آب پرورش ماهی چه ویژگی هایی باید داشته باشد؟
آب پرورش ماهی چه ویژگی هایی باید داشته باشد؟

آب پرورش ماهی چه ویژگی هایی باید داشته باشد؟

مواد معدنی موجود در صخره ها و خاک، میزان بارندگی، شیب رود خانه، تغییرات درجه گرما و تراکم گیاهان و درختان منطقه، عوامل اولیه کنترل اختصاصات آب برای انتخاب محل کارگاه پرورش ماهی می باشند. آب در نواحی که دارای بارندگی های شدید است و نیز در سرچشمه رودخانه ها و مناطق کوهستانی با شیب فراوان، دارای مواد معدنی کم بوده و یا اصولا فاقد این مواد می باشد.

آبی که از نواحی آهنکی عبور می کند دارای کلسیم و منیزیوم بیشتری است که در رشد و استخوان بندی ماهیان بسیار مفید می باشند.

این آب ها همچنین دارای بی کربنات قلیائی بیشتری هستند که در خنثی کردن اثرات سوء اسیدها و قلیاها مؤثر می باشد.

شیب کم زمین بالا دست کارگاه پرورش ماهی در تهویه آب مؤثر است ولی شیب زیاد ایجاد دره های گود و باریک کرده و گاهی ممکن است باعث ایجاد سیل گردد.

پوشش خوب گیاهی از قبیل، درخت، بوته و علف بوده و سایه درختان نیز از تغییرات سریع درجه حرارت آب جلوگیری می نماید.

درجه حرارت ملایم و یکنواخت بین ۷ تا ۱۰ درجه سانتی گراد به نوع تأسیسات، برای پرورش انواع قزل آلا و ماهی آزاد می باشد.

جریان ها کند مرداب ها، آب های گل آلود، چشمه و آب چاه معمولا دارای کمبود اکسیژن، پی اچ پایین و گاز کربونیک آزاد زیاد می باشند.

این معایب را می توان از طریق تهویه صحیح برطرف نمود.

آب چشمه و چاه از نظر یکنواخت بودن درجه حرارت و عاری بودن از بیماری ها و آلودگی ها برتر می باشند بشرطی که تهویه آن ها بدرستی انجام شود.

با توجه به مراتب فوق می توان نتیجه گرفت که در تأسیس و انتخاب محل و آب برای احداث کارگاه تکثیر و پرورش ماهی های قزل آلا و آزاد، عوامل زیادی باید در نظر گرفته شوند.

 

این عوامل را به ترتیب زیر خلاصه نمود :

۱- بارندگی ملایم
۲ – شیب ملایم
۳- پوشش گیاهی خوب از قبیل درخت، بوته و علف
۴ – میزان ملایم آهک و سایر مواد معدنی
۵- درجه گرمایی یکنواخت و ملایم
۶- قرار نگرفتن کارگاه در زیر دست مرغزارها، چوب بری ها، معدن داری ها و فعالیت های مشابه
۷- جریان آب از زیر به سطح
۸- پوشیدن لوله ها با عایق به منظور جلوگیری از تغییر درجه گرما
۹ – شیب کم از محل ورودی آب رودخانه به محل کارگاه
۱۰ – تهویه مناسب
۱۱- دیوارکشی و پوشاندن سطح کانال آب قبل از ورود به کارگاه به منظور جلوگیری از آلودگی

با توجه به مراتب فوق می توان نتیجه گرفت که در صورت تهویه مناسب ، آب حاصله از چشمه ها به مراتب مناسبتر از آب حاصله از دریاچه ها و نهرها می باشد.

 

خواص شیمیایی آب در پرورش ماهی

اکسیژن محلول

الیس Ellis و همکارانش برای محاسبه و تعیین میزان اکسیژن محلول در آب مناسب برای پرورش ماهی های آب شیرین، اقدام به برداشت بیش از ۱۸۰۰ نمونه آب از ۱۰۰۰ منطقه مختلف در آمریکا نمودند.

از ۱۳۰۰ نمونه آبی که از کارگاه هایی که ماهی های آن ها دارای رشد و نمو خوب بودند، معلوم گردید که میزان اکسیژن محلول در آب از ۴ تا ۱۲ قسمت در میلیون (ppm) متفاوت می باشد.

