اختراع و روش ثبت اختراع
اختراع و روش ثبت اختراع - دامیران

اختراع و روش ثبت اختراع

اختراع چیست؟

اختراع محصول یا فرآیندی است که راه جدید انجام کاری را ارائه می دهد یا راه حل فنی جدیدی را برای مشکل خاصی پیشنهاد می کند.

طبق ماده ۱ قانون ثبت اختراعات، اختراع نتیجه فکر فرد یا افراد است که برای اولین بار فرآیند یا فرآوردهای خاص را ارائه می کنند و مشکلی را در حرفه، فن، فناوری، صنعت و مانند آن حل می نماید.

و همچنین دراین باره می توان به نکات زیر اشاره کرد :

– اختراع بایستی کاربرد عملی داشته باشد نه اینکه صرفا تئوری جدیدی را ارائه کرده باشد.

– در صورتی که موضوع اختراع تولیدی است، باید امکان ساخت و تولید آن فراهم باشد.

– اگر موضوع اختراع مرتبط با فرآیند تولید است، باید امکان پیاده سازی آن فرآیند در عمل میسر باشد.

حال اگر بخواهیم به شرایط ماهوی ثبت اختراع بپردازیم عبارت اند از:

۱ – جدید بودن:

اختراع مورد نظر تا تاریخ تسلیم اظهارنامه نباید در جایی مطرح شده باشد و از لحاظ ماهیتی باید تازه و بدیع باشد. جدید بودن، موردی نیست که باید به اثبات برسد، بلکه عدم وجود آن ملاک می باشد.

اختراعی جدید است که با اختراعات و یا دانش موجود در اختراعات قبلی قابل پیش بینی نباشد.

۲ – گام ابتکاری:

داشتن گام ابتکاری، تنها بعد از احراز جدید بودن اختراع طرح می شود و منظور آن چیزی است که در فن با صنعت قبلی وجود نداشته و برای دارندهی مهارت عادی در فن مذکور معلوم و آشکار نباشد.

اختراع نباید با توجه به مجموعه اطلاعات و دانش موجود یک شخص که در رشته ی اختراع مهارت معمولی دارد، قابل پیش بینی باشد. بلکه باید ابتکاری باشد.

بدین معنا که نتیجه ی فعالیتی خلاقانه و از لحاظ اینده، نو باشد.

تغییر صرفا در اندازه، قابل حمل کردن یک محصول، معکوس کردن قطعات، تغییر مواد با جایگزین کردن به وسیله یک عملکرد یا قطعه معادل مثال هایی از این دست است.

۳ – کاربرد صنعتی:

طبق ماده ۴ قانون، اختراعی قابل ثبت است که حاوی ابتکار جدید و دارای کاربرد صنعتی باشد.

ابتکار جدید عبارت است از آنچه که در فن یا صنعت قبلی وجود نداشته و برای دارنده مهارت در فن مذکور معلوم و آشکار نباشد.

از نظر صنعتی، اختراعی کاربردی محسوب می شود که در رشته ای از صنعت قابل ساخت با استفاده باشد.

مراد از صنعت، معنای گسترده آن است و شامل مواردی نظیر صنایع دستی، کشاورزی، ماهیگیری و خدمات نیز می شود.

استثناهای اختراع:

١- کشفیات و نظریه های علمی

۲- آثار هنری (آفرینش های زیبایی شناختی)

۳- طرح ها و قواعد با روش های انجام کار تجاری و سایر فعالیت های ذهنی و اجتماعی

۴- روش های تشخیص و معالجه بیماری های انسان یا حیوان

۵- منابع ژنتیک و اجزای تشکیل دهنده آنها و همچنین فرآیندهای بیولوژیک تولید آنها (آنچه قبلا در فنون و صنایع پیش بینی شده باشد.

۶- مهلت ارفاقی

۷- اختراعاتی که بهره برداری از آنها خلاف موازین شرعی یا نظم عمومی و اخلاق حسنه باشد

۸- بازی های کامپیوتری و رایانه ای در قانون نیامده ولی اکثر کشورها آن را مستثنا نموده اند.

بیشتر بدانید: اختراعات حوزه علوم دامی (دانخوری جوجه یکروزه و بوقلمون)

روش های ثبت اختراع:

ثبت اختراع در جهان به دو طریق صورت میگیرد:

۱- روش اظهاری (اعلامی):

در این روش به شرط عدم سابقه در محل ثبت و قرار گرفتن در حیطه موضوعات قابل ثبت، ادعای ثبت مخترع مقرون به صحت در نظر گرفته شده و موضوع به ثبت می رسد.

