است ک هر برامدگی حاوی عروق و اعصاب می باشد و هر کدام از این برجستگی های حاوی عروق بین توبول ها قرار گرفته و خونرسانی لازم را انجام می دهند.
در واقع در عارضه لامینایتیس در اثر برخی عوامل اتصال بین بخش اپیدرمی و درمی lamellae قطع شده و در فرم مزمن باعث چرخش و جا به جایی استخوان بند انگشت در کپسول سم می شود.
علل ایجاد لامینایتیس می تواند شامل خوردن مقدار زیاد کربوهیدرات های غیر ساختاری (NSC) ، سپسیس و اندوتوکسمی به دنبال برخی بیماری هایی نظیر (متریت، جفت ماندگی، uveitis قدامی، برونکوپنومونی، پلورپنومونی و برخی مشکلات گوارشی مثل التهاب دوازدعه، ژوژنیت، انتروکولیک، کولیک متعاقب جراحی و یا با سایر علل زمینه ای، انتروکولیک، پرخوری مواد دانه ای) ، از دست رفتن عملکرد بخش میانی هیپوفیز، سندرم متابولیک اسب و بیماری کوشینگ، وزن زیاد و چاقی و تحمل وزن بیش از حد، مسمومیت با درخت گردو، ثابت ماندن انگشتان به مدت حداقل ۴۸ ساعت و یا تحمل وزن روی یک اندام بیش از دیگری، هایپرانسولینمی و یا تجویز طولانی مدت کورتیکواستروئید هایی مثل پردنیزولون می باشد.

بیشتر بدانید: عدم تطابق خون کره اسب و مادیان

علایم بالینی لامینایتیس در اسب

ممکن است یک پا یا فقط اندام قدامی و یا به ندرت اندام خلفی درگیر شود اما به علت اینکه ۶۵% وزن بدن را اندام قدامی تحمل می کند بیشتر پاهای قدامی درگیر لامینایتیس می شود.

 

شستن اسب و خنک کردن آن بعد از تمرین و مسابقه

درجه بندی لنگش در لامینایتیس

درجه ۱: اسب متناوبا پاها را بلند کرده و حین قدم زدن لنگش مشخص نمی باشد اما قدم ها کوتاه شده و حیوان به زور یورتمه می رود. کمی افزایش دمای نوار تاجی مشاهده شده و نبض انگشتی افزایش می یابد.

درجه ۲: اسب به سختی قدم زده اما بدون مقاومت از سم حیوان می توان پاها را بلند کرد.

درجه ۳: حیوان میل به حرکت نداشته و نسبت به بلند کردن پا مقاومت نشان می دهد.

درجه ۴: اسب به هیچ وجه حرکت نکرده مگر اینکه زور اعمال شود.

بررسی بیماری لامینایتیس در اسب و تشخیص آن
متعاقب لامینایتیس مزمن سایر بیماری های سم مانند pedal osteitis، شکستگی لبه های بخش sole رخ می دهد
گاهی اسب مدت کوتاهی روی پا ایستاده و حالت اسب چوبی می گیرد و یا خصوصا در موارد داشتن درد شدید روی اندام خلفی می ایستد. گاهی نیز ممکن است اسبی که درد شدید به صورت برابر در هر چهارپا داشته باشد به صورت عادی بایستد. موارد خفیف ممکن است بدون چرخش بند سوم بهبود یابد. چرخش بند سوم ممکن است از چند ساعت تا چند هفته بعد از لنگش به وقوع بپیوندد. معمولا جا به جایی و چرخش بند سوم توسط اخذ رادیوگراف جانبی میانی تشخیص داده می شود.

بیشتر بدانید: کاهش چشمگیر واردات اسب در سه سال گذشته

اهداف درمانی لامینایتیس

تجویز دارو های ضد التهابی و ضد انعقادی

تجویز مسکن ها خصوصا به صورت ترکیبی و انفوزیون

روش های پخش نیروی وزن و دور کردن آن از دیواره سم : برداشتن نعل، قرار دادن اسب روی بستر شنی، اصلاح و سوهان کشیدن سم، اعمال برخی محصولات تجاری مثل Lilly pad، و یا برخی پد ها مانند soft ride boot ، بانداژ سم با گچ یا فایبرگلاس
محدود کردن حرکات اسب و بهتر است اسب بیشتر روی بستر دراز بکشد، اگر اسب به بستر شنی علاقه نشان نداد می توان در لایه سطحی از کاه و کلش و لایه ی زیرین تراشه چوب استفاده کرد. مصرف کربوهیدرات و مواد دانه ای را به حداقل برسانید. از سرما درمانی برای نگهداری دمای سطح سم در محدوده ۵-۷ درجه به مدت ۴۸ ساعت می توان استفاده کرد که از پیشرفت جراحات و التهاب جلوگیری می کند و هر ۱-۲ ساعت بخش های سم، مفصل پسترن و فتلاک و بخشی از cannon را در مخلوط آب و یخ قرار دهید.
می توان برای کاهش فشار اسمزی خون و جلوگیری از ایجاد تورم در بافت لامینار سم از تجویز داخل وریدی پلاسما و محلول های کلوئیدی استفاده کرد..
در مواردی که بند سوم دچار چرخش شده است می توان از نعل های زیر استفاده کرد: keg shoe، egg bar، نعل معکوس، heart bar، four point rail، نعل های چوبی

بیشتر بدانید: شیر شتر و خواص درمانی شگفت انگیز

بررسی بیماری لامینایتیس در اسب و تشخیص آن
علایم بالینی لامینایتیس در اسب چیست؟
روش دیگر ایجاد شیار در قسمت بالای سطح پشتی سم دقیقا زیر نوار تاجی بوده که با رشد سم جدید به صورت مکانیکی از قسمت قدیمی زیرین جدا می شود. گاهی در بخش میانی متاکارپ DDF tenotomy انجام می شود که به بازگشت بند سوم به جای خود کمک می کند خصوصا در موارد شدیدی که پاسخی به اصلاح نعل نمی دهد اما متعاقب آن در رفتگی ناقص مفصل بین انگشتی پایینی (DIP) ایجاد می شود.
متعاقب لامینایتیس مزمن سایر بیماری های سم مانند pedal osteitis، شکستگی لبه های بخش sole رخ می دهد. در مواردی مانند جا به جایی بند سوم به سمت پایینو چرخش بیش از حد بند سوم و یا مشاهده  برخی شاخص های موجود در رادیوگراف مانند افزایش زاویه بین لبه sole و سطح زمان و دیگر شاخص ها پیش آگهی این بیماری ضعیف می باشد.

همچنین در یکی دیگر از مقالات خود به عواملی که باعث بروز بیماری لامینایتیس می گردد پرداختیم، شاید این مقاله هم برای شما مفید باشد..


منبع: دامیران      /     نویسنده: زهرا شهبازی      /      لینک کوتاه مقاله: b2n.ir/daamiran17
Sources: Veterinary medicine, edition 11, Manual of equine lameness, first edition, Mitchell, C. F., Fugler, L. A., Eades, S., The management of equine acute laminitis (2015): Veterinary Medicine: Research and Reports, (6) 39-47
بررسی بیماری لامینایتیس در اسب و تشخیص آن

اشتراک گذاری

امتیاز شما به این مطلب

منبع:

برای کپی کلیک کنید

دیدگاهتان را بنویسید