بیماری گامبورو یا بورس عفونی در طیور
بیماری گامبورو یا بورس عفونی در طیور

بیماری گامبورو یا بورس عفونی

بیماری گامبورو یا (IBD) یکی از مهمترین بیماریهای ویروسی حال حاضر صنعت پرورش طیور در دنیا است. این بیماری نخستین بار در منطقه ای بنام گامبورو در ایالات متحده شناخته و به همین نام نامگذاری شد. این بیماری که لنفوسیتها خصوصاً لنفوسیتهای مستقر در بورس فابریسیوس همراه است.
عامل این بیماری ویروسی از خانواده بیرناویریده و جنس بیرناویروس است. این ویروس دارای اسید نوکلئیک دو قطعه ای و RNA دو رشته ای است که فاقد غشاء بوده و قطر آن حدود ۶۰ نانومتر می باشد. ویروس گامبورو دارای دو سروتیپ است که تنها سروتیپ است که تنها سروتیپ یک این ویروس بیماریزا می باشد . سروتیپ دو گرچه می تواند پرندگان را آلوده می کند ولی فاقد توان بیماریزایی می باشد.
این ویروس پس از ایجاد بیماری در پرندگان میزبان (میزبان این ویروس ماکیان ، بوقلمون ها و اردک ها می باشند) توسط مدفوع پرنده از بدن دفع می شوند. از آنجائیکه ویروسهای مقاومی هستند لذا می توانند حتی تا ماهها عفونت زایی خود را حفظ نموده و بستر پرورش ، کلیه لوازم ، آب و مواد غذایی را آلوده کنند. البته علاوه بر این موارد ناقلین مکانیکی مانند کارکنان مرغداری ، پرندگان وحشی و حتی حشرات هم می توانند باعث انتقال این بیماری مسری شوند . لازم به ذکر است که انتقال بیماری بصورت عمودی از طریق تخم صورت نمی گیرد.
ویروس معمولاً از راه دهان وارد بدن میزبان شده و پس از آن وارد سلولهای لنفوئیدی روده شده و در آنجا تکثیر می یابند سپس ویروسها خود را وارد جریان خون سیاهرگی کرده و از این طریق وارد بورس پرنده می گردند و بعد از مدتی در سایر اندامها نیز می توان پادگن ویروسی را جدا کرد (مانند طحال ، تیموس و …) ویروس لنفوسیتهای B را مورد تهاجم و تخریب قرار می دهند.

 

پاتوژنز بیماری گامبورو

در ۱۰ روز اول زندگی جوجه ، سلول های لنفاوی به بورس می روند و تمایز پیدا می کنند. حال اگر ویروس گامبورو سبب تخریب بافتی بورس گردد، باعث می شود که سلول های لنفاوی نتوانند در بورس تمایز پیدا کنند که ضعف سیستم ایمنی پرنده را به دنبال خواهد داشت و این بدان معنی است که اگر خیلی زود بورس درگیر ویروس گامبورو شود سلول های کمی توسط آن تولید شده وسیستم ایمنی به شدت تضعیف می شود. بنابراین بهتر است که بورس را از آلودگی در روزهای اول زندگی محافظت کنیم و باید حداقل تا سه هفته از آلودگی آن جلوگیری کنیم تا تعداد کافی سلول های ایمنی تولید شود چرا که بعد از آن ویروس گامبورو با شدت کمتری باعث تضعیف سیستم ایمنی می گردد.

بیشتر بخوانید: بیماری آنفلونزای پرندگان

علائم بیماری گامبورو

بیماری بورس عفونی بیشتر بین گله های تخم گذار مشاهده می شود ولی با این حال گله های گوشتی نیز از این بیماری مصون نیستند. این بیماری علائم زیادی دارد که به سرعت پرنده بیمار به آن ، علایم را نشان می دهد. در برخی مواقع بیماری تا دو روز ممکن است دوره نهفته داشته باشد.
بیماری گامبورو یا بورس عفونی در طیور
بیماری گامبورو یا (IBD) یکی از مهمترین بیماریهای ویروسی حال حاضر صنعت پرورش طیور در دنیا است

مهمترین علائم این بیماری شامل این موارد می باشد:

  • بی اشتهایی و کاهش سریع خوارک و آب

  • اسهال آبکی سفید

  • پژمردگی و بی حالی

  • کزکردگی

  • پرهای بهم ریخته

  • اسهال خونی

  • خون ریزی در قسمت مقعد پرنده

علائم کالبد شکافی این بیماری نیز شامل موارد زیر می باشد:

