شیر (فواید و خواص آن)
شیر (فواید و خواص آن) - دامیران

شیر (فواید و خواص آن)

تا به امروز شیر به لحاظ ارزش غذایی یکی از کامل ترین مواد غذایی موجود در فروشگاه های عرضه محصولات غذایی است، شیر به طور طبیعی انواع مختلفی از مواد مغذی موردنیاز ضروری برای رشد ،تکامل و حفاظت از بدن انسان را فراهم می کند و حاوی مواد نگهدارنده مصنوعی و رنگی نیست. نسبت به مقدار کم خود، شیر می تواند سهم قابل توجهی از نیاز روزانه همه گروه های سنی به مواد مغذی را فراهم کند. همچنین نوشیدن شیر خطر ابتلا به بیماری های فراوانی از جمله پوکی استخوان، سرطان، بیماری های قلبی و عروقی، دیابت نوع دوم و چاقی را کاهش دهد بنابراین شیر سهم قابل توجهی در رژیم غذایی انسان به واسطه فراهم کردن ویتامین، مواد معدنی، انرژی، پروتئین، چربی و کربوهیدرات دارد.

مواد معدنی موجود در شیر و نقش های آن ها

فسفر

فسفر دومین ماده فراوان در بدن است و نقش حیاتی در متابولیسم کلسیم و پروتئین ایفا می کند. همچنین فسفر نقش ضروری جهت سلامت دندان و استخوان و رشد بافت ها و تنظیم سطح pH در بدن دارد.

کلسیم

شیر منبع کلسیم است. کلسیم برای رشد سلامت و حفظ دندان ها و استخوان ها ضروری است و عملکردی حیاتی برای انعقاد خون و انقباض ماهیچه ها دارد. ۲۰۰ میلی لیتر شیر بدون چربی، میزان ۵۵% از کلسیم و فسفر موردنیاز کودکان ۶ سال به بالا و ۳۵% از نیاز بزرگسالان ۱۹ تا ۶۴ در روز را فراهم می نماید.

ید

ید بخشی از هورمون های تیروکسین و تریودوتریونین را تشکیل می دهد. این هورمون ها در غده تیروئید که در گردن واقع شده است تولید می گردند و غده تیروئید سبب تنظیم سرعت متابولیسم (سوخت و ساز) بدن می گردد. ۲۰۰ میلی لیتر شیر بدون چربی، ۹۶% از نیاز روزانه به ید را تأمین می کند.

روی

روی سازنده بسیاری از آنزیم ها در بدن است. از جمله دیگر نقش های این عنصر مبارزه با عفونت و بهبود رشد بدن است. ۲۰۰ میلی لیتر شیر بدون چربی ۳/۱۲ % از روی موردنیاز کودکان ۶ ساله به بالا و ۱۱% از روی موردنیاز بزرگسالان ۱۹ تا ۵۰ ساله را فراهم می کند.

  تخلفات فرآورده های لبنی و لبنیات، از شایعه تا واقعیت

منیزیم

منیزیم برای تکامل اسکلتی، سنتز پروتئینهاء انقباض ماهیچه ها و عملکرد اعصاب ضروری است. ۲۰۰ میلی لیتر شیر بدون چربی، ۱۹% از منیزیم کودکان ۶ سال به بالا و ۷/۵ % از منیزیم موردنیاز بزرگسالان ۱۹ تا ۵۰ ساله را فراهم می کند.

پتاسیم

پتاسیم به طور عمده در محیط سیال سلول های بدن حضور دارد و جهت برقراری تعادل در این محیط از بدن، انقباض ماهیچه ها و وضعیت اعصاب به جهت ایجاد عملکرد صحیح در قلب، ضروری است. دیگر مواد معدنی موجود در شیر سدیم، سلنیم و آهن می باشند.

شیر (فواید و خواص آن) - دامیران
شیر به طور طبیعی انواع مختلفی از مواد مغذی موردنیاز ضروری برای رشد ،تکامل و حفاظت از بدن انسان را فراهم می کند

ویتامین های موجود در شیر و نقش آنها

ویتامین های محلول در چربی

ویتامین A

این ویتامین به منظور بینایی خوب، سلامت سیستم ایمنی، رشد طبیعی و تکامل بافت های بدن موردنیاز است. ۲۰۰ میلی لیتر شیر ۹% از نیاز روزانه به این ویتامین را تأمین می کند.

ویتامین D

این ویتامین نقش مهمی در جذب کلسیم و فسفر ایفا می کند و به منظور سلامت استخوان ها و دندان ها ضروری است. این ویتامین به میزان کمی در شیر وجود دارد و بیشتر از طریق تابش اشعه خورشید تأمین می گردد.

بیشتر بدانید: شیر و روش های نوین دستکاری ترکیبات آن

ویتامین E

این ویتامین به عنوان آنتی اکسیدان عمل می کند و نقش مهمی در محافظت از آسیب دیدن ساختارهای بدن همچون غشاء سلول ایفا می کند. ۲۰۰ میلی لیتر شیر روزانه ۴/۰% از نیاز روزانه انسان به ویتامین E را تأمین می کند و خطر ابتلا به بیماری هایی همچون سرطان را کم می کند.

ویتامین K  

این ویتامین برای انعقاد صحیح خون ضروری است و به میزان خیلی کمی در شیر موجود است.

 

ویتامین های محلول در آب

ویتامین های B

 شیر حاوی مقادیر فراوانی از انواع مختلف ویتامین B است و غنی از ویتامین B12 است.

