بیماری های انگلی و قارچی قزل آلا و آزاد ماهیان
بیماری های انگلی و قارچی قزل آلا و آزاد ماهیان

بیماری های انگلی و قارچی قزل آلا و آزاد ماهیان (انگل های خارجی تک یاخته)

تریکودینا Trichodina Spp درماهی

این انگل از تک یاخته های مژکدار است که بیشتر آزاد ماهیان را آلوده می نماید.

در حالت پیشرفته و در تراکم انگل، تلفات زیادی به ماهیهای انگشت قد و حتی ماهیهای بزرگتر وارد می آید، تریکودینا معمولا روی سطح بدن و برانشیها یافت می شود. ماهی آلوده برای تراشیدن یا کندن انگل از روی بدن معمولا باطراف می پرد.

لکه های سفید نامنظمی در سطح بدن دیده می شود و باله ها ممکن است سائیده گردند. فلس ها ممکن است از بین بروند و مناطق پر خونی روی پوست ظاهر شوند. این انگل را می توان با فرو بردن ماهی در محلول ۵۰۰: ۱اسید استیک و یا حمام فرمالین ۱۰۰۰:۱ بمدت یکساعت از بین برد.

اپیس تی لیس Epistylis Spp در ماهی

این انگل جز تک یاخته های مژکدار ساقه دار است. که بیشتر آزاد ماهیان را آلوده می سازد و اکثرا در ماهی های قزل آلای انگشت قد دیده می شود.

اگر آلودگی کم باشد اهمیت چندانی ندارد ولی در صورت ازدیاد انگل، ماهی تحریک شده و برای رهایی از انگلها شروع به پریدن می نماید. در این حالت فرو بردن ماهی آلوده در محلول ۱:۵۰۰ اسید استیک به مدت یم دقیقه ئ یا حمام فرمالین ۱:۶۰۰ بدمت یکساعت انگل را کنترل خواهد کرد.

کیلودون Chilodonella Cyprini در ماهی

این تک یاخته مژکدار انگل عادی بیشتر کارگاه ها نمی باشد. بهار حال بین ماهیهای استیل هد انگشت قد و برخی از ماهی های آب های گرم مشاهده می شود.

علاوه بر پریدن به اطراف و ابری شدن رنگ ماهی، تا کنون نشانه دیگری برای تشخیص انگل شناخته نشده است. بهترین راه تشخیص آنها آزمایش میکروسکپی است. کنترل آن بصورتی است که برای دو انگل قبلی ذکر شد.

کوستیا Costia spp ماهی

از این انگل احتمالا ۲ گونه در کارگاه های تکثیر و پرورش آزاد ماهیان ایالت کالیفرنیا دیده می شود. این دو گونه عبارتند از : C . necatrix  و C . pyrifornis که اولی عمدتا روی سطح بدن و دومی روی آبشش و روی. سطح بدن دیده می شود. اگر کنترل درست انجام نگیرد، هرگونه ممکن است مرگ و میرهای زیادی بین ماهی های انگشت قد جوان بوجود آوردند.

ماهی های بزرگتر در صورتیکه بشدت آلوده گردند، ممکن است بمیرند ولی انگل آمادگی آنها را برای بیماریهای دیگر بیشتر می کند.

شده، با پشت به توریها چسبیده و اشتهای خود را از دست بدهد. برای اطمینان از وجود انگل بررسی میکروسکوپی لازم است. برای مداوای بیماری می توان ماهیهای آلوده را بمدت یک دقیقه در اسید استیک ۱:۵۰۰۰ و یا بمدت یک ساعت در فرمالین ۱:۴۰۰۰ یا ۱:۶۰۰۰ برای پاکسازی کامل قرار داد.

بیماری لکه سفید یا ایک Ichthyophthirius meltifiliis در ماهی

این انگل که برای اختصار به نام ایک ich موسوم است جزء تک یاخته های مژکدار است و تقریبا در کلیه ماهی های آب های شیرین شناخته شده و برخی موارد باعث مرگ و میر زیادی می شود. بالا بودن درجه گرمای آب و تراکم ماهی در شیوع بیماری اثر فراوان دارند.

ماهی آلوده به این انگل بسرعت حرکت کرده و در محل ورودی آب جمع شده و یا بعدا در محلهای آرام آب قرار می گیرد. اگر ماهی آلوده از نزدیک مورد بررسی قرار گیرد، دانه های سفید رنگ متورمی بر روی بدن آن بچشم میخورد که اکثرا گرد می باشند.

