گونه و نژاد زنبور عسل
گونه و نژاد زنبور عسل - دامیران

گونه و نژاد زنبور عسل

کلاس حشرات یا شش پایان از ۳۱ راسته تشکیل شده است. یکی از این راسته ها راسته بال غشائیان (Hymenoptera) هست که تعداد ۱۵ بالا خانواده دارد که یکی از آن ها بالا خانواده  Apoidea هست.

دو خصوصیت بارز خانواده Apoidea

  1. بعضی از موهای بدن به خصوص موهای روی سینه شاخه شاخه یا پر مانند (پروش) هست
  2. بند اول پنجه پای عقبی پهن شده و تشکیل سیدی به نام سید گرده گل داده است.

 

زنبور عسل کوچک (Apis forea)

کوچک ترین گونه زنبور عسل هست که انتشار آن در قسمت غرب کره زمین از عمان و جنوب ایران (جنوب استان های کردستان و فارسی استان های خوزستان، بوشهر هرمزگان) شروع و تا شرق کره زمین یعنی اندونزی ادامه دارد.

این زنبور فقط یک شان می سازد که ۲۵ تا ۳۵ سانتی متر عرض و ۱۵ تا ۱۷ سانتی متر طول دارد این زنبور یکی از مهم ترین حشرات گرده افشان در جنوب ایران هست.

از خصوصیات بارز این زنبور تحمل گرمای شدید تابستان است که در این مدت فعالیتش را متوقف نمی کند کلنی های این زنبور اگر از فصل بهار تا پاییز دست نخورده بمانند یک تا سه کیلو عسل تولید می کنند.

این عسل کریستالیزه نمی شود و از نظر مواد متشکله با عسل های دیگر فرقی ندارد.

اهمیت گرده افشانی این زنبور را نمی توان نادیده گرفت.

خصوصیات مهم

  • تک شان هستند.
  • داخل کندو نگهداری نشده و به صورت وحشی روی درختان، داخل دهانه ی چاه های مخروبه و … می باشند.
  • شانها بزرگ هستند (حدود ۲۵ الی ۳۵ سانتیمتر).
  • بیشترین وقت صرف حفاظت از شان می شود.
  •  قسمت بالای شان معمولا دارای عسل و قسمت پایین آن نوزادان قرار دارند.

 

  خشکسالی از تهدیدات سالجاری در بخش صنعت زنبورداری است

زنبور عسل بزرگ  (Apis dorsata)

 خصوصیات مهم

  • در بین چهار گونه زنبور عسل درشت ترین جثه را داراست. تک شان بوده و اندازه آن بین ۱/۰ تا بیش از یک متر مربع هست.
  • پراکنش فقط در هند و اندونزی هست.
  • به صورت وحشی زندگی می کنند.

بیشتر بدانید: زنبور عسل ایرانی

زنبور عسل هندی یا شرقی (Apis cerana)

خصوصیات مهم

  • حلقه ی تکامل زنبورهای عسل امروزی اند.
  • چند شان بوده
  • تولید عسل بین ۵ تا ۸ کیلو گرم
  • دارای رفتار بهداشتی (رفتار جویدن و…) هستند.
گونه و نژاد زنبور عسل - دامیران
موطن اصلی این نژاد در تمام قاره اروپا، غرب و شمال کوه های آلپ و مرکز روسیه است.

زنبور عسل اروپایی با معمولی (mellifera Apis)

این گونه زنبور عسل که منشأ آن آفریقا و اروپا بوده است تقریبا در تمام نقاط کره زمین، به استثناء مناطق قطبی، گسترش پیدا کرده و پیش از سایر گونه های زنبور عسل مورد استفاده انسان قرار گرفته است.

گرچه این گونه قرابت زیادی با زنبور عسل هندی دارد ولی جثه آن کمی بزرگتر است و برای منطق معتدله و سردسیر سازش یافته است.

خصوصیات مهم

  • در کندو زندگی می کنند.
  • چند شان هستند.
  • پراکنش در سراسر کره زمین.

نژاد موجود در ایران از همین گونه هست در ادامه با انواع آنها بیشتر آشنا می شویم:

 

زنبور عسل تیره اروپا (lifera- Apis mellifera mel)

موطن اصلی این نژاد در تمام قاره اروپا، غرب و شمال کوه های آلپ و مرکز روسیه است.

