بره موم زنبور عسل
بره موم زنبور عسل - دامیران

بره موم زنبور عسل

زنبور عسل حشره مفیدی است که امروزه تنها به عنوان تولید کننده عسل مطرح نبوده و فرآورده های جنبی آن مانند موم، گرده، ژله رویال، بره موم و … مورد توجه اکثر تولید کنندگان و محققین قرار گرفته است. در کشورهای مختلف جهان مخصوصا در کشورهای اروپایی و آمریکایی و برخی از کشورهای توسعه یافته آسیایی مانند ژاپن، کره جنوبی و چین بره موم کاربرد وسیعی داشته و از آن به اشکال مختلف از قبیل قرص، کپسول، صابون، آدامس، خمیر دندان و… استفاده می کنند. بره موم به صورت خام نیز بازار فروش بسیار مناسبی در خارج از کشور داشته و از قیمت نسبتا بالایی بسته به کشور خریدار و کیفیت آن برخوردار هست. در حالی که در کشور ما تنها تولید زنبورداران، عسل بوده و به دلیل عدم توجه به سایر محصولات جانبی زنبور عسل، زنبورداران منابع سرشاری را از دست می دهند.

تعریف بره موم

بره موم ماده ای است شبیه موم، خمیری شکل و چسبناک با بوی نسبتا مطبوع که رنگ آن از زرد، سبز و قرمز تا قهوه ای تیره متغیر هست.

رنگ و عطر بره موم در مناطق مختلف متفاوت بوده و خصوصیات آن بستگی به نوع گیاهان موجود در هر منطقه دارد.

بره موم معمولا در جلوی دریچه پرواز کلونی زنبور عسل یافت شده و زنبوران برای ساخت آن از صمغ یا رزین موجود در تنه، شاخه، برگ و جوانه گیاهان استفاده می کنند.

معنای بره موم در فارسی نام دهی است که جزء بخش خرقان شهرستان ساوه هست و تعریف کاربردی دیگر بره موم در منابع داخلی مشاهده نمی شود.

به گزارش جیس آلبرتی (۱۹۷۹) بره موم که به نام Propolis یا Beeglue (چسب زنبور) در دنیا معروف هست، ریشه یونانی داشته و کلمه Propolis از ۲ جزء Pro به معنای دفاع کردن و Polis به معنای شهر (کندو) تشکیل شده است.

بره موم در برخی از کشورها اسامی تجاری خاص خود را دارد، به عنوان مثال در کشور کانادا و آمریکا, Probax در ایتالیا Dermitact و در انگلستان به نام Butter cup lozenges معروف هست.

 

خصوصیات فیزیکی و شیمیایی بره موم

رنگ و عطر بره موم در مناطق مختلف متفاوت بوده و ویژگی های آن وابستگی کامل به نوع گیاهان موجود در هر منطقه دارد.

بره موم در هوای سرد، سفت و شکننده و در هوای گرم ترم و چسبناک می گردد.

بره موم در درجه حرارت ۸۳ درجه سانتی گراد ذوب می شود.

در حالی که درجه حرارت ذوب موم ۶۳ درجه سانتی گراد هست، بنابراین به کمک حرارت می توان آنها را از یکدیگر تفکیک کرد.

بره موم در حلال های آلی مانند الکل اتیلیک، استون، بنزن و غیره به مقادیر متفاوت حل می شود و ترکیب شیمیایی آن به طور متوسط از ۵۵ تا ۵۰ درصد صمغ و رزین، ۳۰ تا ۲۵ درصد موم، ۱۰ درصد اسانس یا چربی فرار، ۵ درصد کرده و ۵ درصد ترکیبات عالی و مواد معدنی تشکیل شده است.

نسبت و ترکیبات این ماده متغیری بوده و به مکان، زمان جمع آوری و روش تولید بره موم بستگی دارد.

تغییرات و تنوع بره موم از ۳ منبع ناشی می شود:

۱- نوع گیاهانی که تراوش های آن ها به وسیله ی زنبور ها جمع آوری می شود.

۲- ترشحات متابولیسمیک مربوط به مواد ناشناخته از زنبور

۳- موادی که ماهرانه در زمان ساختن بره موم توسط زنبور به آن اضافه می شوند.

روش معمول استخراج بره موم به وسیله ی الکل است، الکل می تواند قسمت قابل حل بره موم را از قسمت غیر قابل حل آن جدا کند.

