واکسن های نوترکیب
واکسن های نوترکیب - دامیران

واکسن های نوترکیب

واکسیناسیون یکی از کارآمدترین روش ها برای پیشگیری و درمان بیماری هاست. امروزه در اغلب کشورهای دنیا با استفاده از واکسیناسیون، بیماریهایی چون سرخک، سرخجه، هپاتیت A و B، طاعون گاوی، سل و …، دیگر سلامت جامعه ی انسانی و دامی را تهدید نمی کنند. پیشرفت دانش بیوتکنولوژی و مهندسی ژنتیک در چند دهه ی اخیر، باعث ایجاد تحولات شگرفی در عرصه های مختلف، خصوصا عرصه ی بهداشت و درمان ، شد.

از فناوری های جدید برای تولید محصولات گیاهی و دامی تراریخته، تولید داروها و هورمون ها، کیت های تشخیصی بیماری ها و بسیاری از موارد دیگر استفاده شد.

همچنین نسل جدیدی از واکسن ها با بهره گیری از علم بیوتکنولوژی ساخته شد.

مزیت قابل توجه تولید واکسن نوترکیب، تسریع فرآیند طراحی و کارایی تولید بالای آنهاست.

به طوری که ساخت واکسن ها را در تعداد بالا و مدت زمان کوتاه میسر می کنند و به خصوص برای میکروارگانیسم هایی که در محیط کشت رشد نمی کنند، شاید تنها راه ممکن برای تولید واکسن باشند.

اگرچه علم تولید واکسن های نوترکیب، علمی نوپاست اما انواع مختلفی از این واکسن ها تا به امروز ساخته و وارد بازار مصرف شده اند و روز به روز پیشرفتهای چشمگیری در این زمینه صورت می گیرد.

نزدیک به سه دهه از ورود اولین واکسن نوترکیب به بازار می گذرد و بیش از ۳۰ واکسن وارد بازار جهانی شده اند و تعداد زیادی واکسن در مرحله تحقیق، توسعه و کارآزمایی بالینی به سر می برند.

تکوین و توسعه این دسته از واکسن ها، حتی امید به درمان سرطان ها و بیماری های خود ایمنی را نیز به وجود آورد.

با کشف توالی ژنتیکی ۲- SARS – CoV ، کروناویروسی که باعث کووید-۱۹میشود، در تاریخ ۱۱ ژانویه ۲۰۲۰، تحقیق و توسعه برای ساخت واکسن ها شدت گرفت که انواع واکسن های نوترکیب در رأس قرار دارند.

 

مقدمه ای بر مقاله

در حقیقت، واکسن ها ترکیبات زیستی فعالی هستند که با ارائه آنتی ژن به سیستم ایمنی، پاسخ های ایمنی را تحریک می کنند و بدن را در مواجهه با عامل اصلی بیماری زا به پاسخ های ایمنی قوی تر مجهز می کنند.

واکسن های مرسوم حاوی شکل کشته شده با تخفیف حدت یافته عامل بیماری زا بودند.

با پیشرفت دانش بیوتکنولوژی و مهندسی ژنتیک، راهکارهای نوینی برای تولید واکسن پیش روی بشر قرار گرفت.

نسل جدید واکسن ها تحت عنوان «واکسن های نوترکیب» با بازدهی و ایمنی بالاتر ساخته شدند.

به عنوان مثال؛ واکسن هپاتیت B که قبلا با استخراج آنتی ژن از پلاسمای خون بیماران مبتلا به هپاتیت مزمن تهیه می شد و خطر انتقال عوامل ویروسی چون ایدز، هپاتیت C و سایر عوامل عفونی ناشناخته را داشت، جای خود را به واکسن های نوترکیب هپاتیت داد که امروزه به عنوان واکسنی مطمئن کاربرد گسترده دارند.

بیشتر بدانید: واکسن های دامپروری و دامپزشکی

تحقیقات بسیار زیادی در زمینه واکسن های نوترکیب صورت گرفته و بسیاری از مراکز تحقیقاتی مهم جهان، بخش عظیمی از منابع خود را به این موضوع اختصاص داده اند.

