بنیان گذار تبارنامه اسب اصیل ایران (مری لیلی قراگوزلو)
بنیان گذار تبارنامه اسب اصیل ایران (مری لیلی قراگوزلو) - دامیران

بنیان گذار تبارنامه اسب اصیل ایران

مری لیلی قراگوزلو

روستای تاریخی ورکانه همدان مرکز بازشناسی و معرفی اسب اصیل ایرانی (نژاد خوزستان) به جهانیان است و سابقه فعالیت در زمینه ی پرورش و تولید اسب در این استان، به دوره مادها برمی گردد.

قدیمی ترین اصطبل همدان در اواخر دهه ۴۰، با معماری منحصر به فرد و مصالح سنتی در جنوب این روستا ساخته شد و اسب اصیل ایرانی در آن اصلاح نژاد و به سراسر دنیا معرفی گردید.

به گفته مهدی بختیاری، رئیس انجمن اسب همدان ، این کار توسط خانم مری لیلی قراگوزلو انجام شد.

وی با اصلاحاتی توانست در طول دو سال ۱۰ سانتی متر به قامت اسب ایرانی بیفزاید.

مستندات ژنتیکی و تحقیقاتی که در اختیار دانشگاه های آمریکا قرار دارد، نشان میدهد که تمام اسب های دنیا می توانند نژاد ایرانی داشته باشندہ با تلاش خانم قراگوزلو بود که اسب ایرانی به ثبت جهانی رسید.

آنچه امروز به عنوان اسب عرب شناخته میشود، منشأ ایرانی دارد.

مری لیلی که در منطقه با نام مهری خانم شناخته می شود از کودکی با اسب آشنا بود.

لیلی دختر دکتر علی نقی قراگوزلو و کاترین لد بود.

پدرش از خان زادگان همدان و پسر مهدی خان قراگوزلو سفیر ایران در آمریکا بود.

علی نقی پس از پایان تحصیلاتش در سوئیس و فرانسه به آمریکا رفت و با کاترین که کتابدار دانشگاه جانز هاپکینز در بالتیمور بود ازدواج کرد.

آنها آرزویی جز آمدن و زندگی در ایران نداشتند و نهایتا نیز به رویای خود جامه عمل پوشاندند.

بیشتر بدانید: شستن اسب و خنک کردن آن بعد از تمرین و مسابقه

در دوران اقامت خانواده در تهران، آنها هرسال تابستان را در روستای ورکانه همدان که از املاک مهدی خان بود و اداره آن را پدر لیلی به عهده داشت، می گذراندند.

  اسب عرب (Arabian Horse)

در آنجا نقی خان درمانگاهی برای اهالی ساخته بود و به مداوای آنان می پرداخت.

او در این روستای دورافتاده در آغوش پدرش بر زین اسب می نشست و به گشت و گذار در کوهستان می پرداخت؛ ولی با مرگ نابه هنگام پدر در سن ۳۷ سالگی در سال ۱۳۱۲ خورشیدی، این دوران خوش پایان یافت.

آنها همواره اسب های متعددی در اصطبل ملک روستایی خود داشتند.

اولین برخورد او با نژاد اسب اصیل زمانی بود که اسب عربی رضاشاه را خریداری کرد.

او بعدها با مجید بختیار، نماینده مجلس شورای ملی و از روسای ایل بختیاری، ازدواج کرد که نژاد اسب اصیل خوزستان را که به زودی به تنها علاقه لیلی بدل شد، به او معرفی کرد.

در سال ۱۳۴۸ مجید بختیار در یک سانحه هوایی درگذشت و شرایط زندگی لیلی تغییر بسیار کرد؛ با این حال او به تلاش های خود در زمینه ی پرورش و معرفی اسب اصیل ادامه داد.

او برای اینکه نژاد اسب اصیل را به تأیید سازمان جهانی اسب عرب برساند، در نواحی صعب العبور غرب ایران سفرهای بسیاری کرد تا با پرورش دهندگان محلی که آگاهی هایی درباره نژاد اسب ها و تاریخچه پرورش اسب داشتند ملاقات کند و تبارنامه های اسب اصیل را فراهم آورد.

نخستین تبارنامه ای که به این ترتیب فراهم شد، در سال ۱۹۷۶ مورد پذیرش سازمان جهانی اسب عرب قرار گرفت.

