حقوق حیوانات در ایران و اسلام
حقوق حیوانات در ایران و اسلام

حقوق حیوانات در ایران و اسلام

در قوانین حقوقی که پیش از اسلام در جوامع و ملل رایج بوده اند، حقوقی برای حیوانات دیده نمی شود. اگر هم مقرراتی پیش از اسلام و یا پس از اسلام در یگر اقوام و ملل تا قرن اخیر دیده می شود، جنبه عاطفی محض انسانی داشته است و هیچ عامل تضمین و تامین الزامی ندارد و در حقیقت نوعی مقررات احساساتی و غیر الزامی را درباره حیوانات مراعات نموده اند و از انگیزه اصیل حقوقی برخوردار نمی باشد، حال آنکه در دین اسلام جان هر جانداری مادام که عامل ضرر به انسانها نباشد، محترم است و این احترام ..نشاء وضع حقوقی درباره حیوانات گشته است. بطور مثال زمینه فقه اسلامی را در مورد پاردای از این قرانین نقل می کنیم :

طبق قوانین اسلامی در مورد حقوق حیوانات

۱- هر جانداری که در اختیار کسی قرار بگیرد، بایستی وسایل زندگی آن جاندار را تامین نماید. کلمه «جاندار» شامل همه انواع حیوانات است، مگر حیواناتی که آزار و ضرر به انسان وارد کنند. بنابراین، احکام حقوقی مقرر شامل هر حیوانی می باشد.

خواه گوشتش خوردنی باشد یا نه، خواه به نحوی از انحاء قابل بهره برداری باشد یا نه. در این مورد، صاحب جواهر در جواهر الکلام (ج ۳۱ ص ۳۹۴ چاپ تهران) چنین می فرماید: کل و ان لم تفع به (بلکه اگرچه حیوان قابل بهره برداری نباشد).

۲- قرار گرفتن جاندار در اختیار کسی که موجب احکام حقوقی است. شامل ملک و امانت و عاریه و دیگر اختیارات می باشد.

۳- مقصور از وسایل زندگی، اعم است از خوراک، پوشاک و آشامیدنی و مسکن و دواء و غیر و ذالک.

۴- اگر حیوان بتواند در مراتع و دیگر جایگاه های قابل تغذیه، زندگی خود را تامین نماید، مالک حیوان می تواند آن را برای چریدن و آشامیدن رها کند و اگر حیوان نتواند از آن جایگاه ها زندگی خود را تامین نماید، واجب است مالک وسائل معیشت حیوان را آماده کند. همچنین اگر حیوان نتواند به حد کافی تغذیه خود را اداره کند، واجب است مالک بقیه تغذیه او را به حد کافی تامین نماید.

معایب نگهداری گونه های مختلف حیوانات در گاوداری

۵- اگر صاحب حیوان از انجام وظایف فوق خودداری کرد، حاکم نخست او را ارشاد میکند و او را به اداره زندگی حیوان مجبور می سازد.

۶- اگر صاحب حیوان، از اطاعت حاکم تمرد نماید، باید حاکم، راه های دیگری انتخاب کند که حیوان را از فشار زندگی نجات بدهد، مانند فروش حیوان و یا ذبح آن، اگر گوشت آن خوردنی باشد. و یا رها کردن حیوان، تا دیگران معیشت آن را به عهده بگیرند.

تبصره: اگر رها کردن حیوان، موجب تزاحم حیازت کنندگان باشد، حاکم می تواند حیوان را به یک بار و یا تدریجا بفروشد. و قیمت آن را به صاحب مال بدهد.

۷- اگر زندگی حیوان با یکی از راه های فوق تامین نگردد، حاکم به جای صاحب مال، اقدام به تامین زندگی حیوان می نماید و بهر نحوی که وضع حیوان مقتضی است و امکانات موجود برای رهائی آن اجازه می دهد، عمل می کند.

۸- در صورت امتناع صاحب حیوان، حاکم می تواند از سایر اموال صاحب فروخته و معیشت آن را تامین نماید. و اگر تامین زندگی حیوان با اجاره دادن آن امکان پذیر نباشد، حاکم می تواند آن را به کرایه بدهد.

تبصره: صاحب جواهر می گوید، به مجرد اینکه صاحب حیوان را به اداره زندگی حیوان اجبار نماید، بلکه حاکم به جهت ولایتی که دارد، اقدام به تأمین حیات جاندار می نماید.

۹- اگر مواد معیشت حیوان در نزد صاحب حیوان وجود نداشته باشد و شخص دیگری، آن مواد را داشته باشد، واجب است که صاحب حیوان آن مواد را بخرد.

کووید۱۹ و حیوانات

با توجه به مقررات فراوان و تاکیدهائی که در دین اسلام در مورد حقوق حیوانات وضع شده است که پاره ای از آن در فوق ذکر گردید، بعد از اسلام نیز مردم ایران به نگاهداری و پرورش دام و طیور اهتمام فراوان می ورزیدند.

به طوری که همیشه در طول تاریخ روستاها و شهرهای کوچک در ایران مرکز پرورش و تولید دام و طیور و تهیه فرآورده های آنها بوده است.

علاوه بر فرامین مذهبی، بعلت روابط خاص تولیدی حاکم در روستاهای ایران، پرورش طیور در بین روستائیان توسعه فراوانی داشت، زیرا در نظام فئودالیته حاکم، رعایا ملزم بودند که سالیانه تعدادی مرغ و خروس به عنوان خراج تقدیم مالکین نمایند و حتی پادشاهان و سلاطین و امراء نیز از این امر مستثنی نبودند و سالیانه تعدادی دام و طیور، به عنوان خراج از ولایات دریافت می داشتند.

به عنوان مثال طبق سفرنامه جان باب تیست (Baptiste Jean) معروف به تاورنیه (Tavernies) سیاح فرانسوی، در زمان شاه عباس کبیر، بوقلمون توسط ارامنه ای که به و نیز برای تجارت رفته بودند، برای اولین بار به ایران آورده شد.

بوقلمون اهلی به هیچ وجه قبل از پادشاهان صفویه در ایران یافت نمی شد و مردم با آن آشنائی نداشتند.

تجار ارمنی چند بوقلمون به شاه تقدیم کردند و چون گوشت آنها مورد پسند شاه عباس قرار گرفت، دستور داد که برای تکثیر بوقلمون، تخم آن بین ارامنه تقسیم شود، زیرا شاه عقیده داشت که آنها بهتر جوجه بوقلمون را مراقبت مینمایند و در عوض قرار شد هر سال یک عدد به عنوان خراج به شاه تقدیم کنند.

این امر سبب شد که پرورش بوقلمون کم و بیش در ایران متداول گردد و به مرور توسط ارامنه و سایر علاقمندان در تمام نقاط ایران گسترش یابد.


اصول پرورش طیور / دکتر مرادعلی زهری / دانشگاه تهران
منبع: دامیران
نویسنده: دکتر مرادعلی زهری
لینک کوتاه مقاله: daamiran.com/?p=6911
حقوق حیوانات در ایران و اسلام

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دامیران