  • لاشه پر خون

  • بورس چرکی بزرگ و قرمز رنگ

  • سینه و ران خشک به همراه خونریزی

  • چینه دان خالی

دوره بیماری گامبورو کوتاه می باشد و معمولا در در عرض چند روز پرنده را تلف می کند. همچنین این بیماری به سرعت گله را در بر می گیرد. برخی اوقات این بیماری به صورت خفیف نیز در بین طیور پخش می شود. در این صورت احتمال مرگ و میر گله خیلی پایین می باشد ولی به شدت می تواند بر روی کیفیت طیور گوشتی و تخم گذار ، تأثیر بگذارد.

بیشتر بخوانید: انواع مرغ گوشتی در دنیا بر حسب نژاد

تشخیص بیماری گامبورو

با مشاهده علایم بالینی و تطبیق آن با تاریخچه و نشانه های کالبدگشایی ، تشخیص بیماری تورم عفونی بورس برای دامپزشک امری عادی و آسان است اما جهت تشخیص تفریقی بین گامبوروی تحت بالینی با بیماریهای مشابه مانند کوکسیدیوزیس ، سندرم خونریزی ، نیوکاسل و حتی سندرم کبد چرب باید از روشهای تخصصی پاراکلینیکی استفاده نمود .
استفاده از عصاره بافت بورس بعنوان پادگن در واکنش ژل دیفیوژن یا انجام آزمایشات ایمنوفلورسانس بافت بورس فابریسیوس پرنده مشکوک به IBD یا مشاهده علایم پاتولوژیک بافت بورس ، می توان به حضور این بیماری پی برد ولی همانطور که همواره توسط مولف توصیه می شود بهترین و مطمئن ترین آزمایش ، تست ELISA می باشد.
بیماری گامبورو یا بورس عفونی در طیور
دوره بیماری گامبورو کوتاه می باشد و معمولا در در عرض چند روز پرنده را تلف می کند

انتقال بیماری گامبورو

ویروس گامبورو از طریق مدفوع ، غذا و آب انتقال پیدا می کند و پرندگان با بلعیدن ویروس آلوده می گردند. ویروس گامبورو ویروس مقاومی است و به راحتی توسط پرسنل ، تجهیزات و دان قابل انتقال می باشد.

گامبورو بالینی و تحت بالینی

بیماری گامبورو به دو فرم جوجه ها را درگیر می کند. یکی از آنها به شکل تحت بالینی بیماری گامبور است که اگر جوجه در سنین قبل از سه هفتگی درگیر شود علایم بالینی بیماری مشاهده نمی گردد ولی به شدت باعث تضعیف سیستم ایمنی جوجه می گردد. گامبورو تحت بالینی یک از مشکلات مهم اقتصادی در واحدهای آلوده به ویروس می باشد.
گامبورو تحت بالینی را در طیورگوشتی که به صورت متراکم پرورش داده می شوند اغلب می توان دید که باعث کاهش رشد، عدم وزن گیری، بالابردن ضریب تبدیل و تلفــات زیاد و ایجاد حساسیت به واکســـــن های تنفسی در گله می شود. نشـــان داده شده که واحد هایی که به ویروس گامبورو آلوده هستند، پرندگان در سنین اولیه زندگی مبتلا می شوند و بیماری به صورت تحت بالینی و بدون علایم ایجاد می گردد که باعث کاهش رشد وبهره وری در گله می شود.
بیماری گامبورو بالینی عموما” بالاتر از سه هفته خود را نشان می دهد یعنی گله بعد از سه هفتگی به ویروس آلوده می شود که در این شرایط تلفات و علایم بیماری گامبورو ناگهانی خود را نشان می دهند. علایم بالینی شامل دهیدراتاسیون ، کسلی جوجـــه و ژولیده شدن پرها و در کالبد گشایی ، بورس پرندگان تخریب و تورم و خونریزی دارند.

