آنتی بیوتیک ها، فتنه گرانی خاموش
آنتی بیوتیک ها، فتنه گرانی خاموش

آنتی بیوتیک ها، فتنه گرانی خاموش

آنتی بیوتیک ها داروهایی هستند که در درمان عفونت از آن ها استفاده میشود و از رشد باکتری ها و تکثیر آن جلوگیری می کنند.

ولی در مورد ویروس ها بی تأثیر هستند به گزارش دبلیو اچ او سازمان بهداشت جهانی، میزان عفونت هایی مثل ذات الریه، سل و اسهال هایی که به درمان دیر پاسخ می دهند؛ افزایش یافته و تاثیر آنتی بیوتیک در آنها کم شده است و این یک هشدار برای سلامتی بشر هست.

سال های زیادی است که مقاومت آنتی بیوتیکی به عنوان یک معضل، برای سلامت جامعه ی جهانی شناخته شده است و بسیاری از نهادهای سلامتی جامعه ی جهانی از آن به عنوان یکی از دغدغه های اصلی در قرن ۲۱ نام می برند.

برای مثال پذیرفته شده است که استفاده بیش از حد و نامناسب از آنتی بیوتیک برای درمان بیماری های غیر باکتریایی مثل سرماخوردگی، باعث مقاومت آنتی بیوتیکی میشود.

اما ارتباط مقاومت آنتی بیوتیکی در انسان در اثر استفاده از گوشت حیواناتی که آنتی بیوتیک مصرف کرده اند، هنوز مورد بحث است.

بیشتر بدانید: آنتی بیوتیک های دامپزشکی

خیلی از مطالعات در مورد این سؤال انجام شده است و نتایج نشان می دهد که استفاده از گوشت این حیوانات به صورت مستقیم یا غیرمستقیم می تواند باعث مقاومت آنتی بیوتیکی در انسان شود.

در میان این تحقیقات برخی به صورت روشن تائید کرده اند که استفاده از آنتی بیوتیک در حیواناتی که گوشت آن ها به مصرف انسان می رسد می تواند ضربه به سلامت انسان ها، بالأخص افرادی که با دام سروکار دارند، بزند.

در برخی از کشورهای اروپایی استفاده از آنتی بیوتیک به عنوان پیشگیری از بیماری ها، ممنوع شده است و این هشداری را برای ما در پی دارد.

هنوز در ایالات متحده قانونی در این مورد وضع نشده و تحقیقات ادامه دارد ولی دستورالعمل هایی به عنوان قوانین پیشگیرانه جهت راهنمایی برای سلامت عمومی، وضع شده است.

 

این قوانین این گونه بیان می کند:

وقتی یک عامل می تواند به صورت بالقوه باعث آسیب به بدنه جامعه شود، حتی اگر هنوز به اثبات نرسیده باشد، باید آن خطر را دور کرد.

مطالعات فراوانی در مورد ارتباط بین استفاده از آنتی بیوتیک به عنوان محرک رشد و همین طور استفاده از آنتی بیوتیک برای پیشگیری و کنترل بیماری ها در حیوانات مزرعه و همینطور آبزیان و ارتباط آنها با مقاومت آنتی بیوتیکی در انسان مورد بررسی قرار گرفته است، مؤسسات پژوهشی FAAIR گزارش کرده اند که استفاده ی محتاطانه از آنتی بیوتیک در حیوانات باعث ایجاد ژن های مقاوم به آنتی بیوتیک می شود.

با اینکه هنوز تحقیقات ادامه دارد ولی باید به این مسئله توجه کرد که استفاده ی بی رویه از آنتی بیوتیک و بدون داشتن علم و بدون کنترل متخصصین، آسیب های جبران ناپذیر به بدنه ی سلامت جامعه خواهد زد.

دلایل مختلفی برای دریافت آنتی بیوتیک در حیوانات وجود دارد که شامل درمان بیماری ها، پیشگیری از گسترش بیماریهای واگیر، کنترل آنها، به همراه کنترل تحریک رشد، است.