از این مقدار اکسیژن محلول در آب در ۸۴ درصد از کارگاه ها بین ۵ تا ۹ قسمت در میلیون بود.

نتایج حاصله نشان دادند که اگر اکسیژن محلول در آب از ۳ قسمت در میلیون کمتر شود، ماهی ها در فصل گرما قدرت تحمل آن را نخواهند داشت.

در مواقعی که اکسیژن محلول در آب از ۵ میلی گرم در لیتر کمتر شود، ناراحتی تنفسی در ماهی ها شروع می شود.

حداقل اکسیژن محلول در آب برای ماهی قزل آلا ۵ میلی گرم در لیتر و بهترین میزان آن ۷ میلی گرم در لیتر است.

یکی از محققین نشان داده است که بهترین میزان اکسیژن محلول در آب برای ماهی قزل آلا بین ۱۰ تا ۱۱ میلی گرم در لیتر است و ناراحتی در ماهی از موقعیکه این میزان به ۷ تا ۸ میلی گرم در لیتر کاهش یابد شروع می شود.

بیماری های تغذیه ای و محیطی پوست ماهی در پرورش آبزیان
ویژگی های آب پرورش ماهی
در مواقعی که اکسیژن محلول در آب از ۵ میلی گرم در لیتر کمتر شود، ناراحتی تنفسی در ماهی ها شروع می شود.

پی اچ (PH) یا غلظت ایون هیدروژن (H+)

درجه اسیدی و یا قلیایی آب را به خاطر آسان و مناسب بودن آن با غلظت ایون هیدروژن موجود در آن نشان می دهند.

حد پی اچ بین صفر تا چهارده متغیر است که در آن ۷ نقطه خنثی می باشد.

هر چه از ۷ به صفر نزدیکتر شویم غلظت ایون هیدروژن بیشتر و در نتیجه خاصیت اسیدی آب نیز افزوده می گردد.

با افزایش پی اچ از ۷ به ۱۴ خاصیت بازی آب با غلظت ایون OH افزوده می گردد.

وضعیت جهانی صنعت پرورش ماهی دریایی در قفس

در حالت طبیعی پی اچ آب بین ۴ تا و متغیر استو آب باتلاق ها و مرداب ها دارای پی اچ پایین تر و آب نهر ها دارای پی اچ بالاتر می باشد.

الیس Ellis و همکارانش از تجزیه ۱۰۰۰۰ نمونه آب چنین نتیجه گرفتند که حد طبیعی PH آب شیرین بین ۶.۷ تا ۸.۶ متغیر بوده و ۹۰ درصد ماهی هایی که دارای رشد و نمود عالی می باشند در پی اچ متغیری بین ۶.۷ تا ۸.۲ پرورش می یابند.

هر چه پی اچ آب کمتر شود میزان مواد معدنی محلول در آن کاهش می یابد.

به طور کلی در پرورش ماهی ها، آبی که پی اچ آن کمی قلیائی است، نسبت به آبی که کمی اسیدی است برتری دارد.

طرز اندازه گیری و تعیین پی اچ آب در آخر این بخش بحث خواهد شد.

گاز کربنیک

تمام آب های طبیعی دارای مقداری گاز کربنیک هستند که در حالت تعادل میزان ۲ قسمت در میلیون (میلی گرم در لیتر) می باشد.

آب چاه ممکن است دارای مقدار زیادی گاز کربنیک باشد. در چنین آبی کمبود اکسیژن مشاهده می گردد.

آلگ ها یا خزه ها باعث کاهش میزان گاز کربنیک محلول در آب و در نتیجه افزایش مقدار اکسیژن می گردند.

کم شدن میزان گاز کربنیک محلول در آب با افزایش میزان اکسیژن محلول در آن ارتباط مستقیم دارد.

اگر میزان گاز کربنیک محلول در آب از ۲ میلی گرم در لیتر افزایش یابد زیان آور است زیرا این افزایش سبب کاهش مقدار اکسیژن و آلوده شدن آب توسط مواد آلی زائد می گردد.

درجه قلیایی آب جهت پرورش ماهی

خاصیت قلیایی آب های شیرین به طور کلی در اثر بی کربنات های کلسیم و منیزیم و گاهی بی کربنات های پتاسیم و سدیم محلول در آب بوجود می آید.