تنوع آبزیان خلیج فارس از لاکپشت دریایی تا گیتار ماهی

در صورت پیشرفت و تراکم انگل تکه های نامنظم وصله مانندی روی بدن ماهی دیده می شود. انگل های روی برانشی اکثرا بیضی شکل هستند. برای تشخیص آزمایش میکروسکپی لازمست.

این انگل را که دارای دوره زندگی پیچیده ای است، در مرحله شنای آزاد می توان با بکار بردن محلول ۱:۴۰۰۰ فرمالین بمدت یکساعت کنترل کرد. اگر انگل در پوست نفوذ کند( بطور سطحی) در برابر هر گونه مداوائی که ماهی را نکشد مقاومت می نماید.

با توجه باینکه مرحله بلوغ آن روی بدن ماهی صورت گرفته و انگل در زمانهای مختلف ماهی را ترک می کند، لازمست مداوا بطور مکرر صورت گیرد.

بیشتر بدانید: تأثیر پروبیوتیک ها در سیستم ایمنی ماهی

از آنجا که این روش بعلت عدم مقاومت ماهی در برابر مداوای مکرر و نیز احتیاج به وقت زیاد عملی نمی باشد؛ یکی از بهترین روشهای کنترل انگل قرار دادن ماهی آلوده در آب کم عمق با جریان تند و خارج کردن مرتب ماهیهای مرده است. جریان تند آب پس از کندن انگل از بدن ماه آن را از محیط خارج می کند.

انگل کیست دار بسته بدرجه حرارت آب می تواند مدت ۱۰ روز تا ۵ هفته روی بدن ماهی ثابت بماند. برای اینکه ماهی سالم را در کانالیکه قبلا دارای ماهی آلوده به ایک بوده است قرار دهیم، بایستی ابتدا کانال را برای چند روز خشک کرده و در صورت امکان آن را با فرمالین ضد عفونی نمود.

اخیرا برای مداوا و جلوگیری از آلودگی به این انگل، از جریان محلول مالاشیت گرین به میزان ۸۵ تا ۱۷۰ گرم مالاشیت گرین خشک در ۲۰ تا ۴۰ لیتر آب در جریان آب به میزان ۲۰ تا ۳۰ لیتر در ثانیه، روزانه با یک روز در میان استفاده می گردد که نتایج خوبی ببار آورده است.

مداوا را بایستی با کم کردن آب بمدت حدود ۲ هفته و بسته و به وضعیت آلودگی ماهی ها بکار برد. انگل های خارجی پریاخته  پاروپایان Copepods در ماهی  از گونه های مهم پارو پایان انگلی می توان دو جنس سیل مین کالا salmincola و لرنه آ lernaea را نام برد.

بیماری های انگلی و قارچی قزل آلا و آزاد ماهیان - دامیران
ماهی های بزرگتر در صورتیکه بشدت آلوده گردند، ممکن است بمیرند

سالمین کلا salmincola edwardsii در ماهی

این پاروپا اکثرا انگل قزل آلای رنگین کمان و استیل هد بوده و فقط که گاه روی سایر ماهیها دیده می شود. چرخه زندگی آن پیچیده می باشد. انگل بالغ روی برانشی و در پایه باله ها دیده می شود. گاهی ممکن است حتی در دهان ماهی نیز دیده شود. آلودگی زیاد ماهی را ضعیف کرده و سبب ایجاد الودگی ثانوی (قارچ) می گردد.

آلوده شدن برانشیها به انگل، تنفس را دشوار می نماید. تخم ها را می توان بصورت چسبیده به حیوان بالغ و یا گاهی بصورت آزاد در آب مشاهده نمود. نوزادها قبل از شروع زندگی انگلی، بحالت آزاد در آب شنا می کنند. لارو آزاد، سپس به ماهی چسبیده و زندگی انگلی و دنباله چرخه زندگی خود را ادامه میدهد.

پاروپای بالغ در برابر مواد شیمیائی بشدت مقاوم بوده و تا کنون هیچگونه روشی برای مداوای آن که خود ماهی را از بین نبرد شناخته نشده است.