بیشتر بدانید: آنتی بیوتیک ها و پپتید ضد میکروبی جایگزین

برای اولین بار در دهه ی ۱۹۵۰ مشخص شد وقتی آنتی بیوتیک با دوز پایین در غذای حیوانات استفاده شود باعث تحریک رشد می شود.

  18 تا 21 خرداد ماه ؛ برگزاری نوزدهمین نمایشگاه دام و طیور در اصفهان

در این مدت اثر مثبت این داروها مورد توافق همه قرار داشت اما آثار زیانبار آن بر همگان پوشیده بود.

میکروب شناسان و کسانی که تخصص در بیماری های عفونی داشتند همیشه ایجاد مقاومت آنتی بیوتیکی را به عنوان یک آسیب خطرناک برای سلامت جامعه، می دانستند.

آنها پی بردند که استفاده از آنتی بیوتیک به عنوان محرک رشد باعث افزایش مقاومت آنتی بیوتیکی در فلور دستگاه گوارش افرادی که با دام سروکار دارند و همین طور حیواناتی که آنتی بیوتیک دریافت کرده اند می شود.

 در یک مطالعه که بر روی پرندگان صنعتی انجام شد داروی تتراسایکلین را به عنوان محرک رشد استفاده کردند که نشان داد، مقاومت آنتی بیوتیکی نه تنها در پرندگان بلکه در افرادی هم که در آن دامداری کار می کردند، مشاهده شد.

آنتی بیوتیک ها، فتنه گرانی خاموش
در برخی از کشورهای اروپایی استفاده از آنتی بیوتیک به عنوان پیشگیری از بیماری ها، ممنوع شده است

 اخیرا نگرانی ها در مورداستفاده ی بی رویه از آنتی بیوتیک در صنعت ماهی افزایش یافته است.

مصرف آنتی بیوتیک طی سالهای ۱۹۹۴ تا ۲۰۰۴ به دو برابر افزایش یافته است که ۸۰ تا ۹۰ درصد مصرف آنتی بیوتیک در آسیا هست و فقط ۶۷% آن در چین است.

در خیلی از مکان های دنیا از آب فاضلاب صنعتی و کشاورزی برای پرورش ماهی استفاده می شود که این خود باعث مقاومت دارویی می شود.

بیشتر بدانید: همه چیز در مورد آنتی اکسیدان ها

رعایت نکردن بهداشت، تراکم بیش از حد در نگهداری ماهی ها و دست کاری های دیگر در این صنعت باعث استرس فراوان در ماهی ها می شود و آنها را حساس به بیماری ها می کند و به همین دلیل استفاده از آنتی بیوتیک برای پیشگیری و کنترل به مقدار افراطی افزایش یافته است، به خصوص برای میگو و ماهی هایی مثل سالمون، اگرچه استفاده از آنتی بیوتیک به عنوان محرک رشد در صنعت ماهی در اروپا و امریکا ممنوع است.

اما هنوز به عنوان یک عامل خطر در کشورهای درحال توسعه هسته حتی الوده کردن دریاها به مواد شیمیایی می تواند باعث مقاومت در ماهیان وحشی شود و یک آلودگی زیست محیطی ایجاد کند.

مطالعائی بیان می کنند که احتمال ایجاد مقاومت آنتی بیوتیکی در ماهیان و انتقال آن به انسان را محتمل تر است.

هر نوع آنتی بیوتیکی می تواند باعث ایجاد مقاومت شود اما در این بین استفاده از دوز کم و مدت طولانی، شرایط بسیار ایده عالی برای ایجاد سویه های مقاوم به آنتی بیوتیک، فراهم می کند.

گسترش این مقاومت می تواند از طریق تماس مستقیم باشد یا توسط آب، غذا و مواد دور ریختنی حیوانات در محیط دامداری این مقاومت می تواند با انتقال افقی (مادر به فرزند) از نسلی به نسل دیگر هم منتقل شود.

