بررسی علل کم خونی عفونی طیور و راه حل آن
بررسی علل کم خونی عفونی طیور

بررسی علل کم خونی عفونی در طیور

کم خونی عفونی طیور یکی از مهم ترین بیماری هایی است که سیستم ایمنی مرغ را سرکوب می کند. این نوع کم خونی، هم اکنون در تمامی نژاد ها و گله های ماکیان دیده می شود.

کم خونی عفونی طیور اولین بار توسط یوسا در سال ۱۹۷۹ به عنوان یک بیماری جدید که توسط ویروس در جوجه های جوان ایجاد می شود گزارش شد.
ویروس کم خونی عفونی جوجه نسبت به اغلب ضدعفونی کننده ها مقاومت بالایی نشان می دهد. جوجه ها تنها میزبان شناخته شده برای این بیماری است و در تمام سنین به عفونت حساس هستند اما ابتلا به بیماری در جوجه های سالم از لحاظ ایمونولوژی در طی ۱-۳ هفته زندگی سریعا کاهش می یابد.
گزارش شده است که جوجه های نر نسبت به جنس ماده تلفات بسیار بالاتری دارند و همچنین چوچه های گوشتی حساسیت بیشتری نسبت به جوجه های تخمگذار از خود نشان دادند. علائم بالینی و مرگ و میر معمولا ۱۰-۱۴ روز بعد از تلقیح ویروس کم خونی عفونی شروع می شود ولی مرگ و میر بیشتر از ۳۰ درصد نیست.
پرندگان مبتلا رنگ پریده هستند و پس از ۱۲ تا ۲۸ روز بعد از آلودگی می میرند. رنگ پریدگی لاشه و خونریزی زیرجلدی و عضلانی مشهود بوده و نواحی وسیعی از زیرپوست حاوی ترشحات سروزی به رنگ آبی تیره به خصوص در نوک بال ها و قسمت پائین ران می باشد.
در تعدادی از جوجه ها تورم سر و پا به علت ترشحات سروزی زیرجلدی ایجاد می گردد. از دیگر علائم این بیماری می توان به کم خونی شدید همراه با هماتوکریت پائین، سرکوب سیستم ایمنی بدن و افزایش حساسیت نسبت به سایر بیماری ها اشاره نمود.

بیشتر بدانید: کرچ شدن مرغ چیست و چه زمانی رخ می دهد؟

عوامل ایجاد کم خونی عفونی طیور

این میکروارگانیسم بر روی سیستم ایمنی مرغ اثر گذاشته و آن را سرکوب می کند. به همین دلیل باعث بروز بیماری های مختلف در گله می شود.
عامل CAA یک ویروس بسیار ریز می باشد که به درمان های شیمیایی و فیزیکی نسبتا” مقاوم است. برای مثال: ویروس کم خونی عفونی می تواند نسبت به ۰/۳= PH و دمای º ۱۷۶ درجه فارنهایت به مدت ۳۰ دقیقه مقاومت نماید.
این یافته ها حاکی از آن می باشد که در صورت آلودگی فارم های طیور، از بین بردن ویروس کم خونی عفونی دشوار می باشد. در گذشته ویروس کم خونی عفونی به عنوان ویروس شبه (Parvo – like virus) parvo طبقه بندی می شد. در حال حاضر این ویروس جزء خانواده سیر کوویریده Circoviridae طبقه بندی می شود.
بررسی علل کم خونی عفونی طیور
کم خونی عفونی طیور یکی از مهم ترین بیماری هایی است که سیستم ایمنی مرغ را سرکوب می کند