به منظور تجزیه و تعیین هویت بره موم روش های بسیاری وجود دارد که در مؤسسات از آن ها استفاده می شود، گرچه استخراج با اتانول بیشترین عمومیت را دارد ولی استخراج با سایر محلول ها نیز انجام می شود.

بیشتر بدانید: نژاد ایرانی زنبورعسل یکی از مهمترین ذخایر دنیا

طبق بررسی های به عمل آمده توسط دیبویسر و همکاران (۱۹۸۳) علاوه بر آنها ویتامین های B1 ، B2 ، B ، C ،  Eو عناصر معدنی مانند نقره، سزیم، جیوه، یانتانیوم (lan- thanum) آنتی مانی(Anti mony) مس، منگنز، آهن، کلسیم، وادادیم و سیلیکون در نمونه های بره موم تولید شده از تراوش های تنه و شاخه درختان بسیار شبیه به تراوش های غنچه گیاهان هست و کیفیت متفاوت موجود در ترکیبات بره موم مانند فلانوئیدها و گلیکون ها به دلیل این است که بره موم ها از گیاهان متفاوتی مانند تبریزی، بید، کاج، شاه بلوط، نارون و  جمع آوری می شوند.

بره موم زنبور عسل - دامیران
رنگ و عطر بره موم در مناطق مختلف متفاوت بوده و خصوصیات آن بستگی به نوع گیاهان موجود در هر منطقه دارد.

نحوه تولید بره موم توسط زنبور عسل

تعداد زنبورهایی که در یک کلونی زنبور عسل برای تولید بره موم فعالیت می کنند بسیار محدود بوده و جمع آوری بره موم معمولا در ساعات اولیه روز توسط زنبوران عسل مسن تر که بیش از ۳ هفته من دارند انجام می شود.

زنبوران عسل ابتدا تکه های صمغ تراوش شده از گیاهان را شکسته و سپس آن ها را به وسیله بزاق دهان نمناک کرده و به شکل حبه در می آورند سپس با کمک آرواره ها و پاها حبه ها را در سبد گرده در پاهای عقبی قرار داده و به کندو حمل می نمایند زنبوران آورنده بره موم (صمغ) معمولا در محلی در روی کف کند و قرار گرفته و برای جدا کردن بره موم (صمغ) از روی پاهای خود مدت ها وقت صرف می کنند، ممکن است زنبورهای دیگر در این کار به آن کمک کنند.

  زهر زنبورعسل به کام بیماران شیرین می‌شود

به نظر می رسد پس از جمع آوری صمغ یا رزین گیاهان توسط زنبوران عسل مسن و انتقال آن به داخل کندو به کمک زنبوران جوان تولید کننده موم، بره موم ساخته می شود.

بیشتر بدانید: کرم ابریشم، حشره ای شگفت انگیز

با توجه به اینکه محل خاصی برای جمع آوری و تولید بره موم در داخل کندو وجود تاندارد، صمغ جمع آوری شده توسط زنبور عسل به عنوان ماده اولیه با مصالح ساختمانی همانند چسب با سیمان در نزدیک ترین مکانی که بره موم مورد نیاز باشد تخلیه می شود.

بنابراین منظور از جمع آوری بره موم در حقیقت جمع آوری صمغ هست زیرا تولید بره موم پس از تخلیه صمغ در داخل کندو، با همکاری زنبوران جوان موم ساز انجام می پذیرد.

تجمع زنبوران عسل بر روی درختان در زمان نیاز کلونی به بره موم عموما به هنگام صبح انجام می شود، فعالیت زنبوران برای جمع آوری صمغ از روی درخت کاج در محلی که برگ های سوزنی آن در ۱ کلاف متمرکز شده اند، غالبا در اوایل پاییز و در هنگام صبح بیشتر از سایر زمان ها مشاهده می گردد گرچه جمع آوری صمغ در بعدازظهرها پس از خنک شدن هوا نیز انجام می شود، ولی عموما در فصول سرد سال اولین اقدام زنبور عسل پس از تحمل شبی سرد بستن درزها و شیارهای کندو با استفاده از بره موم است.

عوامل محدود کننده تولید بره موم

عوامل محدود کننده تولید بره موم از یکسو به شرایط داخلی کلنی زنبور عسل بستگی داشته و از سوی دیگر تحت تأثیر عوامل خارج از کلنی است.

