بیوتکنولوژی، میانبری برای پیشرفت صنعت زنبورداری
بیوتکنولوژی، میانبری برای پیشرفت صنعت زنبورداری - دامیران

بیوتکنولوژی، میانبری برای پیشرفت صنعت زنبورداری و فرآوری محصولات

واژه زیست فناوری یا مهندسی بیوتکنولوژی نخستین بار توسط کارل ارکی ، مهندس کشاورزی با ملیت مجارستانی به کار گرفته شد. مفهوم آن به کارگیری متقابل دانش های زیستی و اثر آن بر فناوری های ساخت بشر است. به بیان ساده تر هر گونه دخالت هوشمندانه بشر در آفرینش به منظور بهبودی فرآورده های گوناگون با بهره گیری از جانداران زیست فناوری را علم بیوتکنولوژی گویند.

انواع گرایش های آن عبارتند از: زیرشاخه های دارویی، حیوانی (دام و طیور)، گیاهی (کشاورزی)، میکروبی، دریایی، غذایی، صنعتی، محیط زیست و نفت میباشد.

در زمینه زنبور عسل و صنایع تبدیلی محصولات آن، زیر شاخه های بیوتکنولوژی دارویی و بیوتکنولوژی حیوانی در سالهای اخیر بیشترین حجم آزمایشات و تحقیقات را به خود اختصاص داده اند.

در زمینه دارو و درمان، محصولات زنبور عسل همانند عسل، گرده گل، ژل رویال و موم شناخته شده هستند و داروها، لوازم بهداشتی و آرایشی فراوانی بر پایه آنها توسط شرکت های دانش بنیان و کمپانی های بزرگ و صاحب نام داروسازی ساخته شده است.

اولین و مهم ترین خدمت بیوتکنولوژی به صنعت زنبورداری ارائه خدمات آزمایشگاهی گسترده از قبیل آنالیز و واکاوی مواد موثره موجود در محصولات زنبور عسل به ویژه خود عسل است.

به وسیله اندازه گیری فاکتورهای موثر بر کیفیت محصول همانند میزان پلی فنول، قدرت آنتی بیوتیکی، میزان ساکارز، مقدار آنزیم آلفا آمیلاز، فرکتوز، گلوکز، قندهای احیا کننده و نسبت فروکتوز به گلوکز درجه بندی کیفی انجام میشود.

بیشتر بدانید: نژاد ایرانی زنبورعسل یکی از مهمترین ذخایر دنیا

خدمت دیگر علم بیوتکنولوژی به جامعه ی زنبورداران تخصصی کردن مصرف محصولات آنان است، به صورتی که ممکن است دو نوع عسل طبیعی و دارای درجه کیفی بالا، برای یک بیمار دارای اثرات متفاوتی باشند.

به طور مثال عسل گیاه زول با درصد ساکارز پایین و میزان آلفا آمیلاز بالا برای بیماران دیابتی بسیار مفید است ولی عسل گیاه سدر (کنار) با وجود خاصیت آنتی بیوتیکی کامل و بسیار قوی و گرید بالا برای بیماران دیابتی مضر است چون معمولا عسل این گیاه دارای مقادیر بالای ساکارز است.

یکی از محصولات بسیار مفید زنبور عسل که در این سالها تقریبا نادیده گرفته شده و در سبد دارویی و غذایی اغلب مردم جامعه جایی ندارد بره موم است.

بیوتکنولوژی، میانبری برای پیشرفت صنعت زنبورداری
خدمت دیگر علم بیوتکنولوژی به جامعه ی زنبورداران تخصصی کردن مصرف محصولات آنان است

حال برای شما سوال پیش می آید که بره موم چیست؟

بره موم حاصل جمع آوری صمغ، رزین و شیره گیاهان مختلف و ترکیب آن با برخی از آنزیمهای بدن زنبور است.

بره موم در کندو دو نقش اساسی را بازی می کند

١- درزگیری و فیکس کردن قاب های درون کندو

۲- ضدعفونی کردن محیط داخل کندو به دلیل خاصیت آنتی باکتریایی و آنتی ویروسی بسیار قوی

معمولا می توان بین قاب های داخل کندو و یا قسمت داخلی دریچه پرواز کند و مقدار قابل توجهی بره موم را مشاهده کرد.