  اجرای HACCP ، تضمین سلامت محصولات لبنی

ویتامین B12

برای سلامت اعصاب و گلبول های قرمز سلول ها و همچنین تولید انرژی و تقسیم سلولی موردنیاز است، ۲۰۰ میلی لیتر شیر بدون چربی تمام ویتامین B12 موردنیاز یک بزرگسال ۱۹ تا ۵۰ سال را تأمین می کند.

ویتامینB1 (تیامین)

این ویتامین به منظور متابولیسم کربوهیدرات ها، عملکرد قلبی و اعصاب ضروری است. ۲۰۰ میلی لیتر شیر بدون چربی ۱۵٪ از نیاز روزانه افراد بزرگسال ۱۹ تا ۵۰ سال را به این ویتامین تأمین می کند.

ویتامین B2 (ریبوفلاوین)

این ویتامین به منظور آزاد شدن انرژی از غذاها و سلامت پوست و غشاء بدن ضروری است. ۲۰۰ میلی لیتر از شیر بدون چربی، ۴۵% نیاز روزانه افراد بزرگسال به ویتامین را تأمین می کند.

نیاسین

این ویتامین در متابولیسم پروتئین نقش دارد. ۳% نیاز روزانه افراد به این ویتامین را تأمین می کند.

فولات

این ویتامین برای تقسیم سلولی و تکامل درست بافت ها ضروری است ، ۲۰۰ میلی لیتر شیر بدون چربی  ۹/۳% از نیازروزانه افراد بزرگسال و ۱۸/۶  % از نیاز روزانه یک کودک ۶ ساله را تأمین می کند.

ویتامین C

این ویتامین، جهت استخوان بندی صحیح، حفاظت از رگ های خونی، غضروفها، ماهیچه ها و استخوان ها موردنیاز است. ۲۰۰ میلی لیتر شیر بدون چربی، ۱۴% از نیاز روزانه کودکان به این ویتامین و ۳/۱۰% از نیاز بزرگسالان را تأمین می کند.

همان طور که اشاره شد ش یر یک ماده غذایی کامل است.

شیر به دلیل PH نزدیک به خنثی و فعالیت آبی (water activity) مناسب، شرایط مساعدی برای رشد میکروارگانیسم ها به خصوص باکتری ها فراهم می کند.

بیشتر بدانید: انواع تقلب در شیر و روش های شناسایی آن ها

البته دمای نگهداری شیر نیز رشد میکروارگانیسم ها را محدود می کند.

معمولا شیر در دمای پایین یخچال نگهداری می شود و محیط مناسبی برای رشد باکتری های سایکوتروف و ساکروفیل فراهم می کند.

آلودگی شیر به میکروارگانیسم ها می تواند باعث رشد سریع آنها و ایجاد فساد شود؛ بنابراین پیشگیری از آلودگی مهم ترین مرحله در نگهداری از شیر است.

  کمی درباره دامپزشکان و بازار کار دامپزشکی
شیر (فواید و خواص آن) - دامیران
شیر به لحاظ ارزش غذایی یکی از کامل ترین مواد غذایی موجود در فروشگاه های عرضه محصولات غذایی است

منابع آلودگی شیر

۱) دامداری

عوامل زیر می تواند باعث انتقال آلودگی به شیر در واحدهای پرورش شود.

– جیره غذایی و آب آلوده مصرفی در تغذیه دام ها

– رعایت نکردن بهداشت و استراحت کافی برای دام ها

– عدم تفکیک محل دوشیدن شیر از محل استراحت دام ها

– ضدعفونی نکردن ظروف و تجهیزات مورد استفاده برای دوشش و نگهداری از شیر پس از دوشش

– عدم کنترل دمای نگهداری شیر پس از دوشش تا زمان انتقال به واحدهای فراوری

بیشتر بدانید: چرا مصرف ویتامین های شیر یک ضرورت است؟

۲) انتقال شیر

به منظور جلوگیری از آلودگی شیر در هنگام انتقال آن از واحد پرورش به کارخانه باید دقت شود که اتصالات مورداستفاده برای تخلیه شیر از تانک نگهداری به وسیله نقلیه باید قابل جدا شدن از هم باشند و یکسره نباشند تا بتوان آنها را ضدعفونی و شست و شوی کرد، همچنین وسیله نقلیه انتقال دهنده شیر به واحدهای تبدیلی باید مجهز به دستگاه سردکن باشد.

۳) واحدهای تبدیلی

واحدهای تبدیلی برحسب ظرفیت تولید خود، مجهز به مخازنی با گنجایش شیر مورد نیاز در حداقل ۴۸ ساعت آینده را دارند. به دلیل دمای پایین مخازن نگهداری شیر، معمولا بار میکروبی چنین شیری افزایش چشمگیری از نظر باکتری های مزوفیل پیدا نمی کند؛ ولی میکروارگانیسم های سرمازی و سرمادوست به خوبی در این شرایط رشد می کنند و متابولیت های تولید شده توسط آن ها، به خصوص آنزیم های پروتئاز که برخی از آنها مقاومت حرارتی بالایی دارند، سبب ایجاد مشکلاتی در تولید فراورده هایی همچون پنیر می گردند.


پریسا پارسا / کارشناسی صنایع غذایی دانشگاه فردوسی مشهد
نشریه علمی – تخصصی رویان / سال سوم / شماره دوازدهم / بهار ۹۶
منبع: دامیران
نویسنده: پریسا پارسا
لینک کوتاه مقاله: daamiran.com/?p=8607
برای ورود به بانک مقالات دامیران کلیک کنید
شیر (فواید و خواص آن)

اشتراک گذاری

امتیاز شما به این مطلب

منبع:

برای کپی کلیک کنید

دیدگاهتان را بنویسید

دامیران