  یارانه پنج برابری به بخش کشاورزی در کشورهای صنعتی

 در ادامه به شرح شواهدی از ایجاد مقاومت آنتی بیوتیکی در دام که سپس به انسان منتقل می شود، پرداخته می شود.

کارگران دامداری و کشتارگاه ها به علاوه دامپزشکان و خانواده های آنها و همه کسانی که با دام در تماس هستند در بیشترین خطر قرار دارند. اگرچه این انتقال محدود به نظر می رسد.

بیشتر بدانید: نقش پروبیوتیک های نوترکیب در درمان بیماری ها

 اما این افراد گذرگاه و مجرایی برای ورود ژن های مقاوم شده به آنتی بیوتیک، به جامعه و محیط بیمارستانی هستند.

بیشتر تحقیقات بر روی کارکنان دامداری و افرادی که به صورت مستقیم با دام سروکار دارند صورت گرفته و مشخص شده، باکتری هایی که مقاوم شده اند به آنها انتقال یافته اند.

لوی وهمکارانش برای اولین بار انتقال باکتری ها از حیوان به انسان را گزارش کرده اند و متوجه شده اند که همان باکتری های ای کولای که در دستگاه گوارش پرندگان مقاوم به تتراسایکلین شده اند در رودهی کارکنان آن مرغداری هم پیداشده اند.

در بررسی دیگری که در خانواده این افراد صورت گرفت آن باکتری مقاوم شده در دستگاه گوارش اعضای خانوادهی آنها نیز مشاهده شد.

روش های آنالیز جدید بر پایه ی ژن، شواهدی قوی تر را محیا کرده است که باکتری های مقاوم شده به آنتی بیوتیک در حیوانات می توانند به انسانها هم منتقل شوند.

ارتباط هموژن بین ژن های مقاوم شده به آنتی بیوتیک در انسان و حیوان مزرعه  شناسایی شده که اکثرا عوامل آسیب رسان هستند که از طریق غذا منتقل میشوند مثلا ای کولای و سالمونلا که باعث اسهال و بیماریهای دستگاه گوارش می شوند.

همین طور گونه های مختلف انتروکوکوس با استافیلوکوکوس های مقاوم شده به پنی سیلین که یکی از عاملین مهم مرگ و میر در بیمارستان ها هستند.

مصرف کنندگان محصولات دامی در صورت مصرف این محصولات می توانند در تماس با این باکتری های مقاوم شده، قرار بگیرند.

 این یک واقعیت غیرقابل انکار است که محصولات خوراکی تولیدشده از حیوانات مختلف با وجود فرآیندهای مختلف که روی محصول صورت گرفته؛ هنوز دارای باکتریهای مقاوم و ژنهایی که این مقاومت را ایجاد می کنند، هستند.

بیشتر بدانید: فناوری واکسن های خوراکی مبتنی بر گیاهان تراریخته

برخی از باکتریهایی که به آنتی بیوتیک مقاوم شده اند، به صورت غیر مستقیم از طریق در تماس با گوشت و نه الزاما خوردن به انسان منتقل شده اند.

برخی مطالعات نشان داده است که باکتری هایی که از طریق خوردن گوشت به انسان منتقل شده اند تا ۱۴ روز در مدفوع انسان حضور داشته اند.

در یک مطالعه مشاهده کرده اند زمانی که یک ژن مقاوم به آنتی بیوتیک در یک باکتری موجود در بدن حیوان مزرعه ایجاد شود؛ همان ژن مقاوم در محصولاتی که از آن گونه تولید می شود هم وجود خواهد داشت و این ژنهای مقاوم شده می توانند منتقل شوند.