طبق آنالیز آزمایشگاههای تخصصی محصولات زنبور عسل، بره موم از حدود %۳۰ موم ،٪۵۰ رزین و صمغ گیاهان، %۱۰ روغن های گیاهی، %۵ گرده گل و ۵% مواد دیگر موجود در داخل کندو تشکیل شده است.

در حال حاضر بره موم در کشورهای اروپایی، ایالات متحده آمریکا و ژاپن به صورت گسترده در اشکال مختلف همانند قرص، دراژه، کپسول و شربت مورد استفاده قرار می گیرد.

بره موم عمدتا برای پیشگیری و درمان انواع سرطان ها و بیماریهای خاص به کار برده می شود.

بیشتر بدانید: بیماری های زنبورعسل

در کشور ما نیز طی پانزده سال گذشته، شرکت دانش بنیانی به نام سورن تک توس اقدام به تولید محصولات حاصل از فرآوری بره موم کرده است.

این شرکت به مدیریت دکتر محسن فتحی نجفی، دکترای بیوتکنولوژی، محقق برتر محصولات زنبور عسل در سطح جهانی تاسیس شده است.

محصولات بره موم تولید شده در این شرکت به عنوان اولین تولید کننده در ایران حاصل بررسی های علمی در انتخاب بره موم مصرفی با انجام آزمون های کنترلی از جمله میزان فعالیت مواد موثره، میزان باقی مانده فلزات سنگین و همچنین آلودگی های میکروبی صورت می گیرد.

در این راستا به دلیل تنوع بره موم های ایران و از طرفی کیفیت بالای آنها از نظر تنوع گیاهی، برای تهیه یک محصول اثربخش، انواع بره مومهای ایران جمع آوری شده و پس از فرآوری و عصاره گیری، با انجام فرمولاسیون متناسب با نوع فرآورده در تهیه یک محصول با کیفیت و موثر اقدام میشود.

 

به دلیل ماهیت علمی این شرکت دانش بنیان، طرح های تحقیقاتی مختلفی در زمینه بیوتکنولوژی دارویی در دانشگاههای علوم پزشکی سراسر کشور صورت گرفته است از جمله :

١- بررسی تاثیر دهانشویه بره موم در پیشگیری و درمان التهاب ناشی از پرتودرمانی سرطان های سر و گردن؛ کم شدن چشمگیر التهاب و آسیب لایه های مخاطی.

۲- مقایسه اثربخشی و عوارض بره موم در شیمی درمانی پیشرفته سرطان تخمدان؛ تجویز بره موم در کنار شیمی درمانی، بدون داشتن عوارض سوء، اثربخشی شیمی درمانی معمول را بهبود می بخشد.

۳- بررسی اثر بره موم بر بهبود زخم پای بیماران دیابتی؛ استفاده از کرم بره موم سرعت بهبود زخم پای بیماران دیابتی را بهبود می بخشد.

بیوتکنولوژی، میانبری برای پیشرفت صنعت زنبورداری
چین، ژاپن و روسیه، بیشترین ثبت محصولات و اختراعات مربوط به فرآوری بره موم در جهان را دارند.

جایگاه بیوتکنولوژی در فرآوری بره موم در جهان

چین، ژاپن و روسیه، بیشترین ثبت محصولات و اختراعات مربوط به فرآوری بره موم در جهان را دارند.

لازم به ذکر است که چین و روسیه بیشترین تولید بره موم را در بین کشورهای جهان داشته و امروزه ٪۴۲ از اختراعات در زمینه بره موم در جهان در کشور چین انجام می شوند.

اولین اختراع ثبت شده در چین در سال ۱۹۹۳ با عنوان «مادهی خوشبو کننده دهان» به بازار مصرف عرضه شد.

بیشتر بدانید: پرورش زنبور عسل موثر در گسترش گیاهان دارویی و تثبیت خاک

٪۱۵ ثبت اختراعات جهانی در زمینه بره موم مربوط به کشور ژاپن است.