۱- شرایط داخلی کلنی زنبور عسل

به طور معمول زنبوران مسن یا چرائی پس از جمع آوری صمغ در سبد گرده و حمل آن به کندو با کمک زنبوران جوان موم ساز بره موم تولید می کنند. زنبوران مسن همواره در طول سال در کلنی زنبور عسل وجود خواهند داشت ولی زنبوران جوان موم ساز که عموما در سنین ۱۲ تا ۱۸ روزه قادر به تولید موم می باشند در تمام طول سال در کلونی زنبور عسل یافت نمی شوند، بنابراین عدم حضور زنبوران جوان در داخل کلنی زنبور عسل از مهم ترین عوامل محدود کننده در تولید بره موم محسوب می گردد.

مشاهدات و بررسی های مقدماتی نیز نشان می دهد که کلنی های نرزایی که فاقد زنبوران جوان موم ساز می باشند به تحریکات ایجاد شده برای تولید بره موم پاسخ منفی داده و قادر به تولید بره موم نیستند؛ بنابراین حدود ۳۳ روز (۲۱ روز از مرحله تخم تا متولد شدن زنبور کارگر + ۱۸ روز، حداکثر سن ترشح موم) پس از آخرین تخم ریزی ملکه شرایط داخلی کلنی زنبور عسل برای تولید بره موم یا محدودیت روبه رو خواهد شد، بدین ترتیب در مناطق معتدل در اواخر پاییز، به دلیل عدم وجود زنبوران جوان، تولید بره موم با استفاده از روش های مختلف تولید امکان پذیر نخواهد بود.

بیشتر بدانید: حس بینایی در زنبور عسل

به همین ترتیب در ابتدای فصل بهار در حدود ۳۳ روز (۲۱ روز ۱۲ روز، حداقل سن ترشح موم) پس از مشاهده اولین مرحله تخم ریزی ملکه امکان تولید بره موم میسر خواهد شد وجود مواد مغذی کافی در کلنی زنبور عسل، از دیگر عوامل مؤثر بر تولید بره موم به شمار می رود به عبارت دیگر در شرایطی که تمام امکانات تولید بره موم در محیط زنبورستان فراهم باشد ولی در داخل کلنی زنبور عسل مواد غذایی کافی موجود نباشد تولید بره موم با محدودیت روبرو خواهد.

شایان ذکر است که حدود ۵ درصد از مواد تشکیل دهنده بره موم را گرده تشکیل می دهد.

در مواقعی که شرایط کلنی زنبور عسل برای تولید بره موم مناسب بوده ولی شرایط محیطی زنبورستان مناسب نباشد، به همان نسبت درصد موم موجود در بره موم افزایش یافته و کیفیت بره موم نامطلوب خواهد شد.

۲- شرایط محیطی زنبورستان

بدیهی است که تولید بره موم منوط به وجود منابع تولید کننده صمغ یا رزین موجود در محیط زنبورستان هست.

برخی از مهم ترین گیاهانی که برای تولید بره موم مناسب میباشند عبارت اند از:

اکالیپتوس، تبریزی، بید، نارون، کاج، شاه بلوط، غان، سپیدار و نمدار.

کاهش میزان گلدهی گیاهان و در نتیجه کاهش جوانه و غنچه برای ترشح صمغ یا رزین در اواخر فصل پاییز از مهم ترین عوامل محدود کننده ای تولید بره موم محسوب می گردد.

این موضوع در مراتعی که فاقد درخت یا درختچه هستند به طور کامل باعث توقف تولید بره موم خواهد شد.

در مناطق معتادل عموما تراوش های صمغ درختان از اوایل شهریورماه آغاز شده و میزان ترشح آن به تدریج در اواخر فصل پاییز کاهش خواهد یافت.

در این مناطق با گذشت زمان صمغ های تراوش شده و باقی مانده در تنه و شاخه های درختان به دلیل از دست دادن ترپنتین (از روغن های فرار بره موم) موجود در صمغ به تدریج خشک شده و غیر قابل مصرف خواهد شد؛ بنابراین در حالت طبیعی که بیشترین نیاز برای تولید بره موم در ابتدای فصل پاییز (همزمان با سرد شدن هوا) هست، شرایط داخلی کلنی زنبور عسل و محیط خارجی زنبورستان هماهنگ با یکدیگر عمل کرده و نیاز زنبور عسل را برای تولید بره موم تأمین می کنند.