  از طرح های زیست فناوری دام و طیور حمایت می کنیم

مقاومت آنتی بیوتیکی باعث افزایش زمان نگهداری بیماران در بیمارستان، افزایش هزینه های درمان (زیرا آنتی بیوتیک های معمول جواب نمی دهد و بیمار به آنتی بیوتیک های قوی نیاز دارد) همچنین افزایش تلفات می شود.

مقاومت آنتی بیوتیکی در دنیا به شکل خطرناکی در حال افزایش است.

مکانیسم های مقاومتی نوظهوری در حال افزایش است که سلامتی انسان ها و توانایی آنها را در برخورد با عفونت های معمول را تهدید می کند.

شمار بیماری هایی که به آنتی بیوتیک به عنوان تنها اسلحه انسان در مقابل بیماریهای عفونی شناخته شده اند اما مقاوم شده اند، در حال افزایش است.

آنتی بیوتیک ها، فتنه گرانی خاموش
مقاومت آنتی بیوتیکی در دنیا به شکل خطرناکی در حال افزایش است.

از جمله راهکارهایی که پیشنهاد می شود

وضع قوانین سفت و سختی برای نظارت دقیق بر مصرف و جلوگیری از مصرف بی رویه است.

برای مثال آنتی بیوتیک از دسترس دامداران خارج شود و هر فردی بدون نظارت متخصص نتواند به آنتی بیوتیک دسترسی داشته باشد.

مسئله دیگر اطلاع رسانی در مورد خطرهای بالقوهی این مشکل است و هشدار به مردم که احتیاط های لازم را رعایت کنند.

به همین خاطر است که WHO به دامداران هشدار داده است که باید استفاده از آنتی بیوتیک را به دلیل ریسکی که برای سلامتی انسان ها دارد، در حیوانات محدود کنند.

متأسفانه در کشور ما به دلیل نبودن قوانین سفت و محکم و عدم نظارت مناسب بر روی انواع و اقسام داروها و قوی ترین آنتی بیوتیک ها که استفاده از آنها حتی در حیوان در برخی کشورها پیشرفته منع شده، به راحتی در اختیار دامداران قرار می گیرد و دامداران بدون مشاوره گرفتن از افراد متخصص و دامپزشک برای کاهش هزینه های به استفاده از داروها بدون رعایت عواقب آن می پردازند که در کشورهای درحال توسعه زنگ خطری را روشن کرده است.

بیشتر بدانید: مرغ سبز یا مرغ بدون آنتی بیوتیک را بهتر بشناسیم

امروزه مشاهده می کنیم بیماری های به ظاهر ساده، درمان آنها گاهی هفته ها و گاهی ماهها طول می کشد شاید دلیل آن مقاومت عوامل ایجاد کننده این بیماری ها به داروها، باشد.

باید این هشدارها به مردم داده شود زیرا در هنگام همه گیری برخی بیماری های خطرناک مثل سل یا اسهال خونی تنها اسلحه انسان در مقابل بیماریهای عفونی که در اختیار ما است بی ارزش و بی استفاده می شود و آن موقع جان خیلی از انسانها به خطر خواهد می افتد.

به همین دلیل در کشورهای پیشرفته برای استفاده از ساده ترین داروها قوانین نظارتی سخت گیرانه ای وضع می شود.

در این بین نمی توان نقش نظارتی دامپزشکان به عنوان ناظرین سلامت محصولات دامی را انکار کرد.


سید امین رضوی / دانشجوی دامپزشکی تخصص بیماری های داخلی دام بزرگ
فصلنامه علمی – تخصصی رویان / سال چهارم / شماره پانزدهم / بهار۹۷
منبع: دامیران
نویسنده: امین رضوی
لینک کوتاه مقاله: daamiran.com/?p=7535
برای ورود به بانک مقالات دامیران کلیک کنید
آنتی بیوتیک ها، فتنه گرانی خاموش

اشتراک گذاری

امتیاز شما به این مطلب

منبع:

برای کپی کلیک کنید

دیدگاهتان را بنویسید

دامیران