این زنبور در مناطق مذکور خود را با زنبورداری مدرن تطبیق نداده اما در کشورهای اسپانیا، فرانسه، لهستان و روسیه به صورت خالص یافت می شود.

زنبورهای این نژاد سیاه رنگ و درشت هستند و طول زبان آنها ۷/۵ تا ۴/۶ میلی متر یعنی کوتاه است و دارای ایند کس کوبیتال کوتاهی هست.

  استاندارد های عسل ارگانیک

در بهار رشد جمعیت این نژاد کند بوده ولی در اواخر تابستان و اوایل زمستان کلنی به بیشترین رشد خود می رسد.

یکی از معایب این گونه از زنبورها حساس بودن نسبت به امراض و پروانه موم خوار است.

این گونه زمستان را به خوبی تحمل می کند ولی غذای زیادی نیز مصرف می کند.

بیشتر بدانید: اصلاح نژاد زنبور عسل چگونه است؟

زنبور عسل ایتالیایی یا زنبور طلایی (mellifera ligustica Apis)

موطن اصلی این نژاد جزیره سیسیل ایتالیا هست.

از نظر جثه کمی کوچکتر و ظریف تر از زنبور عسل تیره اروپاست و رنگ آن معمولا زرد مایل به قهوه ای هست.

طول زبان آن ۳/۶ تا ۶ / ۶ میلی متر است که نسبتا بلند است.

ازخصوصیات خوب این نژاد می توان به آرام بودن، تمایل کم به بچه دادن، عسل أوری زیاد و رشد سریع کلنی در اوایل بهار اشاره کرد.

 

زنبور عسل قفقازی (Apis mellifera cauca-sica)

این نژاد مخصوص کوه های قفقاز در کشور گرجستان است.

افراد این نژاد دارای رنگ بدن خاکستری روشن هستند.

زبان این نژاد بلندتر از سایر نژادها است (۲/۷ میلی متر).

این زنبورها آرام بوده و کمتر نیش می زنند ولی در مقابل بیماری نوزما حساس است.

گونه و نژاد زنبور عسل - دامیران
این گونه زنبور عسل که منشأ آن آفریقا و اروپا بوده است تقریبا در تمام نقاط کره زمین

زنبور عسل کارنیولان (nica -Apis mellifera car)

زنبوران این نژاد در قسمت جنوبی کوه های آلپ در اتریش و شمال بالکان در یوگوسلاوی سابق هست.

این زنبور از نظر ظاهری شبیه زنبوران نژاد ایتالیایی است.

رنگ بدن آن خاکستری مایل به قهوه ای هست.

طول زیان آن ۴/۶ تا ۸/۶ میلی متر است.

این زنبور دارای خصوصیات بسیار خوبی برای پرورش است که در ذیل آمده است:

۱- آرام ترین نژاد زنبور عسل هست.

۲- زمستان را با کمترین مصرف غذا سپری می کنند.

۳- غارت نمی کنند.

۴- بسیار کم بره موم تولید می کنند.

۵- عسل فراوان تولید می کنند و قدرت جهت یابی خوبی دارند.

۶- در مقابل بیماری ها مقاوم اند.

۷- دارای ایندکس کوبیتال بزرگی می باشند.

بیشتر بدانید: زنبورها چگونه عسل تولید می کنند؟

زنبور عسل ایرانی (apis mellifera meda)

موطن اصلی این نژاد ایران است.

  دنیای شگفت انگیز زنبور عسل

از نظر ظاهری سه حلقه اول شکم زنبور سیاه و بقیه حلقه ها زرد مایل به قهوه ای است.

از ویژگی های این زنبور می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

۱- پر نیش

۲- تولید عسل خوب

۳- مقاوم به امراض

۴- تمایل زیاد به غارت گری


شهاب احتشام / دکتری تغذیه دام / پرورش دهنده زنبور عسل
فصلنامه علمی- تخصصی رویان
منبع: دامیران
نویسنده: شهاب احتشام
لینک کوتاه مقاله: daamiran.com/?p=8204
برای ورود به بانک مقالات دامیران کلیک کنید
گونه و نژاد زنبور عسل

اشتراک گذاری

امتیاز شما به این مطلب

منبع:

برای کپی کلیک کنید

دیدگاهتان را بنویسید

دامیران