واکسن های دامی و انسانی زیادی ساخته شده یا در حال تحقیق و آزمایش هستند.

تولید این دسته از واکسن ها، پنجره ی جدیدی را برای پیشگیری و درمان بیماری ها گشود.

در ادامه، ضمن ارائه تاریخچه ای از واکسیناسیون، انواع واکسن های نوترکیب را معرفی کرده و مزایا و چالش های واکسن های نوترکیب را یادآور می شویم.

واکسن های نوترکیب
واکسن های دامی و انسانی زیادی ساخته شده یا در حال تحقیق و آزمایش هستند.

تاریخچه واکسن و شکل گیری واکسن های نوترکیب

به نظر می رسد که مردم چین یا هند، اولین افرادی بودند که با استفاده از تلقیح مایع آبله (واریولاسیون) بر ضد بیماری آبله، ایمنی ایجاد کردند و واژه واکسن را به کار بردند.

مفهوم واقعی واکسن با مشاهدات ادوارد جنر در قرن نوزدهم شکل گرفت.

وی متوجه شد که آلوده کردن فرد با آبله گاوی، می تواند باعث ایمنی در برابر آبله انسانی شود.

به این ترتیب، بنای استفاده از واکسن زنده تخفیف حدت یافته گذاشته شد.

سپس پاستور و همکارانش، با مطالعه ی راه های تضعیف عوامل بیماری زا از جمله پاساژ عوامل بیماری زا در یک میزبان غیر اصلی، حرارت دادن، رطوبت زدایی و … توانستند واکسن وبسای مرغی، سیاه زخم و هاری را بسازند.

بیشتر بدانید: شرکت های تولیدکننده و واردکننده واکسن

در نیمه اول قرن ۲۰، تلاش ها مبتنی بر کارهای پاستور برای تولید واکسن ادامه پیدا کرد و واکسن هایی علیه بیماری های مهم تولید گردید از جمله واکسن علیه عامل بیماری سل با استفاده از پاساژ در محیط کشت، واکسن علیه عامل تب زرد با استفاده از پاساژ در مغز موش و جنین جوجه، واکسن کزاز با غیر فعال کردن توسط فرمالین و پس از جنگ جهانی دوم، امکان رشد دادن ویروس در سلول فراهم شد و واکسن های مهمی مثل واکسن های اوریون، سرخجه، زونا، فلج اطفال و … هم ساخته شدند.

یکی از مشکلات واکسن های زنده یا تخفیف حدت یافته، امکان ایجاد بیماری بود.

شناخته شده ترین مثال آن، رخداد فلجی بسا آمار ۱ در۲.۵ میلیون نفر در سالهای ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۹ بود.

بنابراین تلاش ها برای تولید واکسن های کم خطر ادامه پیدا کرد. تا سال ۱۹۸۶ میلادی، کلیه واکسن های روانه شده به بازار از نوع کشته شده با تخفیف حدت یافته بودند.

این دسته از واکسن ها توانستند بسیاری از بیماری ها را ریشه کن کنند یاشیوع آنها را کاهش دهند.

اما همچنان تعداد بسیار زیادی از عوامل عفونی و غیر عفونی خطرناک باقی ماندند که واکسنی علیه آنها وجود نداشت.

بیشتر بدانید: فناوری واکسن های خوراکی مبتنی بر گیاهان تراریخته

همچنین شناسایی و بروز بیماری های عفونی نوپدید و بازپدیدی که تلاش برای تولید واکسن با روش های متداول برای آنها با موفقیت چندانی همراه نبود، لزوم تولید واکسن های کارآمدتر و ایمن تر را بیشتر کرد.

با پیشرفت دانش بیوتکنولوژی و مهندسی ژنتیک، نسل جدیدی از واکسن ها تحت عنوان واکسن های نوترکیب تولید شدند.