گروه هایی که در معرض خطر بیماری کم خونی عفونی هستند

شروع بیماری بالینی ناگهانی بوده که جوجه ها دچار ضعف بسیار شدید، از دست دادن تعادل، اسهال آبکی و التهاب کلوآک می شوند. برای این بیماری هیچ گونه درمانی شناخته نشده است و کاهش تراکم گله و ضدعفونی بسیار شدید با موفقیت اندکی همراه است. واکسیناسیون مرغ های مادر تا حدودی از طریق ذخیره آنتی بادی های مادری در تخم مرغ از جوجه ها محافظت می کند.
جوجه های جوان که پادتن مادری را ندارند، در هر سنی تنها میزبان ویروس کم خونی عفونی هستند. در نتیجه این ویروس تاثیری بر انسان و حیوانات دیگر ندارد. در بین جوجه های جوان، آن هایی که سن کمتر از ۲ هفته دارند، حساس ترند.
آلودگی قبل از سن ۲ هفتگی معمولا به شکل تحت بالینی بوده اما منجر به سرکوب سیستم ایمنی در حد قابل توجه ای می شود. عواقب بیماری بستگی به سن پرنده، نژاد و شدت کم خونی دارد و بعضا به ۲ گروه عفونت بالینی و تحت بالینی تقسیم می شود.
بروز عفونت تحت بالینی در سنین اولیه شکل بسیار خطرناک این بیماری است بطوریکه موجب سرکوب سیستم ایمنی برای طولانی مدت به علت تخریب لنفوسیتها در بورس فابرسیوس، تیموس و طحال می شود. این پرنده ها نسبت به واکسیناسیون علیه سایر بیماری های ویروسی واکنش نشان نداده، بنابراین با عفونت بالینی زیان اقتصادی شدیدی حاصل خواهد شد.

بیشتر بدانید: بیماری گامبورو یا بورس عفونی در طیور

میزبان ویروس کم خونی عفونی

جوجه به عنوان تنها میزبان شناخته شده برای CAA در نظر گرفته می شود. این بدان معنا است که ویروس کم خونی عفونی در انسان و سایر حیوانات قدرت عفونت زایی ندارد.
تمامی جوجه ها در سنین مختلف در برابر آلودگی با ویروس کم خونی عفونی حساس می باشند. اگرچه بیماری فقط در جوجه های جوان که فاقد پادتن های مادری هستند دیده می شود.
جوجه های جوان تر از ۲ هفته بسیار حساس تر هستند. اگرچه جوجه با افزایش سن بیش از پیش در برابر بیماری مقاوم می شود، ولی همچنان امکان آلوده شدن وجود دارد و ویروس کم خونی عفونی در هر سنی می تواند ماکیان را آلوده نماید.

 

راه های انتقال بیماری کم خونی عفونی

ویروس کم خونی عفونی تا قبل از ساخته شدن پادتن ها می تواند از تخم مرغ ها نیز دفع شود. در نتیجه بین مزارع توسط انسان یا وسایل نقلیه جا به جا شده و آلودگی وسیعی ایجاد می کند. هم چنین این ویروس می تواند از طریق مدفوع مرغ  ها و جوجه های آلوده نیز گسترش پیدا کند. از مرغ آلوده به مرغ سالم به راحتی به مدت ۶ هفته انتقال پیدا می کند.
همچنین می تواند از مادر آلوده به تخم مرغ ها به مدت ۲ هفته سرایت کند. فقط  تخم مرغ هایی که پادتن های مادری را ندارند، مبتلا می شوند.
ویروس کم خونی عفونی می تواند به روش افقی از پرنده آلوده به پرنده حساس و مستعد انتقال یافته و نیز بصورت عمودی از مادران آلوده به تخم مرغهایی که فاقد آنتی بادی مادری می باشند انتقال یابد. CAA تا پیش از آنکه پادتن ها در بدن مرغ مادر تولید شود از طریق تخم مرغ دفع می گردد.
همچنین این ویروس می تواند به طور مکانیکی از فارمی به فارم دیگر توسط انسان و تجهیزات و وسایل نقلیه منتقل شود. حضور عفونت در گله های عاری از اجرام پاتوژن (SPF) که به منظور تولید واکسن مورد استفاده قرار می گیرند می تواند تا حدودی شیوع و پراکندگی این بیماری را در سرتاسر جهان توضیح دهد.
بدنبال عفون، توانایی انتقال عمودی به مدت ۱۴ روز و انتقال افقی به مدت ۶ هفته مشاهده شده است. راه انتقال عمودی ارتباط تنگاتنگی با سرکوب ایمنی دارد.
علاوه بر این ترکیب شدن CAA و ویروس بیماری مارک منجر به انتشار بیشتر ویروس بیماری مارک و افزایش میزان تومرهای این بیماری می شود.
بررسی علل کم خونی عفونی طیور
ویروس کم خونی عفونی جوجه نسبت به اغلب ضدعفونی کننده ها مقاومت بالایی نشان می دهد