۲- روش تحقیقی:

برخی از کشورها که از وسایل، امکانات و آزمایشگاه های قابل توجه برخوردارند قبل از ثبت، ضمن محرمانه نگه داشتن اطلاعات و در نظر گرفتن حق تقدم متقاضی، موضوع مطرح شده به عنوان اختراع را از نظر ماهیت و کیفیت بررسی کرده و آزمایش ها و تحقیقات لازم را انجام می دهند تا صحت ادعا را مشخص کنند و سپس اقدام به ثبت می نمایند.

اختراع و روش ثبت اختراع - دامیران
در کشور ما ثبت اختراع به روش نخست (اظهاری) صورت می گیرد.

ثبت اختراع در جمهوری اسلامی ایران:

در کشور ما ثبت اختراع به روش نخست (اظهاری) صورت می گیرد.

جهت ثبت، اظهارنامه اختراع بایستی به سایت اداره مالکیت صنعتی به نشانی ssaa.ir ارسال گردد.

تقاضای ثبت اختراع فقط می تواند توسط متقاضی با وکیل قانونی او ارائه شود و در صورتی که وکیل قانونی امور ثبت را بر عهده دارد می بایست اصل وکالت نامه با رونوشت و فتوکپی برابر اصل شده ضمیمه مدارک شود.

در ایران حقوق ثبت اختراع، حداکثر ۲۰ سال است که می بایست به طور صریح در ورقه ثبت اختراع قید گردد.

مدارک لازم جهت تقاضای ثبت اختراع :

تمامی موارد ذیل در سایت اداره مالکیت صنعتی به نشانی  www.SSaa. ir بایستی ثبت گردد:

۱) اظهارنامه الکترونیکی ثبت اختراع:

درخواستی که به منظور ارزیابی جهت ثبت اختراع در اداره کل ثبت اختراعات، تسلیم و در صورت نیاز جهت استعلام به سازمان و یا مراجع ارسال می گردد.

۲) توصیف متن اختراع:

مطابق ماده ۱۰ آیین نامه اجرایی، توصیف اختراع باید صریح و همراه با جزئیات کامل و مشتمل بر نکات زیر باشد:

الف) عنوان اختراع به گونه ای که در اظهارنامه ذکر گردیده است.

ب) زمینه فنی اختراع مربوط

ج) مشکل فنی و بیان اهداف

د) شرح وضعیت دانش پیشین و سایقه پیشرفت هایی که در ارتباط با اختراع ادعایی وجود دارد.

ه) ارائه راه حل برای مشکل فنی موجود همراه با شرح دقیق

و) توضیح اشکال، نقشه و نمودارها

ز) بیان واضح و دقیق مزایای اختراع ادعایی

ح) ذکر صریح کاربردها

ط) توضیح حداقل یک روش اجرایی برای به کار گیری اختراع

۳) ادعا یا ادعاهای اختراع:

مطابق ماده ۱۱ آیین نامه اجرایی، ادعای اختراع باید عناصر اختراعی را که حمایت از آن درخواست شده در چهارچوب مشخصه فنی تعیین کند و دارای ویژگی های ذیل باشد:

الف) معقول بودن تعداد آنها

ب) فراتر از اطلاعات افشاشده نباشد

ج) بیان ویژگی های فنی مثبت

۴) مدارک مثبت هویت متقاضی

۵) مدارک نماینده قانونی

حق ثبت اختراع یا پتنت:

حق انحصاری است که در قبال اختراع ثبت شده به مخترع یا نماینده ی قانونی او اعطا می شود.

پتنت (Grant) حمایت قانونی از اختراع را برای دارنده ی آن تأمین می کند.

این حمایت برای مدت محدودی حداکثر (بیست سال) در ازای افشای جزئیات اختراع برای عموم، اعطا می گردد حمایت پتنت به این معنا است که مورد اختراع را نمی توان بدون اجازه ی دارنده ی پست به صورت تجاری تولید کرد، استفاده با توزیع نمود و به فروش رساند.

به این نکته ی مهم باید توجه داشت که پست مجوز تولید محصول اختراعی نیست بلکه تنها دیگران را از تولید آن باز می دارد .

تفاوت پتنت و مقاله:

پتنت (سند ثبت اختراع) اغلب دارای مباحث علمی است و از دایره واژگان وسیع و متنوع فنی و حقوقی استفاده می کند و همچنین یک نمونه کامل تئوری را تشریح کرده و در مورد تکنولوژی در مراحل اولیه بحث می کند.

اما مقاله دارای نکات تئوری بوده و برخلاف پتنت که به روش حل مسئله می پردازد، به خود مسئله و صحت روش توجه دارد.


دکتر محمد رضا نصیری/ استاد دانشگاه فردوسی مشهد/ مدرس اختراع و مالکیت فکری
فصلنامه علمی- تخصصی رویان
منبع: دامیران
نویسنده: دکتر محمدرضا نصیری
لینک کوتاه مقاله: daamiran.com/?p=9084
برای ورود به بانک مقالات دامیران کلیک کنید
اختراع و روش ثبت اختراع

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دامیران