سموم مایکوتوکسین
سموم مایکوتوکسین

سموم مایکوتوکسین

در سال های اخیر صنعت پرورش طیور و دام برای تولید محصولاتی بهتر و مطمئن تر از یک سو برای مصارف انسانی و از سوی دیگر تامین مواد غذایی سالم و باکیفیت جهت مصرف حیوانات با مشکلات بسیاری روبرو بوده است. تامین مواد خوراکی دام و طیور یکی از اصلی ترین مواردی است که با آن بصورت جدی درگیر بوده ایم. سموم قارچی و قارچ ها در مواد اولیه و خام بوجود می آیند زیرا مایکوتوکسین ها بصورت مستقیم بر کیفیت و میزان تولید اثرات مخرب خواهن د گذاشت و از طریق باقیمانده سموم در محصولات (تخم مرغ، شیر و گوشت) این اثرات را به انسان نیز منتقل می کند. در همین راستا در یکی دیگر از مقالات دامیران به بحث در خصوص سموم قارچی و راه های مقابله با آن ها می پردازیم، پس تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید.

 

سموم قارچی چگونه تولید می شوند؟

این سموم در حین فعالیت قارچ ها و در فرآیند رشد آن ها تولید می شوند که به سموم مایکوتوکسین ها معروفند. تعداد این سموم بسیار زیاد است و انواع مختلفی از آن ها تاکنون شناخته شده است که آفلاتوکسین ها، زیرالنون، فومونسین ها و اکراتوکسین ها تعدادی از آن ها هستند. برخی از این سموم برای انسان مضرات بسیاری دارند مانند آفلاتوکسین ها که مسمومیت ها شدید و خاصیت سرطان زایی دارند. آفلاتوکسین از دو نوع قارچ آسپرژیلوس فلاووس و آسپرژیلوس پاراسیتوکوس ترشح می شود و با رشد در مواد غذایی به تدریج تولید سم می کند و منجر به مسمومیت می شود. شرایط محیط بر تولید این سموم بسیار تاثیرگذار است و می تواند فرآیند تولید آن را تسریع کند، عواملی نظیر موقعیت جغرافیایی، شیوه کشاورزی، حساسیت محصولات کشاورزی و موارد دیگر در تولید این سموم نقش موثری دارند.

  عوامل تاثیرگذار بر تولید تخم مرغ (بخش اول)
سموم مایکوتوکسین
این سموم در حین فعالیت قارچ ها و در فرآیند رشد آن ها تولید می شوند که به سموم مایکوتوکسین ها معروفند

آفلاتوکسین و اثرات آن

همانطور که توضیح داده شد سموم قارچی در فرایند رشد قارچ ها و انبارداری بوجود می آیند. و در نتیجه مصرف موادی که آغشته به این سموم شده علائمی مانند بی اشتهایی، کاهش وزن، عدم وزن گیری مناسب، کاهش تولید، تضعیف سیستم ایمنی، اسهال در حیوانات بوجود خواهد آورد. همینطور می تواند ضررهای هنگفتی به لحاظ اقتصادی به واحدهای تولیدی وارد کند. در انگلستان در سال ۱۹۶۰ بر اثر یک بیماری ناشناخته بیش از ۱۰۰ هزار بوقلمون تلف شدند. پس از بررسی هایی که در این خصوص صورت گرفت متوجه شدند که این بیماری در اثر مصرف بادام زمینی برزیلی بوجود آمده و منجر به تلفات بسیاری در اردک ها، بلدرچین ها و بوقلمون ها شده است. در این آزمایشات مشخص شد که تمامی این محصولات و خوراک آلوده به سم با منشاء قارچی بوده اند. در گزارشات سازمان غذا و کشاورزی سازمان ملل متحد آمده است هر ساله بیش از میلیون ها تن از مواد غذایی در اثر آلودگی به سموم قارچی از بین می روند.

آلودگی به سموم آفلاتوکسین در اثر استفاده از مواد خوراکی آلوده به قارچ ها مثل تخم مرغ و محصولات گوشتی بوجود می آید. حساسیت به آفلاتوکسین ها در موارد مختلف کاملا متفاوت است و این تفاوت با توجه به جنس، سن، و تغذیه تغییر می کند. در موارد بسیاری مشخص گردیده که حیوانات جوان به این سموم حساسیت بیشتری دارند و سریع تر به آن واکنش نشان می دهند.

سموم مایکوتوکسین
آلودگی به سموم آفلاتوکسین در اثر استفاده از مواد خوراکی آلوده به قارچ ها مثل تخم مرغ و محصولات گوشتی بوجود می آید

روش هایی برای مقابله با سموم قارچی

به منظور خنثی سازی و یا محدود کردن اثرات ناشی از سموم قارچی آفلاتوکسین به موارد زیر دقت کنید.