واکسن های تولید شده با استفاده از فناوری DNA نوترکیب، واکسن های نوترکیب نامیده می شوند.

در حقیقت فناوری DNA نوترکیب، مجموعه ای از تکنیک های مرتبط با DNA است که همانندسازی ژن هسته ی مرکزی آن را تشکیل می دهد.

در این شیوه از ساخت واکسن، پس از شناسایی اپی توپ های آنتی ژنیک عامل بیماری زا، ژن های کد کننده این آنتی ژن ها را پیدا می کنند.

سپس در سیستم های بیان سلولی مثل باکتری، ویسروس، سلول پستانداری و یا حتی گیاهان وارد می کنند تا مقدار زیادی ماده ی موثر تولید شود.

این مواد پس از جداسازی و ایجاد تغییرات، به عنوان واکسن نوترکیب به کار برده می شوند.

واکسن های نوترکیب
یکی از مشکلات واکسن های زنده یا تخفیف حدت یافته، امکان ایجاد بیماری بود.

انواع واکسن های نوترکیب

واکسن های نوترکیب انواع مختلفی دارند. در ادامه به بررسی بعضی از آنها می پردازیم.

 

۱-DNA واکسن ها

برای ساخت DNA واکسن ها، ژن پروتئین آنتی ژنیک عامل بیماری زا را جدا کرده و وارد پلازمید می کنند و پلازمید نوترکیب را در باکتری هایی مثل اشریشیاکلی تکثیر می کنند.

سپس این پلازمیدها با استفاده از روش های کروماتوگرافی به طور کامل از سایر اجزای سلولی جدا و تخلیص می گردند.

پلازمیدهای دو رشته ای حلقوی به تنهایی ایمنی زایی مناسب ندارند.

به همین خاطر پس از جداسازی و خالص سازی به همراه ادجوانت ها برای واکسیناسیون به کار می روند.

ادجوانت ها ترکیبات شیمیایی یا بیولوژیکی هستند که باعث تحریک غیر اختصاصی سیستم ایمنی، علیه آنتی ژن هایی می شوند که همراه با آن تزریق شده اند.

بیشتر بدانید: انواع حلال های واکسن

این پلازمیدها از طریق سوزن یا تفنگ ژنی وارد بدن می شوند و پس از ورود به بدن، هر دو نوع پاسخ ایمنی همورال و سلولی را فعال می کنند.

در واقع سلول های دریافت کنندهی پلازمید، آنتی ژن را پردازش می کنند و قطعات پپتیدی در سطح سلول ها به وسیله مولکول های MHC کلاس ۱ عرضه میشوند.

از مزیت های این نوع از واکسن ها می توان به پایداری زیاد حتی خارج از زنجیره سرد، امکان تولید سریع و تلقیح هم زمان چندین نوع واکسن اشاره کرد.

همچنین تاثیر این واکسن ها مشابه با واکسن های زنده تخفیف حدت یافته است، بدون آن که امکان برگشت به حالت بیماری زا در آنها وجود داشته باشد.

اولین DNA واکسن ها، از سال ۲۰۰۵ در دامپزشکی مجوز استفاده گرفتند.

 

DNA واکسن های ساخته شده عبارتند از:

  • واکسن ملانومای بدخیم سگ سانان (CMM)
  • واکسن مورد استفاده در اسب جهت پیشگیری در ابتلا به بیماری حاصل از ویروس نیل غربیه
  • واکسن علیه بیماری حاصل از ویروس نکروز عفونی خونریزی دهنده (IHN) در ماهی آزاد.

هنوز تولید تجاری DNA واکسن ها برای استفاده انسانی صورت نگرفته است.

تحقیقات زیادی برای استفاده از DNA واکسن ها برای بیماری های عفونی انسان و همچنین درمان سرطان در حال انجام است.

برای مثال استفاده از DNA واکسن سنتزی علیه پروتئین های سطحی کروناویروس عامل MERS در نخستیسانان (غیر از انسان)، منجر به ایجاد ایمنی علیه ویروس می شود.