علائم بالینی کم خونی عفونی

پرنده های مبتلا به طور کلی دارای ظاهری افسرده، رنگ پریده (Pale) و بی اشتها می باشند. در موارد ساده جوجه هایی که زنده مانده اند در واقع از افسردگی و کم خونی بهبود یافته اند اگر چه وزن بدن آنها پایین باقی می ماند.
علائم بیماری پس از ۱۴ تا ۱۶ روز بعد از آلودگی با ویروس کن خونی عفونی بروز می کند. شدت این علائم به سن آلودگی و مقدار ویروسی که به بدن وارد شده است، بستگی دارد.
  • ظاهری رنگ پریده

  • بی اشتهایی

  • کم خونی بسیار شدید

  • افسردگی

  • کاهش رشد

  • سیاه شدن بال ها (بال آبی)

  • اسهال آبکی

  • از دست دادن تعادل

  • ورم در سر و پا

بیشتر بدانید: بیماری کانیبالیسم یا هم خواری طیور را بیشتر بشناسیم

سایر نشانه ها

  • آتروفی و تحلیل رفتن تیموس

  • بقایای تیموس به صورت قرمز تیره نمایان می شود.

  • آتروفی مغز استخوان

  • در مغز استخوان چربی زرد یا صورتی رنگ دیده می شود.

  • خونریزی در پیش معده و عضلات دیده می شود.

  • لکه دار شدن و بزرگ شدن کبد

آسیب ها و ضررات ناشی از بیماری کم خونی عفونی

به علت مرگ و میر زیاد مرغ ها و جوجه ها خسارت های زیادی به بار می آورد. بیشترین میزان مرگ و میر در هفته سوم زندگی اتفاق می افتد. باعث کاهش تولید محصول از مرغ های آلوده می شود.
به دلیل تضعیف زیاد سیستم ایمنی در این بیماری، عفونت ها و بیماری های متعدی به وجود می آید. میانگین وزن گله به شدت کاهش پیدا می کند که این موضوع باعث کاهش بازدهی گله می شود.

روش های پیشگیری از بیماری کم خونی عفونی

  • کل گله ی مرغ ها را در سن ۱۲ تا ۱۵ هفتگی واکسینه کنید.

  • اقدامات مربوط به امنیت زیستی را به طور جدی اجرا کنید.

  • از ترکیبات ضدعفونی کننده که دارای گلوتارآلدهید می باشند استفاده کنید.

  • گلوتارآلدهید توانایی از بین بردن این میکروارگانیسم را دارد.

  • برنامه ی مناسب برای بالا بردن و قوی کردن سیستم ایمنی ماکیان را اجرا کنید.

  • عفونت های تنفسی و هر گونه بیماری دیگر به خوبی را کنترل کنید.

  • تراکم گله را به حداقل برسانید.

بررسی علل کم خونی عفونی طیور
ویروس کم خونی عفونی به درمان های شیمیایی و فیزیکی، حرارت و محیط اسیدی مقاوم می باشد

روش های درمان کم خونی عفونی

برای این بیماری، در حال حاضر درمان اختصاصی وجود ندارد. ویروس کم خونی عفونی به درمان های شیمیایی و فیزیکی، حرارت و محیط اسیدی مقاوم می باشد. اما می توان عوارض این بیماری را تا حدودی کاهش داد.

برای کاهش عوارض ناشی از آن می توان از:

  1. آنتی بیوتیک های وسیع الطیف برای جلوگیری از عفونت های ثانویه

  2. مکمل های خوراکی درمانی مانند: محلول “ارویسول فورت” که حاوی ویتامین های B، ویتامین K و ال کارنیتین است. محلول های “پروموتور فورت” که حاوی ویتامین های B و اسیدهای آمینه متعدد است.

برای جلوگیری از خونریزی، کم خونی و بهبود هرچه سریع تر زخم ها استفاده کرد.