در آب هایی که درجه قلیایی آن ها بسیار زیاد است، کربنات ها نیز همواره با بی کربنات ها دیده می شوند.

هیدرواکسید ها که مهمترین عوامل قلیایی زا هستند، در آب های طبیعی پیدا نمی شوند مگر اینکه این آب ها آلوده گردند.

هیدرواکسید ها و کربنات ها با فنل فتالئین به عنوان معرف هیدرواکسید ها و کربنات ها ، و متیل اورانژ به عنوان معرف بی کربنات ها به کار می رود.

اگر چه میزان قلیائیت آب های شیرین طبیعی اکثرا بستگی به وجود بی کربنات ها دارد؛ با وجود این به طور کلی رسم بر اینست که آن را از طریق کربنات کلسیم اندازه گیری می کنند.

وقتی که قلیائیت آب با معرف متیل اورانژ معلوم می شود فقط بی کربنات ها وجود دارند ولی محاسبه از طریق کربنات کلسیم صورت می گیرد.
میزان کربنات کلسیم موجود در اکثر آب های معمولی بین حداقل ۵ تا حداکثر ۲۰۰ میلی گرم در لیتر متفاوت است.

حداکثر آن که با تراکم بیشتر کلسیم و منیزیم بستگی دارد، اثرات بیشتر و بهتری روی رشد و نمو ماهی ها دارد، در صورتی که در آب هایی که میزان قلیائیت آن ها کم است، کمبود برخی مواد معدنی ضروری مشاهده می گردد.

به هر حال حداقل و حداکثر درجه قلیایی در حدی که قبلا ذکر گردید زندگی ماهی ها را مختل نمی نمایند، بنابراین طبقه بندی آب بر حسب میزان قلیائیت آن به منظور اندازه گیری حد تغییرات قلیایی و یا تعیین نوع آب است و اثری در طبقه بندی آن صورت مناسب یا غیر مناسب برای پرورش ماهی ها ندارد.

همبستگی های موجود بین گاز کربنیک، پی اچ و قلیائیت آب

بین گاز کربنیک و محلول در آب پی اچ و میزان قلیائیت آن همبستگی مهمی وجود دارد.

سرانه مصرف آبزیان ۱۲ کیلو در سال برای هر ایرانی

اگر مقدار گاز کربنیک آب به اندازه طبیعی باشد، با افزایش میزان قلیائیت آب، پی اچ آن نیز بالا می رود.

در صورتی که پی اچ و میزان قلیائیت آب در دست باشد، می توان مقدار گاز کربنیک ممحلول در آن را از روی جدول و بدون احتیاج به تجزیه آب محاسبه نمود.

در آبی که مقدار کربنیک آن زیاد و در نتیجه پی اچ آن پایین است، می توان از طریق تغییرات فوق را در آب کارگاه ها مشاهده نمود.

مقداری از آب کارگاه را مشاهده نمود.

مقداری از آب کارگاه را در یک بطری یا فلاسک ریخته و چند قطره معرف، مانند معرف پنیورسال به آن می افزاییم.

تغییر رنگ حاصله با خاطر سپرده سپس فلاسک یا بطری را بخوبی به هم می زنیم.

تغییر رنگ قابل ملاحظه ای صورت می گیرد.

این تغییر رنگ که بطرف قلیایی است معرف کم شدن گاز کربنیک بوده و از طرفی ممکن است معرف کمبود اکسیژن نیز باشد.

تهویه مناسب و عمل فتوسنتز نیر ممکن است معرف کمبود اکسیژن محلول در آب و در نتیجه افزایش پی اچ آب می گردد.

تفاوت های ژنتیکی گونه های قزل آلای رنگین کمان

مصرف معرف یونیورسال در کارگاه های برای آزمایش آب قبل و بعد از تهویه بسیار سودمند بوده و حداقل کلیدی برای حل مشکلاتی که ممکن است بعده بوجود آیند می باشد.

میزان قلیائیت آب معمولا بر حسب کربنات کلسیم اندازه گیری می شود.

برای محاسبه آن بر حسب بی کربنات ها، می توان عدد حاصله از محاسبه از طریق کلسیم را در ۱.۲۲ ضرب نمود.

در برخی گزارشات واژه گاز کربنیک ثابت شده به جای قلیائیت به کار می رود.