با این حال این تلاش ها سال ها ادامه یافت و به تدوین مجلدات دیگری از تبارنامه های نژادهای اسب ایرانی منجر شد.

بنیان گذار تبارنامه اسب اصیل ایران (مری لیلی قراگوزلو) - دامیران
آنچه امروز به عنوان اسب عرب شناخته میشود، منشأ ایرانی دارد.

مهدی بختیاری ضمن اشاره به تلاش های انکارناپذیر مهری خانم گفت:

وقتی انجمن اسب عرب تشکیل شد تا پنج سال ایران حتی نماینده ای در این انجمن نداشت.

  بررسی بیماری لامینایتیس در اسب و تشخیص آن

با اینکه در صحرای عربستان اسب نمی توانست رشد کند، با خیانت عربستان و امریکا تلاش شد اسب ایران را به نام عرب ثبت کنند؛ اما مری لیلی قراگوزلو، با هزینه شخصی خود مسئله را پیگیری کرد.

او حتی بارها به امریکا سفر کرد تا توانست این انجمن را متقاعد کند.

البته متأسفانه با نام و نژادی دیگر توانستند اسب ایرانی را با نام (اسب عرب خوزستان) به ثبت برسانند.

در اواخر عمر خانم قراگوزلو، مسئولان متوجه خدمات این بانوی ایرانی شدند، اما خیلی دیر شده بود.

چند سالی است اسب اصیل ایرانی یا عرب خوزستان، مورد توجه قرار گرفته است اما مسئله قرنطینه وهمچنین ورود اسب های خارجی؛ مانند عرب مصری، عرب اروپایی، عرب هلندی و آمریکایی سبب می شود تمام تلاش های خانم قراگوزلو از بین برود.

بیشتر بدانید: نژادهای خونگرم و خونسرد اسب

متاسفانه سودجویی پرورش دهندگان و نبود نظارت دولتی، آسیب جدی به این مسئله وارد کرده است.

رئیس انجمن پرورش اسب در ادامه افزود: در سال ۱۷۵۵ میلادی سه اسب ، برای اصلاح نژاد اسب های اروپایی، از ایران خارج شد که امروز قوی ترین و زیباترین اسب های اروپایی از نژاد این سه اسب هستند؛ یعنی در دنیا اسبی را نمی بینید که خون اسب شرقی نداشته باشد.

گوناگونی اسب در ایران بسیار زیاد است؛ اسب کاسپین (اسبچه خزر) که جد تمام اسب های دنیاست، اسب ترکمن، اسب کرد، اسب دره شوری و ، اسب ناپلئون که سی سال همراه او بود، یک اسب ایرانی بود که جهان پیما نام داشت و بعدها به امپراتور شهرت یافت.

  پادتن شتر مانع ورود ویروس کرونا به سلول‌ها می‌شود

بختیاری در پایان گفت: اسب در فرهنگ ما حضور پررنگی دارد. از نام های مردم تا فرهنگ عمومی، می توان نمود این مسئله را دید.

همدان پایگاه اسب و سوارکاری در ایران بوده؟ حیف است که داشته های آن مانند اصطبل قدیمی روستای ورکانه نادیده گرفته شود.

امیدواریم مسئولان استان با تعامل و تدبیر بتوانند این سرمایه ها را نجات دهند و بتوانیم در جهت حفظ نژاد اصیل اسب ایرانی، از چنین فضاهایی بهره ببریم و راه خانم قراگوزلو و خانم لوییس فیروزه دو بانوی پرورش اسب ایران را ادامه دهیم.


علی اصغر خلیلی/ کارشناسی علوم دامی دانشگاه فردوسی مشهد
نشریه علمی – تخصصی رویان / سال سوم/ شماره دوازدهم / بهار ۹۶
منبع: دامیران
نویسنده: علی اصغر خلیلی
لینک کوتاه مقاله: daamiran.com/?p=9734
برای ورود به بانک مقالات دامیران کلیک کنید
بنیان گذار تبارنامه اسب اصیل ایران (مری لیلی قراگوزلو)

اشتراک گذاری

امتیاز شما به این مطلب

منبع:

برای کپی کلیک کنید

دیدگاهتان را بنویسید

دامیران