صنعت مرغداری و مقابله با استرس گرمایی
صنعت مرغداری و مقابله با استرس گرمایی

صنعت مرغداری و مقابله با گرما

شرایط آب و هوایی ایران همانطور که می دانید در فصل تابستان در اکثر مناطق ایران دمای بالای ۳۰ درجه را تجربه خواهند کرد. خصوصا در مناطق شمالی و جنوبی رطوبت نسبی گرمای غیر قابل تحملی را بوجود می آورد. در این صورت با توجه به اصلاح نژاد، رشد و تولید طیور صنعتی سرعت بیشتری به خود گرفته و می توان گفت کنترل شرایط محیطی از فاکتورهای بسیار مهم و تاثیر گذار در این مورد خواهد بود.

 

چرا استرس گرمایی؟

سیستم بدنی طیور همانند بسیاری از حیوانات برای انجام فرآیندهای زیستی نیاز به انرژی زیادی دارد. در نهایت این انرژی بصورت حرارت از بدن پرندگان آزاد می شود. برای مثال یک گله ده هزار تایی با وزن تقریبی ۲.۵ کیلوگرم مقدار گرمای که تولید می کند برابر با ۷۳ کیلووات خواهد بود.

در این مرحله بدلیل نامتعادل بودن گرمای تولید شده و گرمای خارج شده از بدن پرنده شرایطی کاملا بحرانی بوجود می آورد و در چنین شرایطی نکته حائز اهمیت برای حیوانات خونگرم حفظ دما است که تقریبا غیرممکن می گردد. شایان ذکر است در صورتیکه گرمای خارج شده از بدن طیور یا حیوانات از گرمای تولید شده کمتر باشد با گرمای اضافه در بدن روبرو شده و باعث تغییراتی در بدن طیور و حیوانات می شود که از آن با عنوان استرس گرمایی یا تنش یاد می کنند.

مقابله با استرس گرمایی در صنعت مرغداری

راه حل استرس گرمایی چیست؟

در شرایط عادی دمای بدن طیور ۲۷ درجه سانتیگراد است، در شرایط کمتر از این دما گرمای بدن طیور از راه همرفت و تابش از بدن آن ها خارج می شود. همچنین در این دما گرمای خارج شده و گرمای وارد شده به بدن طیور به میزان یکسان می باشد و بدیت ترتیب محیط تاثیر چندانی در خنک کردن بدن طیور نخواهد داشت. هنگامیکه درمای هوا و محیط بیشتر از دمای مذکور باشد، بدن طیور گرمای نسبتا بیشتری از طریق تابش و همرفت به خود می گیرد و اینجاست که با مازاد دما یا گرما مواجه می شود. بر همین اساس طیور در دمای ۲۷ درجه و بالاتر جهت تنظیم گرمای بدن شروع به له له زدن می کنند. بعبارتی طیور با تبخیر آب در شش ها و کیسه های هوایی خود تلاش می کنند بدن را کمی خنک تر نگاه دارند. بدن طیور فاقد غدد عرق می باشد و تنها راه باقی مانده برای مقاومت در برابر هوای نامطلوب تبخیر آب در شش ها و کیسه های هوایی است. به همین خاطر رطوبت نسبی هوا نیز در آب و هوای گرم از اهمیت ویژه ای برخوردار است، در هوای گرم تبخیر آب در شش ها با سرعت بیشتری انجام شده و بحران مازاد گرما روند سریعتری به خود می گیرد.

 

واکنش طیور در مقابله با گرما

دوری از یکدیگر، قراردادن بدن در مسیر باد و حرکت به مکان های خنک تر، بالا گرفتن بال ها و در معرض جریان هوا قرار دادن نقاط مختلف بدن، به آرامی له له زدن، کم کردن تحرک، به صفر رسیدن خوراک، مثرف بیشتر از معمول آب، تیره شدن پوست بعلت گشاد شدن رگ ها، و در آخر له له زدن بسیار شدید.

مقابله با استرس گرمایی در صنعت مرغداری

چگونه با استرس گرمایی مقابله و یا آن را مدیریت کنیم؟

تراکم: یکی از عوامل بسیار تاثیرگذار در استرس گرمایی طیور تراک است. گرمای متابولیک تولید شده در بین طیور با تراکم بالا حبس می شود و تا حدود ۴۰ درصد خارج شدن گرما از بدن طیور کاهش می یابد. همینطور دسترسی طیور به فضاهای بازتر و جریان هوای بیشتر و آبخوری ها که روش موثری برای دفع گرما است را بسیار کاهش می دهد. به همین منظور در فصل های گرم تراکم بالا می تواند به مدیریت بهتر استرس گرمایی کمک کند.