بهبود فرمولاسیون و شیوه انتقال می تواند جذب پلازمید توسط سلول ها و تأثیرگذاری این واکسن را افزایش دهد.

در آینده ای نزدیک این واکسن ها می توانند کاربردهای زیادی در درمان و پیشگیری از بیماری ها داشته باشند.

واکسن های نوترکیب
این واکسن ها قدرت ایمنی زایی ضعیفی دارند، به همین خاطر همراه با ادجوانت ها به کار می روند.

۲– واکسن های زیر واحد (Subunit Vaccine)

این گروه از واکسن ها در دو دسته پروتئینی و کربوهیدراتی قرار می گیرند.

در ساخت این نوع از واکسن ها، آنتی ژن های پروتئینی یا کربوهیدراتی بیماری زا شناخته میشوند و از آنها برای ایجاد ایمنی استفاده میشود.

این واکسن ها قدرت ایمنی زایی ضعیفی دارند، به همین خاطر همراه با ادجوانت ها به کار می روند.

برای ساخت واکسن های زیر واحد پروتئینی، ژن پروتئین ایمنی زای میکروب وحشی به یک پلازمید پیوند خورده و سپس به یک سلول مناسب منتقل می شود.

با القای ژن، پروتئین مورد نظر تولید می گردد که پس از استخراج و خالص سازی، پروتئین نوترکیب به شکل واکسن مصرف می شود.

زیر واحدهای پروتئینی قادر به تحریک سیستم ایمنی همورال هستند اما نمی توانند سیستم ایمنی سلولی را به طور موثری تحریک کنند.

بیشتر بدانید: انواع واکسن های طیوری

آنتی ژن های پروتئینی توسط سلول های حرفه ای عرضه کننده آنتی ژن گرفته میشوند و بعد از بیگانه خواری، توسط پروتئازها شکسته می شوند و پپتیدهای آنتی-ژنتیک توسط سلول های MHC کلاس ۲ عرضه می شوند.

از جمله واکسن های زیر واحد پروتئینی ساخته شده میتوان به واکسن هپاتیت B و واکسن برای مقابله با کنه های بیماری زا اشاره کرد.

کربوهیدرات ها نیز به عنوان زیر واحدهایی با ایمنی زایی ضعیف و وابسته به سن برای تولید واکسن به کار می روند.

آنتی ژن های کربوهیدراتی القاکننده پاسخ های سلول های B مستقل از سلول های T هستند.

کربوهیدرات ها به منظور افزایش سطح پاسخ های ایمنی به پروتئین ها متصل می شوند که به این فرآیند کونژوگاسیون می گویند.

از این نوع واکسن ها می توان به واکسن ضد بیماری شیگلوز و واکسن ضد آنفلونزای تیپ B (HiB) اشاره کرد.

 

۳- ناقل واکسن ها (Vector Vaccine)

برای ساخت این نوع از واکسن ها، ژن تولید آنتی ژن های هترولوگ وارد یک میکروارگانیسم تخفیف حدت یافته یا غیر بیماری زا مثل ویروس vaccinia، ویروس ضعیف شدهی فلج اطفال، آدنوویروس و یا باکتری های زنده ی ضعیف شدهی مایکوباکتریوم، سالمونلا و بردتلا می شود.

با تجویز میکروارگانیسم های تغییر یافته به بدن میزبان، پاسخ های ایمنی در بدن فرد فعال می شوند.

ناقل واکسن های زنده می توانند سیستم ایمنی مخاطی و همچنین سیستم ایمنی همورال و سلولی را فعال کنند.

مثلا برای ساخت واکسن ضد گامبورو، از هرپس ویروس بوقلمون (HVT) به عنوان وکتور ویروسی استفاده شده است.

همچنین در ساخت واکسن ضد ویروس آنسفالیت ژاپنی برای مصرف انسانی، از ویروس تب زرد به عنوان ناقل استفاده شده است.