  • استفاده از روش های فیزیکی مثل حرارت دادن، جداسازی فیزیکی و …
  • استفاده از روش های شیمیایی مانند جداسازی از طریق مخمرها (جذب کننده های آلی و معدنی)، میکروب ها، حلال ها
  بررسی علل کم خونی عفونی طیور و راه حل آن

بارها در تحقیقات به این نتیجه دست پیدا کرده اند که با اضافه نمودن برخی از موارد خوراکی به تغذیه و جیره های غذایی اثراتی که ناشی از مایکوتوکسین ها بوجود می آیند کاهش یافته که به این مواد جاذب توکسین بایندر گفته می شود. یکی از انواع روش های مرسوم بکار بردن جاذب های آلی در جیره غذایی است که با اتصال به مولکول های آفلاتوکسین از حرکت و جذب آن در بدن خودداری می کند. همچنین استفاده از موادی مثل بنتونیت، آلومینیوم سیلیکات ها برای خنثی کردن توکسین ها بسیار موثر خواهد بود. در خنثی سازی مایکوتوکسین ها نیز می توان به مواد آلی نظیر مانان الیگوساکارید اشاره نمود.

سموم مایکوتوکسین
در خنثی سازی مایکوتوکسین ها نیز می توان به مواد آلی نظیر مانان الیگوساکارید اشاره نمود

جاذب های قارچی یا توکسین بایندرها

یکی از مواد اجتناب ناپذیر آلوده شدن بوسیله سموم قارچی ، مواد خوراکی اولیه نظیر غلات و علوفه است. از رایج ترین روش های به حداقل رساندن ضررهای ناشی از آلودگی به قارچ ها افزودن ترکیبات به جیره های غذایی و متوقف کردن فعالیت آن ها است. این قبیل افزودنی­های خوراکی، سموم قارچی را در ناحیه دستگاه گوارش جذب کرده و مانع از انتقال آنها به خون و سپس بافت­های بدن می­شوند. با توجه به ساختار شیمیایی فوق­ العاده گسترده و متنوع سموم قارچی، هر کدام از ترکیبات ضد قارچ قادرند اختصاصاً مایکوتوکسین ویژه­ای را جذب کنند و توان جذب تمام انواع سموم قارچی را ندارند. بعنوان مثال یکی از جاذب های آفلاتوکسین ها را آلومینوسیلیکات می دانند که تاثیر چندانی بر جذب انواع سموم قارچی ندارد. در حالیکه خوراکی که به قارچ ها آلوده می شوند معمولا حاوی انواع این سموم خواهد بود که در اینجا نیاز به جاذب هایی با عملکردهای چندگانه می شود.

  بانک کشاورزی به مرغداران کمک کند

گلوکومانان اصلاح شده دیواره سلولی مخمر ساکارومایسس سرویسیه از مواد فعال و تاثیرگذار جاذب های آلی است. هنگامی که آلکالوئید سمی ارگوت موجود در سورگوم به تغذیه یا جیره غذایی جوجه­ های گوشتی افزوده شد وزن­گیری آن ها در مقایسه با جوجه هایی که از جیره های غذایی سالم بهره می بردند کمتر و بسیار کند شد. افزودن گلوکومانان اصلاح شده جاذب های آلی به جیره های غذایی که حاوی سموم قارچی بود رشد و ضریب تبدیل غذایی آن را در هر سطح جیره سالم نگاه داشت. نکته حائز اهمیت قابلیت و توان جذب جاذب های آلی مافوق ترکیبات بنتونیتی، زئولیتی و آلومینوسیلیکاتی است.

سموم مایکوتوکسین
سموم قارچی و یا قارچ ها با استفاده از مکانیسم های گوناگون قابلیت جذب دارند

سموم قارچی و یا قارچ ها با استفاده از مکانیسم های گوناگون قابلیت جذب دارند که یکی از آنها ترکیب با توکسین­ها بوسیله داشتن ظرفیت­های خاص که در نهایت باعث جابجا نشدن سموم در دستگاه گوارش و کاهش زیست فراهمی آنها می­شود ولی این مکانیسم به تنهایی در مقابل سموم زیرالنون، اکراتوکسین و فومونیسین ها کارآمد نخواهد بود

یکی از مکانیسم دیگر تغییر شکل بیولوژیکی سمومی است که در مقابل جذب کاملا مقاوم هستند و با این مکانیسم تمامی سمومی که در این مقاله اشاره شد جذب می گردند. در کل ترکیب شیمیایی و طبیعت فیزیکی دیواره سلولی مخمر ساکارومایسس سرویسیه موجود در جاذب های آلی بغیر از فرآیند فعال سازی که روی آنها انجام شده نواحی بسیار دیگری روی سطوح آنها جهت جذب فیزیکی مولکول­های سمی قارچ­ها بوجود آورده اند. در انتها ترکیبات مینراله که در این محصولات وجود دارند با ایجاد تغییراتی یونی در ساختمان سموم میزان کارایی آن ها را دوچندان می کند.

سموم مایکوتوکسین

اشتراک گذاری

امتیاز شما به این مطلب

منبع:

برای کپی کلیک کنید

دیدگاهتان را بنویسید

دامیران