انگل را در مرحله شنای آزاد می توان با محلول نمک و همچنین محلول آمونیاک ۱۹۰۰۰ به مدت یکساعت و یا با محلول لیندان یغلظت ۱:۱۰۰۰۰۰۰ تا ۱:۴۰۰۰۰۰۰۰ از بین برد( ۱ تا ۴ سانتیمتر مکعب دارو در ۱۰ متر مکعب آب از آنجا که حیوان بالغ ممکن است دو ماه یا بیشتر روی بدن ماهی باقی بماند، مداوا برای کشتن و از بین بردن کامل نوزادان در مرحله شنای آزاد ثمربخش نیست.

وضعیت جهانی صنعت پرورش ماهی دریایی در قفس

با قرار دادن ماهی آلوده در آب با سرعت زیاد بطوریکه برای بیماری لکه سفید ذکر شد می توان انگل ها را از بین برد.

لرنه Lernaea carassii

این پاروپا که معمولا آن را گرم لنگری نیز می گویند مشکل زیادی را در کارگاه های تولید قزل الا بوجود نمی آورد. انگل گاهی ممکن است روی ماهی وحشی نیز دیده شود. معمولا روی پایه باله ها و یا قسمت های مختلف سطح بدن مشاهده می گردد. گاهی نیز به چشم حمله کرده و باعث کورشدن ماهی می شود. نحوه کنترلی که برای سل مین کلا ذکر شد، ممکن است برای این پاروپا نیز مؤثر باشد.

کرم های انگلی در آبزیان و ماهی ها

جیروداکتیلوس Gyrodactylus در ماهی

این انگل کرم کوچکی است که آزاد ماهیان را در کارگاههای پرورشی الوده می کند. مشاهده آن با چشم غیر مسلح عملی است ولی با میکروسکوب آسانتر است. ماهی الوده اکثرا بسرعت حرکت کرده و یا می

پرد. اگر آلودگی شدید باشد باله های ماهی سائیده بنظر میرسد. بهترین راه مداوا فرو کردن کاهی آلوده در محلول ۵۰۰ :۱ اسید استیک و یا حمام فرمالین ۱:۴۰۰۰ بمدت یکساعت می باشد.

قارچ ها در ماهیان

ساپر ولگنیا saprolegnia parasticia 

تا کنون چندین گونه قارچ شناخته شده است که ماهی ها را آلوده می سازند. گونه ساپر ولگنیا پارازی تیکا از همه مهمتر است. قارچها معمولا آلوده کننده ثانوی هستند. صدمه دیدن و خراشیدن بدن ماهی را برای آلوده شدن آن بقارچ باز می کند.

قارچ معمولا برنگ سفید متمایل بخاکستری بوده و دارای ظاهری خز مانند می باشد. ماهی آلوده به قارچ را می توان در محلول  ۱:۱۵۰۰۰مالاشیت گرین بمدت ۱۰ تا ۶۰ ثانیه نگهداشت .

نتایج از این مداوا بسیار رضایت بخش است. تخم آزاد ماهیان را در صورت آلودگی به قارچ می توان با محلول فوق با غلظتی که شرح آن بعدا خواهد آمد مداوا کرد.

کریپتوبیابورلی Cryptobia borreli

این انگل جزء تک یاخته های تاژک دار است که در خون زندگی می کند و در آزاد ماهیان، ماهیان مکنده (Catostimus) و اسکالپین ها Cottidae دیده می شود. زالو عامل انتقال آن از یک ماهی بماهی دیگر میباشد. این انگل مرگ و میر زیادی در قزل آلای رنگین کمان مولد ایجاد می کند.

از عوارض آن مختل شدن کار کلیه ها، کم خونی ، برجستگی و تجمع مایع در حفره های داخلی بدن می باشد.
بهترین راه تشخیص آن آزمایش میکروسکوپی است.

در مراحل پیشرفته بیماری، علاوه بر خون، انگل در زیر فلسها و بین بندهای عضلانی نیز دیده می شود. تا کنون روش رضایت بخشی برای کنترل آن شناخته نشده است.

بیماری های انگلی و قارچی قزل آلا و آزاد ماهیان - دامیران
مداوا را بایستی با کم کردن آب بمدت حدود ۲ هفته و بسته و به وضعیت آلودگی ماهی ها بکار برد.

سراتومیکسا شاستا Ceratomyxa Shasta

تک یاخته های میکروسپور (Myxosporidian) مرگ و میر زیادی بین ماهی های کارگاه ها ایجاد نمی نمایند، ولی یکی از انواع آنها بنام سراتو میکسا شاستا مرگ و میر زیادی بین قزل آلای رنگین کمان و استیل ها در کارگاه های کالیفرنیا بوجود می آورد.