در سال ۱۹۸۸ اولین اختراع با نام «دئودورانت برای کنترل بوی بد دهان» توسط بیوتکنولوژیست های ژاپنی وارد فاز تجاری سازی شد.

محققان روس ۱۲% از اختراعات مربوط به بره موم را در کارنامه علمی خود دارند و اولین ثبت اختراع تحت عنوان خمیردندان بره مومی در سال ۱۹۶۸ وارد بازارهای روسیه و سپس وارد بازارهای جهانی شد.

 

نگاهی دقیق تر به ساختارهای شیمیایی بره موم

تاکنون بیش از ۳۰۰ ماده شیمیایی در بره موم شناسایی شده است، که عبارتند از: پلی فنولها با عملکرد آنتی اکسیدانی، فلاونوئیدها و ترکیبات آروماتیک و ترکیبات آنتی باکتریال.

مهمترین ترکیبات شناخته شده در بره موم که برای مقابله با سرطان موثرند عبارتند از: منتول، تاکسول و کافئیک اسید.

از جمله ترکیبات موثر که می تواند در زمینه درمان سرطان به کار گرفته شود و توجه دانشمندان بیوتکنولوژی پزشکی را به خود جلب نموده است «کافیک اسید فنیل اتیل استر» است که این ماده در درمان سرطان به صورت تجاری به کار گرفته شده است در حالی که به مقدار زیاد و کاملا طبیعی در بره موم یافت می شود.

روش استخراج و حلال مورد نظر می تواند ترکیب شیمیایی آزاد شده و عصاره بره موم حاصل را تغییر دهد.

ترکیب شیمیایی بره موم در یک منطقه را گیاهان بومی آن منطقه تعیین می کنند به گونه ای که فعالیت بیولوژیکی و خواص آن شبیه به گیاهان نزدیک به زنبورستان مورد نظر است.

بیوتکنولوژی، میانبری برای پیشرفت صنعت زنبورداری
یکی دیگر از کاربردهای علم بیوتکنولوژی در زنبورداری تلقیح مصنوعی ملکه است.

تلقیح مصنوعی ملکه

یکی دیگر از کاربردهای علم بیوتکنولوژی در زنبورداری تلقیح مصنوعی ملکه است.

توانایی کنترل جفت گیری به پرورش دهندگان زنبور عسل این امکان را می دهد تا بتوانند صفات برتر اقتصادی را در نسل بعدی کلنی نهادینه سازند و همچنین ارتباط بین رفتار زنبور عسل و ژنتیک آن را نیز کشف کنند.

رفتار ملکه در هنگام پرواز تصادفی بوده و جفت گیری ملکه با زنبور های نر دشوار است.

حتی ممکن است که در یک زنبورستان دارای ۳۰۰ کندو برای عمل جفتگیری تنها با یک ملکه، بین ۱۰۰۰۰ تا ۲۵۰۰۰ زنبور نر از منابع متنوع ژنتیکی اقدام به پرواز کنند.

بیشتر بدانید: با انواع بیماری های زنبور عسل آشنا شوید

ما برای کار در این زمینه ، نیازمند داشتن یک دستگاه تلقیح مصنوعی کامل ، استریو میکروسکوپ (که به زبان فارسی، لوپ گفته میشود) ، سیستم روشنایی لامپ سرد یا لامپ LED و سیستم کامل گاز CO2، هستیم.

همانطور که میدانید این مطالب قطره ای از دریای بی کران ارتباط بیوتکنولوژی و علوم دامی و دارویی بود.

امیدوارم مطالعه این مطلب عطش بی حد و اندازه ی مشتاقان علم و دانش را تا حدودی رفع کرده باشد.

نشریه علمی- دانشجویی رویان / شماره بیستم
سید علی رضوی / دانشجوی کارشناسی مهندسی علوم دامی / دانشگاه فردوسی مشهد
منبع: دامیران
نویسنده: سید علی رضوی
لینک کوتاه مقاله: daamiran.com/?p=6360
بیوتکنولوژی، میانبری برای پیشرفت صنعت زنبورداری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دامیران