 

۴- پارتیکل های شبه ویروسی (VLP)

پارتیکل های شبه ویروسی، مولکول هایی هستند که بسیار شبیه به ویروس هستند.

با این تفاوت که ژنوم ویروسی را به همراه خود ندارد. به همین خاطر غیر عفونی هستند.

به علت شباهت آنتی۔ ژنیک و فیزیکی به ویروس اصلی، بدون نیاز به ادجوانت به کار می روند.

پارتیکل های شبه ویروسی، نقش مهمی در فعال سازی سلول های B ایفا می کنند.

اپی توپهای چندگانه و تکراری که بر روی اپی توپ های شبه ویروسی وجود دارند، می توانند روی گیرنده های سطحی سلول های B واکنش متقاطع ایجاد کنند و باعث ایجاد پاسخهای پایدار و قوی آنتی بادی شوند.

اخیرا دو واکسن علیه پاپیلومای انسانی با استفاده از این روش ساخته شده است که در سلول های مخمر و حشرات تولید می شوند.

واکسن های نوترکیب
پارتیکل های شبه ویروسی، نقش مهمی در فعالسازی سلول های B ایفا می کنند.

۵- پارتیکل های شبه باکتریایی (BLP)

این ذرات بر اساس باکتری لاکتوکوکوس لاکتیس که یک باکتری گرم مثبت بی ضرر است، ساخته می شوند.

در سطح باکتری های گرم مثبت ایک دیوارهای سلولی ضخیم با لایه های متعدد پپتیدوگلیکان وجود دارد.

با استفاده از مواد خاصی اجزای داخلی سلول مانند DNA را از بین می برند.

قطعات همراه دیواره سلولی از جمله پپتیدوگلیکان ها را نیز تخریب می کنند.

بیشتر بدانید: لوازم و تجهیزات سمپاشی و اسپری واکسن

سپس آنتی ژن های بیماری زا را به سطح این ذرات غیر زنده که شکل و اندازه خود را حفظ کرده اند، متصل می کنند و به این تربیت این دسته از واکسن های نوترکیب ساخته می شوند.

این واکسن ها بیشتر به صورت مخاطی مورد استفاده قرار می گیرند.

علاوه بر سهولت در کاربرد و عدم نیاز به تزریق، هر دو نوع پاسخ های ایمنی سیستمیک و موضعی در سطح مخاط را فعال می کنند.

 

۶- شبح باکتریایی (BG)

شبح های باکتریایی، باکتری های گرم منفی هستند که از تمام محتویات سیتوپلاسمی عاری اند اما مورفولوژی سلولی آنها حفظ شده و تمام اجزای سطح سلول را دارند.

سالم ماندن دیوارهای سلولی باعث می شود که به خوبی توسط سیستم ایمنی شناسایی شوند و بلافاصله از طریق فاگوسیتوز سلول های بیگانه خوار از بدن حذف شوند.

پس از فاگوسیتوز و تجزیه، این مواد بر روی مولکولهای MHC کلاس ۱ و ۲ عرضه می شوند و سیستم ایمنی همورال و سلولی را فعال می کنند.

ساختارهای شبح باکتریایی به صورت موکوزی و خوراکی قابل مصرف هستند.

همچنین این واکسن ها پایداری بسیاری بالایی دارند و بدون از دست دادن ویژگی های خود برای سال ها باقی می مانند نمونه ای از واکسن BG ساخته شده، واکسن علیه کوری ناشی از Chlamydia trachomatis است.

 

۷- نانو واکسن ها

نانو واکسن ها نسل جدیدی از واکسن ها هستند که با استفاده از نانوذرات به عنوان حامل یا ادجوانت تولید می شوند.

با توجه به مشابهت اندازه نانوذرات و پاتوژنها، دستگاه ایمنی را به خوبی تحریک می کنند.

هر دو نوع پاسخ ایمنی سلولی و همورال متعاقب استفاده از این واکسن ها فعال میشود.