انگل کلیه بافتهای بدن ماهی را آلوده کرده و صدمات زیادی از طریق خراب کردن بافت ها بوجود می آورد. این آلودگی ممکن است مستقیما توسط اسپورهائیکه وسیله ماهی آلوده تولید می شود، بماهی سالم منتقل گردد.

بیشتر بدانید: انواع بیماری های ماهی و علائم آنها

سراتو میکسا شاستا مثال خوبی برای انگل هائی که احتیاج به میزبان اختصاصی دارند می باشد. تنها ماهی قزل آلای رنگین کمان و استیل هد را آلوده میسازد. اگر انواع قزل آلای قهوه ای، قزل آلای جویباری و ماهی آزاد نقره ای را در استخری که دارای ماهی قزل آلای رنگین کمان آلوده است نگهداری کنند، این ماهیها به بیماری مبتلا نمی شوند.

قیمت ماهی و آبزیان در میادین میوه و تره بار اعلام شد

تاکنون داروی خاصی برای کنترل این انگل شناخته نشده است.

پلیستوفورا سالمونا Plistophora salmonae

این انگل میکروسکوپی تولید کیس های سفیدی روی آبشش های قزل آلای رنگین کمان و ماهی آزاد نقره ای ایجاد می کند. روی آبشش های ماهی اسکالپین Cottus sp نیز دیده می شود.در صورت تراکم زیاد، مرگ و میر شدیدی بوجود می آورد. برای مداوای آن تا کنون داروئی شناخته نشده است.

انگل های مختلف داخلی

الف – کرم های انگلی

سنگین کلا داویسی Sanguincola davisi

این انگل گاهی مرگ و میر زیادی بین قزل آلای رنگین کمان و قزل آلای کات روی Cuthrout ایجاد می کند. گسترش آن بستگی بوجود حلزون Oxyterma circumlineata دارد که میزبان واسط آن می باشد. کرم بالغ که در رگهای اصلی برانشی زندگی می کند، در همانجا تخمریزی نموده و تخم ها در رگهای کوچکتر جایگزین شده و در همان جا رشد و نمو مینمایند.

تخم تا مرحله میر اسیدیوم (miracidium) در بدن ماهی زندگی کرده و سپس ماهی را رها میسازد. میر اسیدیوم ها سپس شنا کرده تا حلزون واسط خود را پیدا نمایند. پس از نفوذ در حلزون و طی مراحل مختلف رشد و نمو، تغییرات فراوانی پیدا کرده و سرانجام بمرحله سر کار یا (cercariae) میرسد.

در این هنگام انگل حلزون را ترک کرده و بجستجوی ماهی میزبان می پردازد. سرکاریا در بدن ماهی نفوذ کرده و راه خود را به شریانهای برانشی پیدا می کند. در آنجا انگل پس از تغییراتی بصورت حیوان بالغ در آمده و چرخه زندگی آن بهمان ترتیب تکرار می شود. تا کنون داروئی که اثری مناسب در از بین بردن انگل داشته باشد شناخته نشده است. بهترین راه کنترل آن، از بین بردن ماهیهای آلوده و حلزون های واسط موجود در کارگاه ها می باشد.

ب – قارچ ها در ماهیان

در موسیس تی دیوم سلمانیس Dermucystidium salmonis

این قارچ در شاه ماهی آزاد استیل هد و قزل آلای رنگین کمان پیدا شده و در یکی از کارگاه ها مرگ و میر زیادی بین قزل آلاهای قابل صید بوجود آورده است. کیستهای کاذبی توسط آن در برانشی ماهی آلوده ایجاد می گردد.

این کیست ها در ظاهر شباهت به کیست انگل مولد بیماری لکه سفید دارند. تنها آزمایش میکروسکوپی می تواند در تشخیص واقعی این بیماری بکار رود. کیست پس از رسیدن کامل پاره شده و مواد درونی خود را که در واقع اسپورها برخی باکتری ها نیز دیده می شوند که احتمالا آلوده کننده های ثانوی بحساب می آیند.


منبع: دامیران
نویسنده: تحریریه دامیران
لینک کوتاه مقاله: daamiran.com/?p=9326
برای ورود به بانک مقالات دامیران کلیک کنید
بیماری های انگلی و قارچی قزل آلا و آزاد ماهیان

اشتراک گذاری

امتیاز شما به این مطلب

منبع:

برای کپی کلیک کنید

دیدگاهتان را بنویسید