بیشتر بدانید: زنبور عسل ایرانی

به عبارت دیگر از اواخر تابستان تا اواسط پاییز زنبور عسل به مدت تقریبی ۳ ماه فرصت دارد تا با استفاده از بره موم تمامی درزها و شکاف های موجود در کنار را شناسایی و ترمیم نموده و دریچه پرواز را تا حد نیاز مسدود کند.

  زنبور عسل ایرانی

در شرایطی که منطقه ای صرفا دارای درختان مناسب برای تولید بره موم باشد، کشت گیاهان پاییزه و یا گیاهانی مانند یونجه، شیار و اسپرس می تواند بهترین شرایط را برای تولید بره موم فراهم نماید.

بدیهی است که بارندگی و با سرمای شدید کلیه فعالیت های چرائی زنبور عسل از جمله جمع آوری صمغ و تولید بره موم را متوقف و یا محدود خواهد ساخت.

بره موم زنبور عسل - دامیران
بره موم در درجه حرارت ۸۳ درجه سانتی گراد ذوب می شود.

عوامل تحریک کننده زنبور عسل برای تولید بره موم

مکانیسم شیمیایی مؤثر بر تولید بره موم دقیقا مشخص نیست، ولی رفتارهای تقریبا یکسان زنبوران عسل در به کارگیری بره موم این احتمال را قوت می دهد که تولید بره موم تحت تأثیر فرومن ها انجام می پذیرد.

بسیاری از پاسخ های رفتاری زنبور عسل به محرکهای محیطی به غریزه آن نسبت داده می شود، ولی از چنین حشره تکامل یافته ای بعید است که بدون هدف و تنها از روی غریزه عملی را انجام دهد.

گرچه تفسیرهایی که در این فصل از رفتار زنبور عسل مطرح خواهد شد از دیدگاه انسان هست ولی گاهی مقدماتی را برای نزدیک شدن به رفتار شناسی زنبور عسل فراهم خواهد کرد محرک های بسیاری برای وادار کردن زنبور عسل به تولید بره موم وجود دارد ولی به طور کلی عوامل تحریک کننده زنبور عسل برای بره موم به ۳ دسته تقسیم می شوند.

۱- درجه حرارت

بسیار مشاهده شده که زنبور عسل همزمان با سرد شدن هوا برای جلوگیری از ورود سرما به داخل کلنی اقدام به بستن با پر کردن شیارها و روزنه های بدنه ی کندو با بره موم نموده و دریچه ورودی را تا حد امکان با بره موم تنگ می کند.

در برخی شرایط گرم شدن بیش از حد هوا نیز ممکن است باعث تحریک زنبوران عسل برای استفاده از بره موم و تنگ کردن دریچه پرواز به منظور جلوگیری از ورود هوای گرم به داخل کندو گردد.

این عکس العمل ممکن است در نواحی بسیار گرم کشور رخ دهد.

در هر حال به نظر می رسد همان مکانیسمی که در زمان گرم شدن هوا موجب تحریک زنبوران برای تنظیم درجه حرارت کلنی زنبور عسل شده و زنبوران را وادار به جمع آوری آب و بال زدن در جلوی دریچه پرواز می نماید، در زمان سرد شدن هوا نیز آن ها را وادار به استفاده از بره موم برای پر کردن شیارها و روزنه ها برای مقابله با نفوذ هوای مرد به داخل کلنی می نماید.

۲- عوامل مزاحم

ورود دشمنان طبیعی زنبور عسل (زنبوران شکارچی، موش، مارمولک و …) به داخل کندو، یکی از عوامل مزاحم در کلنی زنبور عسل به شمار می رود.

برخی از محققین اعتقاد دارند که زنبور عسل برای جلوگیری از ورود دشمنان طبیعی به داخل کندو دریچه ورودی را با بره موم تنگ می نماید.

ولی در این مورد مشاهدات بیانگر این است که زنبور عسل غالبا ترجیح می دهد برای پیشگیری از ورود دشمنان طبیعی به داخل کندو نگهبانان را در جلوی دریچه پرواز جمع کرده و آن ها را بیرون از کلنی از بین می برد.

قرار دادن اجسامی مانند شربت خوری بشقایی بر روی قاب ها و با ورود خرده سنگ، چوب و غیره که به صورت اتفاقی توسط زنبوردار به کندو وارد می شوند نیز از سایر عوامل مزاحم در کلنی زنبور عسل محسوب شده و زنبور عسل برای مقابله با این عوامل مزاحم اقدام به تولید و استفاده از بره موم می نماید.