از مزایای نانو واکسن ها می توان به پایداری بهتر آنها در جریان خون، افزایش تحریک سیستم ایمنی بدن، عدم نیاز به بوستر (یادآور)، عدم نیاز به زنجیره سرما اشاره کرد. علاوه بر این، نانو واکسن ها امید به درمان بیماری هایی مانند آرتریت روماتوئید، ایدز، مالاریا و… را ایجاد کرده اند.

واکسن های نوترکیب
با توجه به مشابهت اندازه نانوذرات و پاتوژنها، دستگاه ایمنی را به خوبی تحریک می کنند.

مزایای واکسن های نوترکیب

همانطور که گفته شد، واکسن های نوترکیب می توانند برای مبارزه با بیماری هایی که تا الان قادر به ساخت واکسن های مرسوم برای آنها نبوده ایم، تولید شوند.

همچنین به علت استفاده از آنتی ژن بیماری زا به جای استفاده از کل میکروب، تحریک غیرضروری سیستم ایمنی صورت نمی گیرد و امکان ایجاد بیماری وجود ندارد.

بنابراین این واکسن ها می توانند برای افراد با سیستم ایمنی ضعیف هسم مورد استفاده قرار بگیرند.

یکی دیگر از مزیت های این نوع از واکسن ها، کارایی تولید بالای آنهاست.

بیشتر بدانید: بررسی اثربخشی انواع واکسن های بیماری تب برفکی

چراکه تولید مقدار زیاد واکسن را در مدت زمان کوتاه ممکن می کنند.

خصوصا در ارتباط با ساخت واکسن برای بیماری های مسری و کشنده که تولید واکسن با روش های معمول همراه با صرف زمان، هزینه و خطرات زیستی مربوط به جداسازی، تکثیر و غیر غعال سازی عامل بیماری زاست، تولید واکسن های نوترکیب اهمیت بیشتری می یابد.

به عنوان مثال؛ برای ساخت واکسن آنفلولانزا در صورت همه گیری بیماری، نیاز به جداسازی، تکثیر و غیر فعال سازی ویروس است که علاوه بر نیاز به تعداد زیادی تخم مرغ جنین دار و خطرات کار با مقادیر بالای ویروس، نیاز به حداقل ۶ ماه زمان دارد.

در حالی که برای ساخت واکسن نوترکیب آنفولانزا، نیازی به جداسازی و تکثیر عامل بیماری زا نیست و در مدت زمان حدود یک ماه می توان میزان انبوهی از واکسن تولید کرد.

چالش های واکسن های نوترکیب

با تمام مزایایی که واکسن های نوترکیب دارند، مراحل تحقیق، تولید، جداسازی و تصفیه آنها، نیاز به دانش و تکنولوژی پیشرفته دارد.

در نتیجه هزینه تولید این واکسن ها بالاست.

همچنین بسیاری از این واکسن ها، به دلیل داشتن ساختار پروتئینی، نیاز به شرایط نگهداری و انتقال مناسب (زنجیره ی سرد) دارند.

یکی دیگر از مشکلات این نوع واکسن ها این است که هر گونه اشکال در فرآیند شکل پذیری ساختمان فضائی پروتئین در مراحل نهایی استخراج و خالص سازی باعث میشود که پادتن های تولیدی علیه واکسن، کاملا همانند با پادتن های تولیدی علیه عامل بیماری زا نباشند.

در نتیجه میزان ایمنی زایی و کارایی آنها کاهش یابد.

واکسن های نوترکیب
یکی دیگر از مزیت های این نوع از واکسنها، کارایی تولید بالای آنهاست.

چشم انداز بیوتکنولوژی در تولید واکسن

واکسن های نوترکیب زیادی در حال تحقیق، توسعه و آزمایش روی نمونه های جانوری و انسانی می باشند.

همچنین تعداد قابل توجهی واکسن علیه انواع سرطان ها و بیماری های خودایمنی نیز در حال تولید است.

تکنولوژی استفاده از گیاهان تراریخته برای تولید واکسن های درمانی انسانی و جانوری نیز در حال افزایش است.