این واژه شامل تمام گاز کربنیک موجود در آب به صورت کربنات های طبیعی و نصف گاز کربنیک موجود به صورت بی کربنات ها می باشد.

وقتی آبی فقط شامل بی کربنات هاست که (اکثرا بدین صورت است)، می توان عدد قلیائیت حاصله را که به صورت قسمت در میلیون یا میلی گرم در لیتر بی کربنات کلسیم است با ضرب کردن در عدد ۰.۱۸ به صورت میلی گرم در لیتر گاز کربنیک ثابت شده در آورد.

همانطور که قبلا ذکر شد، در صورتیکه گاز کربنیک آب در حد طبیعی باشد، ارتباط ثابتی بین پی اچ و میزان قلیائیت آن با توجه به ثابت بودن میزان گاز کربنیک نشان می دهد.

اگر پی اچ آب کمتر از درجاتی باشد که در جدول داده شده است، علت آلودگی آب و یا فقدان تهویه مناسب می باشد.

پی اچ های بالاتر نشان دهنده تهویه مناسب و شدت فعالیت گیاهان آبزی می باشد.

ویژگی های آب پرورش ماهی
حد پی اچ بین صفر تا چهارده متغیر است که در آن ۷ نقطه خنثی می باشد.

مواد معدنی

میزان مواد معدنی موجود در آب ها بسیار متغیر بوده و در اثر آب ها در حد مسیعی تغییر می نماید.

برای مثال این تغییرات در آب ها کالیفرنیا بین ۸.۱ تا ۱۷۶۶ قسمت در میلیون یا میلی گرم در لیتر می باشد.

در کارگاه های پرورش ماهی قزل آلا در کالیفرنیا، مواد معدنی موجود در آب از ۵۷ تا ۱۰۸۰ میلی گرم در لیتر تغییر می نماید.

اثر لوله های گالوانیزه در آب کارگاه های تکثیر و پرورش ماهی

آزمایشات مختلف تا کنون اثرات سمی و کشنده برخی عناصر از قبیل روی، مس و سرب را روی چندین نمونه از ماهیان نشان داده اند.

روی موجود در لوله های گالوانیزه در برخی شرایط بسته به پی اچ و درجه حرارت آب بصورت محلول در آب در می آید.

از آنجه که روی در برخی از اعضا بدن ماهی جمع می گردد، اثرات سمی آن ممکن است سبب مرگ و میر ماهی قزل آلا و آزاد گردد.

مرگ و میر ماهی قزل آلا ۱۵ تا ۳۰ روزه در آبی که دارای پی اچ ۷.۶ و غلظت روی محلول ۰.۰۴ میلی گرم در لیتر بوده مشاهده گردیده است.

اثر سمی روی بحدی است که اگر آب از لوله گالوانیزه ای بطول ۴.۵ متر و قطر ۳.۷۵ سانتی متر با سرعت ۱۰۰ لیتر در دقیقه بگذرد، مقدار روی که بصورت محلول در آن در می آید، سبب تلفات ماهی های قزل آلا خواهد شد.

بنابراین از مصرف انواع لوله و سایر لوازم فلزی گالوانیزه در کارگاه های پرورش ماهی بایستی خودداری گردد.

بیماری های تغذیه ای و محیطی پوست ماهی در پرورش آبزیان

اندازه گیری اکسیژن محلول در آب

برای اندازه گیری اکسیژن محلول در آب، طرق مختلفی وجود دارد.

آغاز بیمه فراگیر آبزیان در کشور

استفاده از هر روش بستگی به امکانات موجود و دقت مورد نیاز دارد.

در شرایط موجود، با توجه به گران بودن کیت ها و دستگاه های الکترونیک اندازه گیری اکسیژن، روش وینکلر برای کارگاه های تکثیر و پرورش قزل آلا و سایر آبزیان کشور توصیه می شود.

بهترین روش موجود اندازه گیری اکسیژن محلول در آب به روش وینکلر Winkler است.

در این روش بایستی در نظر داشت که حجم نمونه، تراکم معرف و میزان مصرف آن بسته به نوع آب و نحوه کاربرد روش، متفاوت می باشد.