بیشتر بدانید: صنعت مرغداری و مقابله با استرس گرمایی

همانطور که گفتیم هیچ درمان اختصاصی برای جوجه های مبتلا به CAA وجود ندارد. استفاده از طیف وسیعی از آنتی بیوتیک ها ممکن است برای درمان عفونت های ثانویه باکتریایی مؤثر واقع شود اگرچه این درمان ها نیز اثر چشمگیری بر کاهش تلفات نداشته اند.
حذف CAA از گله های ماکیان احتمالا” عملی نمی باشد زیرا ارگانیسم بیماری از گله های ماکیان در سراسر جهان حضور دارد و ویروس آن نیز بسیار مقاوم است.
عملا” واکسن های CAA بطور موفقیت آمیزی در مرغ های مادر برای تولید جوجه های ایمن استفاده شده اند تا جوجه ها در طی هفته های اول که بسیار حساس می باشند در برابر بیماری مقاوم باشند.
جوجه های دارای ایمنی مادری در برابر عفونت مقاوم بوده و بیمار نمی گردند. اصول رعایت بهداشت و امنیت زیستی نیز در این بیماری کماکان جایگاه خاص خود را حفظ نموده است و بدون رعایت این مسایل واکسیناسیون به تنهایی کارآیی محدودی خواهد داشت.
توصیه ها برای کاهش تلفات در اثر عفونت CAA شامل اعمال مناسب بیوسکوریتی در گله های مادر و گوشتی می باشد به دلیل اینکه IBD ( گامبورو ) حساسیت به CAA را افزایش خواهد داد، بنابراین برنامه کنترل بیماری IBD باید مد نظر باشد.

 

ضایعات ویروس کم خونی عفونی

ضایعه می تواند منجر به اتروفی مغز استخوان و تیموس گردد. مغز استخوان متمایل به زرد و سرشار از چربی می شود. آتروفی و آپلازی بافتهای خونساز با میکروسکوپ قابل مشاهده می باشند بعلاوه جایگزین شدن بافت چربی و بافت غیر فعال در مغز استخوان از دیگر عوارض بیماری می باشند.
تیموس ممکن است کاملا” آتروفی شده و به رنگ قهوه ای متمایل به قرمز درآید که بطور میکروسکوپی، کاهش شدید بافت لنفویید در تمام غده قابل مشاهده است. جراحات ماکروسکوپیک در بورس قابریسیوس اندک بوده و ممکن است پیداکردن و تشخیص آنها دشوار باشد.
در بسیاری از موارد کبد ممکن است به صورت متورم و خال خال درآید و نیز امکان دارد خونریزی وسیع و چشمگیری در مخاط پیش معده و در ماهیچه و بافت زیر جلد و مخصوصا” در ناحیه بال ها مشاهده شود.
بررسی علل کم خونی عفونی طیور
با تدوین یک برنامه مناسب و قانونمند باید از ابتلای گله به ویروس کم خونی عفونی جلوگیری کنیم

نشانه‌های کالبد شکافی در بیماری کم خونی عفونی

در کالبدگشایی رنگ‌پریدگی لاشه و خونریزی زیرجلدی و عضلانی دیده می‌شود و قسمت‌های وسیعی از زیرپوست حاوی ترشحات سروزی به رنگ آبی تیره مخصوصاً در نوک بال‌ها و قسمت پائین ران می‌باشد.
در برخی از طیور تورم سر و پا به‌دلیل ترشحات سروزی زیرجلدی ایجاد می‌گردد. علائم دیگر این بیمـــاری شامل: کم‌خونی شدید همراه با هماتوکریت پائین، سرکوب سیستم ایمنی بدن و افزایش حساسیت نسبت به سایر بیماری‌ها می‌باشد.

بیشتر بدانید: اهمیت یکنواختی گله در صنعت مرغداری

نتیجه گیری این بیماری

این بیماری کم خونی ضربه بزرگی به صنعت مرغداری وارد می کند. زیرا در مدت ۲ تا ۴ هفته می تواند تمام گله را آلوده کند. همچنین در این میان بسیاری از مرغ ها نیز بین خواهند رفت.
در نتیجه با تدوین یک برنامه مناسب و قانونمند باید از ابتلای گله به ویروس کم خونی عفونی جلوگیری کرد. تا بتوان از آسیب های بیشتر به اقتصاد و صنعت مرغداری پیشگیری کرد.

منابع: تکنوتک، برساقم، ویستا، جوجه کشی، ماکی دام     /     لینک کوتاه مقاله: lish.ir/1GxC

 

بررسی علل کم خونی عفونی طیور و راه حل آن

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دامیران