استفاده از گیاه به عنوان میزبان پروتئین های نوترکیب، یک راه جدید برای تولید واکسن های خوراکی است.

استفاده از واکسن های تراریخته علاوه بر سهولت مصرف و کاهش هزینه های تولید و برداشت سریع محصول، می توانند همزمان برای چند نوع واکسن نیز تولید شوند.

پدیده ای که در چند ماه اخیر شاهد آن بودیم که ۱۹-COVID حاصل از ویروس کرونای جدید (۲SARS – CoV) منجر به همه گیری در سراسر جهان شد، بهترین نمونه ی ایجاد بیماری های عفونی بازپدید است که برای حذف آن، نیازمند طراحی واکسن های مناسب هستیم.

ظهور این بیماری، به نوعی اهمیت تولید واکسن و نیاز به سرمایه گذاری بیشتر جهت تحقیق، توسعه و آزمایشات ساخت واکسن را یادآور می شود.

طبق آمار سازمان بهداشت جهانی تا به امروز (۳ جولای ۲۰۲۰) بیش از ۱۰ میلیون نفر به این ویروس مبتلا شدند و بیش از ۵۰۰ هزار نفر جان خود را در اثر ابتلا به آن از دست داده اند.

بیشتر بدانید: انواع روش های واکسیناسیون طیور

تلاش ها برای تحقیق و توسعه واکسن کووید۱۹ در سطح جهانی از نظر سرعت و مقیاس بی سابقه است.

به طوری که اولین نامزد واکسن کووید۱۹ در ۱۶ مارس ۲۰۲۰ با سرعت بی سابقه ای وارد آزمایش های بالینی انسانی شد.

از تاریخ ۸ آوریل ۲۰۲۰، ۱۱۵ واکسن کاندید شده اند که از این میان ۷۸ مورد تایید شدند و ۷۳ تا از آنها در مرحله ی اکتشافی یا پیش بالینی هستند.

طیف وسیعی از انواع واکسن ها در حال بررسی اند از جمله واکسن های اسید نوکلئیک (DNA و mRNA) پارتیکل های شبه ویروسی، ناقل ویروس ها، پروتئین های نوترکیب، ویروس های غیر فعال شده و … بررسی انواع واکسن های ساخته شده علیه کووید۱۹ تابه امروز، نشان داده که واکسن های وکتور ویروسی، سطح بالای بیان پروتئین ویروسی و پایداری طولانی مدت را از خود نشان داده اند و پاسخ های ایمنی قوی ایجاد کرده اند.

واکسن های مبتنی بر DNA یا mRNA ساخته شده، انعطاف پذیری بالایی از لحاظ دستکاری آنتی ژنسی از خود نشان داده اند و در بعضی از سیستم ها، استفاده از ادجوانتها، باعث تقویت ایمنی زایی و نیاز به دوزهای مصرفی کمتر شده است. پیش بینی می شود که با توجه به ضرورت کنترل این بیماری و پیشرفت های چشمگیر صورت گرفته، تا اوایل سال ۲۰۲۱، واکسن برای استفاده های اضطراری تولید شود.

این نشان دهنده ی یک تغییر اساسی در مسیر توسعه واکسن های سنتی است.

چرا که ساخت آنها به طور معمول بیش از ۱۰ سال طول می کشید.

امید است که در آینده ای هرچه نزدیک تر، بتوانیم بر چالش های موجود در تولید، پخش و مصرف واکسن ها غلبه کنیم و واکسن های بیشتری برای پیشگیری و درمان بیماری ها در اختیار مردم سراسر جهان قرار بگیرد.


نشریه علمی-دانشجویی رویان / شماره بیستم
ملیکا کسایی / دانشجوی دکتری عمومی دامپزشکی / دانشگاه فردوسی مشهد
منبع: دامیران
نویسنده: ملیکا کسایی
لینک کوتاه مقاله: daamiran.com/?p=6450
واکسن های نوترکیب

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دامیران