هنگام اندازه گیری اکسیژن در آبهایی که دارای مقدار زیادی ایون آهن (فریک یا فروز)، نیتراتها، مواد آلی، سولفیت ها، سولفات ها، پلی تیوناتها، هیپوکلریت ها، مواد معلق و سایر مواد اکسید کننده یا احیا کننده می باشند، لازم است که روش خاصی انتخاب شود تا از اثرات مواد ذکر شده روی اندازه گیری اکسیژن جلوگیری گردد.

همه لوازم را باید تمیز نگهداشت. قطره چکان های مواد شیمیایی دیگر را هرگز نباید وارد شیشه معرف ها نمود.

تمام شیشه های محتوی مواد شیمیایی را بایستی با علامت مشخص نمود.

 

اندازه گیری پی اچ آب

برای اندازه گیری پی اچ آب دو روش وجود دارد:

۱- روش الکترومتریک

۲ – روش رنگ سنجی و یا کالری متریک

اگر اندازه گیری بسیار دقیق مورد نیاز باشد روش اول و در غیر این صورت روش دوم بکار می رود.

در روش رنگ سنجی احتیاج به برخی معرف ها می باشد.

این معرف ها پس از افزوده شدن به محلول باعث تغییر رنگ آن می شوند.

تغییر رنگ حاصله را می توان با سری رنگ های استاندارد مقایسه و پی اچ محلول را تعیین نمود.

روش ساده تر برای اندازه گیری پی اچ آب، بکار بردن کاغذ های پی اچ سنج است که معرف مربوطه روی آن ها فیکس شده است.

اخبار و مقالات صنعت آبزیان

برای این منظور تکه ای از کاغذ پی اچ سنج را بریده و در محلول وارد و سپس خارج کرده و تغییر رنگ حاصله را با رنگ های استاندارد مقایسه و درجه قلیایی یا اسیدی آن تعیین می گردد.

این محصول به نام کاغذ ( P . Hydrion ) نامیده می شود و معمولا در فروشگاه های لوازم آزمایشگاهی و شیمایی پیدا می شود.

این کاغذ ها را می توان در ۸ نمونه با تغییرات زیاد و ۲۰ نمونه با تغییرات کم (دقیق تر) تهیه نمود.

بطور کلی می توان کاغذ های پی اچ سنج را که تغییرات بین ۵ تا ۹ را نشان می دهد خریداری نمود.

تغییرات بیشتر و یا کمتر از این حد معمولا برای مصارف خارجی می باشند.

ویژگی های آب پرورش ماهی
میزان مواد معدنی موجود در آب ها بسیار متغیر بوده و در اثر آب ها در حد مسیعی تغییر می نماید.

بازچرخانی و تهویه آب

برای اینکه کار یک کارگاه تکثیر و پرورش ماهی قرل آلا اقتصادی باشد، بایستی از ظرفیت ها بیشترین استفاده به عمل آید.

برای مثال در کارگاه تکثیر و پرورش قرل الا فیلمور (Filmore) در جنوب کالیفرنیا، ۴ ردیف کانال و در هر ردیف ۱۰ کانال پشت سر هم قرار دارد.

آب از چاه پمپ می شود و ابتدا از یک سیستم هوادهی می گذرد تا قبل از ورود به کانال ها، گازهای نامناسب خود را از دست بدهد و اکسیژن کافی بگیرد.

پس از اینکه آب از ۵ کانال پشت سر هم عبور کرد، به یک سیستم هوادهی دیگر پمپ می شود و پس از اکسیژن گیری، وارد کانال های شماره ۶ به بعد می شود.

هوادهی در میانه راه باعث افزایش تولید در کانال های انتهایی می گردد.

قسمتی از آب خروجی کانال های انتهایی، پس از عبور از یک دستگاه هوادهی دیگر، دوباره به آب ورودی جلوی کانال ها اضافع می شود در این کارگاه درجه حرارت ۱۵.۵ درجه سانتی گراد است.

با این روش، میزان تولید در این کارگاه افزایش چشمگیری پیدا کرده و در هر یک از کانال ها توانسته اند در هر سال حدود ۷ تن ماهی تولید نمایند.


منبع: دامیران
نویسنده: تیم محتوایی دامیران
لینک کوتاه مقاله: daamiran.com/?p=6770
آب پرورش ماهی چه ویژگی هایی باید داشته باشد؟

اشتراک گذاری

امتیاز شما به این مطلب

منبع:

برای کپی کلیک کنید

دیدگاهتان را بنویسید