بیشتر بدانید: زنبورها چگونه عسل تولید می کنند؟

پس از استقرار شربت خوری بشقایی بر روی قاب ها به نظر میز سال زنبور عسل با هدف جلوگیری از حرکت بشقاب و پیشگیری از مزاحمت، آن را به وسیله بره موم به سطح قاب ها محکم می چسبانند، ولی نکته قابل توجه این است که زنبوران بشقاب را تا ارتفاعی با بره موم بالا می برند تا بتوانند به سهولت از زیر آن عبور کنند.

به طور کلی پس از ورود هر نوع جسم خارجی به داخل کلنی، در صورتی که زنبوران قادر به خارج کردن آن از داخل کلنی نباشند، به دلیل این که حرکت این اجسام ممکن است موجب آسیب دیدگی و کشته شدن زنبوران گردد این اجسام را محکم به کف کندو و یا سطح قاب ها چسبانده و مانع از حرکت آن ها به منظور جلوگیری از برهم خوردن آرامش و نظم کلنی می شوند زنبورعسل از نظر رعایت بهداشت و پاکیزگی مثال زدنی است، به طوری که نخستین وظیفه آن پس از متولد شدن نظافت کندو است.

در هنگام تمیز کردن و خارج کردن سنگریزه لاشه حیوانات و غیره، شیارهای کف کند و ایجاد مزاحمت کرده و ظاهرا زنبور عسل برای برطرف کردن این عامل مزاحم شیارهای کف کندر را با بره موم پر می کند؛ بنابراین زنبور عسل به عنوان حشرهای تکامل یافته از بره موم برای رعایت بهداشت ، مقابله با عوامل مزاحم و برقراری امنیت و آرامش کندو استفاده می کند.

٣- ضدعفونی کردن:

بره موم به عنوان ماده ای ضدعفونی کننده و عاملی مؤثر در پیشگیری از ورود و شیوع بیماری ها در کلنی های زنبور عسل محسوب می گردد.

  درمان کرونا با زهر زنبورعسل در طب سنتی راستی آزمایی می شود

همان گونه که در جلوی درب ورودی برخی از آزمایشگاه ها پیش از ورود لازم است به منظور جلوگیری از انتقال عامل بیماری به داخل آزمایشگاه کفش های کلیه افراد به مایع ضد عفونی کننده آغشته شوند، احتمالا وجود بره موم در جلوی دریچه پرواز نیز به دلیل اینکه زنبوران پیش از ورود به کندو الزاما از روی آن عبور خواهند کرد، می تواند نقش ضد عفونی کننده پاهای زنبوران را در بدو ورود به کندو ایفا نماید همچنین زنبوران کارگر موظف اند که سلول های پرورش نوزادان را پیش از تخم ریزی ملکه با بره موم ضد عفونی کرده و ملکه نیز پیش از تخم ریزی سلول های پرورش نوزادان را بازرسی کرده و در صورتی در آنها تخم ریزی می کند که سطح داخلی سلول ها با بره موم صیقلی و ضد عفونی شده باشند.

حضور حدود ۶ الی ۸۰۰۰ زنبور عسل در کندویی با وسعت ۵۰ سانتیمتر مکعب فضا در درجه حرارتی معادل ۳۷- ۳۵ درجه سانتی گراد و رطوبت ۷۰ درصد بهترین شرایط را برای رشد عوامل بیماری ها در داخل کلنی زنبور عسل ایجاد می نماید، در چنین شرایطی تنها وجود بره موم به عنوان یکی از مهم ترین فاکتورهای ضد عفونی کننده و پیشگیری کننده می تواند از رشد عوامل بیماری ها در داخل کلنی زنبور عسل ممانعت به عمل آورد؛ بنابراین به منظور پیشگیری از ورود عوامل بیماری ها به داخل کلنی زنبور عسل به زنبورداران توصیه می شود که از جمع آوری بره موم های جلوی دریچه پرواز خودداری نمایند.

بره موم زنبور عسل - دامیران
بره موم در هوای سرد، سفت و شکننده و در هوای گرم ترم و چسبناک می گردد.

کاربرد بره موم در صنعت، کشاورزی و دامپروری

بره موم به عنوان ضد اکسیداسیون برای پاک کردن زنگ فلزات از رادیکال های اکسیژن، جلا دادن طلا، جلا دادن ادوات موسیقی گران قیمت مانند ویولن بکار برده می شود.

در کشورهای سیبری و مغولستان بره موم برای جلوگیری از زنگ زدن و جلا دادن سورتمه بسیار مورد استفاده قرار می گیرد.