تهویه: یکی دیگر از راه های حیاتی و اصلی در صنعت مرغداری جهت رفع گرمای نامطلوب تولید شده در ساختمان، استفاده از جریان طبیعی هوا و هوای خارج از سالن مرغداری یا بعبارت دیگر تهویه است. تهویه مطبوع و ورود هوای تازه به داخل سالن بخصوص در طول روز و گرمای ناشی از تابش آفتاب اهمیت بسیاری برای دفع حرارت داخل دارد. در این حالت تا زمانی که دمای هوا پایین تر از ۳۲ درجه باشد قطعا جریان هوا بر سطح گله طیور اثر مطلوب و خنک گنندگی خواهد داشت.

در سالن های با تهویه مطبوع عرض آن ها بین ۱ تا ۱٫۵ متر بر ثانیه و همچنین در تهویه های تونلی نیز بین ۱٫۵ تا ۳ متر بر ثانیه به مضاعف شدن خنکی هوا کمک می کند. پدهای تبخیری سلولزی و یا پوشالی و همچنین مه پاش هم نیز از تاثیرگذارترین روش های خنک کردن در مناطق گرم و خشک است.

در نظر داشته باشید خنک کننده های تبخیری با افزایش رطوبت کارایی کمتری خواهند داشت. و بطور میانگین به ازای یک درجه کاهش دما، افزایش ۴.۵ درصدی رطوبت را بهمراه دارد. که این مشکل در مناطق با رطوبت بالا خطرات بیشتری از جمله کاهش میزان له له زدن طیور را در پی دارد.

عایق بندی: همانطور که می دانید ضریب هدایت گرما برای ساختمان های مرغداری و طیور باید کمتر از w/m2/C0 4/0  باشد.

آب: بمنظور کاهش استرس گرمایی طیور تامین آب خنک به میزان کافی نقش بسیار موثری ایفا می کند.

مقابله با استرس گرمایی در صنعت مرغداری

برنامه خوراک طیور:

پیشنهاد می شود بمنظور کاهش گرمای متابولیک بدن طیور در گرمترین ساعات روز خوراک را قطع نمایید. و در فواصل مختلف با توزیع مجدد خوراک، طیور تمایل بیشتری به تغذیه نشان می دهند.

هضم و جذب مواد مغذی در بدن طیور و حرارت تولیدی ناشی از آن بعضا متفاوت است. به نوعی حرارت زیاد در دستگاه گوارش و کبد با هضم پروتئین موجب می شود و باعث می شود گرما بدن طیور به مقدار قابل توجهی بالا رود. همینطور کمترین میزان ایجاد حرارت در بدن طیور مربوط به هضم و جذب چربی هاست و مواد قندی و نشاسته ها جایگاهی در بین این دو گروه دارند.

مکانیزم عمل هضم وجذب مواد مغذی و حرارت تولیدی ناشی از آن در بدن طیور متفاوت است. به عبارت دیگر هضم پروتئین ها موجب تولید حرارت زیادی در دستگاه گوارش و کبد می شود و گرمای متابولیکی درونی را بالا می برد. چربی ها در هنگام هضم و جذب کمترین مقدار حرارت را در دستگاه گوارش و کبد طیور موجب می شوند و مواد قندی و نشاسته ای از این نظر در بین این دو گروه قرار می گیرند.

افزودن ویتامین C نیز در خوراک طیور ضروری محسوب نمی شود، البته این ویتامین مقاومت، رشد و تولید را با کاهش ترشح هورمون های کورتیکو استروئیدی به میزان زیادی بهبود می بخشد.

از موارد مهم دیگر در تغذیه طیور کم کردن سهم نشاسته و فیبر و همچنین کاهش سهم چربی در خوراک و جیره است. همین موضوع باعث کاهش تولید گرما و حرارت در دستگاه گوارش طیور و بهبود تغذیه ای می شود. موضوع مهمی که باید در خاطر داشته باشید تنظیم دقیق جیره و محاسبه نسبت های استاندارد است که بایستی بصورت کارشناسی شده رعایت شود.

مقابله با استرس گرمایی در صنعت مرغداری
صنعت مرغداری و مقابله با استرس گرمایی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دامیران