بیشتر بخوانید: عوامل تاثیرگذار بر کیفیت گوشت طیور

کنترل بیماری گامبورو

برای کنترل بیماری گامبورو باید یک برنامه واکسیناسیون دقیق بر علیه بیماری گامبورو در گله مادر انجام داد تا ایمنی مادری یکنواخت و مناسب به جوجه ها انتقال یابد و همچنین رعایت بهداشت و قرنطینه و اجرای یک برنامه واکسیناسیون خوب علیه بیماری درگله گوشتی را در نظر گرفت.
یکی از مسائل بسیار مهم در کنترل بیماری گامبورو دارا بودن ایمنی مادری قابل قبول و یکنواخت در گله گوشتی است. یعنی ایمنی تولید شده درمرغ مادر به جوجه منتقل می شود و اگر این سطح ایمنی در حد قابل قبول باشد، باعث می گردد تا در هفته های اول زندگی پرندگان به بیماری مقاوم باشند.
از موارد مهم دیگر در کنترل بیماری گامبورو در گله های طیور، کنترل انتقال آلودگی می باشد که توسط اجرای مراحل بیوسکوریتی که شامل بهداشت و آماده سازی مناسب واحد قبل از جوجه ریزی وکنترل عوامل انتقال دهنده ویروس در هنگام پرورش می باشد. ترکیبات ضد عفونی کننده مثل فنل یا فرمالئید اثر بسیار مناسبی بر روی از بین بردن ویروس گامبورو دارند. بهداشت و قرنطینه مناسب باعث جلوگیری از آلوده شدن واحد پرورش می شود. از نکات مهم دیگر در کنترل بیماری گامبورو اجرای برنامه دقیق واکسیناسیون برای کنترل بیماری کلینیکی گامبورو است.
بیماری گامبورو یا بورس عفونی در طیور
بیماری گامبورو به دو فرم جوجه ها را درگیر می کند. یکی از آنها به شکل تحت بالینی بیماری گامبور است
واکسن های موجود بر اساس حدت آن به سه دسته Mild , Virulent , Intermediate, تقسیم می شوند که واکسن های Intermediate به طور معمول بیشتر مصرف می شوند. چون بدون اینکه آسیب جدی به بافت بورس بزند باعث ایجاد پاسخ ایمنی مناسب درگله می شوند.
زمان واکسیناسیون گله بستگی کامل به میزان تیتر آنتی بادی مادری انتقال یافته به جوجه ها دارد. اگر در زمان واکسیناسیون میزان آنتی بادی مادری بالا باشد، باعث خنثی شدن واکسن می شود. پس زمانی واکسیناسیون ، مؤثر است که جوجه ها حساس به بیماری شده باشند و تیتر ایمنی مادری کاهش یافته باشد و از طرفی اگر در این حالت گله به ویروس وحشی آلوده شود ، دیگر واکسن اثری ندارد.
۱۰ الی ۱۲ روز لازم است پس از واکسیناسیون جوجه ها تیتر ایمنی محافظت کننده علیه بیماری نشان دهند و در این مدت جوجه ها حساس هستند و از طرفی ویروس های وحشی اگر در گله وجود داشته باشند ، می توانند سد ایمنی مادری را بشکنند و اگر گله به ویروس بیماری آلوده شود برنامه واکسیناسیون نمی تواند گله را علیه بیماری محافظت کند. پس می توان نتیجه گرفت نقش قرنطینه و بهداشت واحد در هفته های اول زندگی بسیار حائز اهمیت می باشد.
اگر تیتر ایمنی مادری گله گوشتی یکنواخت نباشد، باید چند نوبت واکسن گامبورو تجویز گردد. مثلا” در یک روزگی و چهارده روزگی تجویز چند نوبت واکسن گامبورو در مواردی توصیه می گردد که تیتر ایمنی مادری گله یکنواخت نباشد یا گله هایی که از چند واحد مرغ مادر خریداری می شوند.
همچنین تحقیقات اخیر نشان دادند که حتی در گله های مادری که تیتر ایمنی یکنواختی دارند جوجه های تولیدی آنها تیتر ایمنی متفاوتی دارند و ممکن است خیلی از جوجه ها تیتر ایمنی مادری کم یا اصلا” نداشته باشند.
برای کنترل بیماری گامبورو سه اصل مهم را باید رعایت کرد. ایمنی مادری مناسب، بهداشت و قرنطینه خوب در گله و اجرای برنامه واکسیناسیون دقیق.

لینک کوتاه مقاله برای اشتراک گذاری: https://bit.ly/2SmrVfa

بیماری گامبورو یا بورس عفونی در طیور
  تاثیر منابع سدیم بدون کلراید در جیره طیور

اشتراک گذاری

امتیاز شما به این مطلب

منبع:

برای کپی کلیک کنید

دیدگاهتان را بنویسید

دامیران