خواص ضد میکروبی و نفوذ ناپذیر بره موم نسبت به آب و هوا، موجب گردیده است که این ماده به صورت لایه ای عایق مانع از تخریب قسمت های گوشتی میوه شده و برای مدت های طولانی از فاسد شدن میوه ها در انبار جلوگیری به عمل می آورد.

به گزارش سعید و محمد (۱۹۹۲) بره موم نتایج مثبتی در کنترل بیماری پژمردگی در گیاهان سویا و آفتابگردان ایجاد کرده است.

بیشتر بدانید: گونه و نژاد زنبور عسل

استفاده از بره موم در کشاورزی نه تنها به عنوان کنترل کننده بیماری های گیاهی حائض اهمیت هست، بلکه تأثیر بسزایی در حفظ محیط زیست ایفا خواهد نمود.

یکی از مهم ترین کاربردهای بره موم را می توان استفاده از امولسیون الکل اتیلیک پره موم در جیره غذایی طیور ذکر کرد.

به گزارش اندرسون و همکاران (۱۹۷۰) افزودن ۵/۰ درصد این محلول به جیره غذایی طیور می تواند تا ۲۰ وزن جوجه های گوشتی را افزایش دهد. در ایران تحقیقات مقدماتی به منظور بررسی تأثیر استفاده از بره موم در جیره غذایی مرغ گوشتی تحت بررسی هست، ولی با توجه به کیفیت بره موم های تولید شده در مناطق مختلف متفاوت است، در شرایط کنونی توصیه نمی شود که پروش دهندگان طیور از بره موم در جیره غذایی استفاده نمایند، زیرا مصرف غیر اصولی بره موم ممکن است عواقب نامطلوبی به دنبال داشته باشد.

درمان آسیب های عضلانی و آرتروز با استفاده ازبره موم

کریستوا (۱۹۸۳) برای درمان التهاب های سیستم عضلانی تعداد ۳۶ بیمار که از دردهای عضلانی فاصل قسمت های مختلف بدن انسان رنج پی بردند از بره موم زنبورعسل استفاده کرد.

نتایج مطلوبی حاصل نمود. وی از کمپرس ب گرم برای مداوای بیماران استفاده کرده و رای این کار ابتدا بره موم را در داخل آب گرم برار داده و سپس بره موم را مانند نایلون و یا روغنی که محلی را می پوشاند بر روی قسمت سیب دیده قرار داد. به اعتقاد کریستوا گرم کردن بره موم از یک سو جریان خون موضعی را در حل آسیب دیده افزایش می دهد و از سوی دیگر موجب می گردد که جذب مواد موجود در بره بوم از طریق سطح پوست بالدان فزونی یابد.

خاصیت بی حس کنندگی در بره موم

خاصیت مربوط به کنش های روغن های فرار موجود در بره موم موجب گردیده است که محلول %۲۵ بره موم بسیار موثرتر از یک محلول کوکائین عمل نماید، بدین ترتیب محلول ۲۵/۰ درصد این روغن های فرار پس از ۵/۱۲ دقیقه یک بی حسی موضعی کامل ایجاد می کند.

آزمایش های بیهوشی انجام شده بر روی قورباغه ها نشان می دهد که حلال بره موم ۴ بار مؤثرتر از پروکائین هست، همچنین بره موم استخراج شده با الکل ۷۰ درصد خاصیت بیهوش کننده موضعی خوبی داشته و تأثیر آن بر روی غشای مخاطی چشم از کوکائین بیشتر و با پروکائین برابر بوده است.

بره موم بر روی پروکائین اثر افزاینده دارد. به طوری که با اضافه کردن حلال ۱۳ درصد (محلول آب و الکل) بره موم به حلال ۲۵ درصد پروکائین، تأثیر پروکائین را ۱۴ برابر مؤثرتر از پروکائین فاقد بره موم خواهد کرد.


رضا بخشعلی نژاد/ تغذیه طیور/۹۳
فصلنامه علمی- تخصصی رویان
منبع: دامیران
نویسنده: رضا بخشعلی نژاد
لینک کوتاه مقاله: daamiran.com/?p=8253
برای ورود به بانک مقالات دامیران کلیک کنید
بره موم زنبور عسل

اشتراک گذاری

امتیاز شما به این مطلب

منبع:

برای کپی کلیک کنید

دیدگاهتان را بنویسید

دامیران