چرا مصرف ویتامین های شیر یک ضرورت است؟
چرا مصرف شیر یک ضرورت است؟ - دامیران

چرا مصرف شیر یک ضرورت است؟

شیر یک ترکیب مغذی و کامل هست و به همین دلیل به عنوان دارو در اغلب نوشته های باستانی و طب قدیم در درمان بعضی بیماری ها یاد شده است. ترکیبات عمده شیر را آب، چربی، پروتئین، لاکتوز (قند شیر)، ویتامین ها و مواد معدنی تشکیل می دهند.

قند شیر (لاکتوز)

مواد قندی با کربوهیدرات ها منابع تأمین انرژی را در غذا تشکیل می دهند.

قند شیر یعنی لاکتوز مانند سایر قندها چاق کننده نبوده و مصرف آن برای بیماران مبتلا به دیابت مضر نیست آنزیم هضم کننده لاکتوز، لاکتاز نام دارد که در بدن انسان مانند سایر حیوانات پستاندار ساخته می شود.

تولید لاکتاز در بدن بعد از تولد بسیار زیاد است ولی پس از دوران شیرخوارگی، مقدار آن کاهش می یابد و چنانچه شیر از برنامه غذایی روزانه حذف شود، ساخت این آنزیم نیز در بدن متوقف می شود.

عدم پذیرش شیر که در اشخاص به ویژه بزرگسالان منجر به ناراحتی های گوارشی مثل نفخ، دل پیچه و اسهال می شود، به دلیل ساخته نشدن لاکتاز در بدن است.

در اشخاصی که مبتلا به عدم تحمل لاکتوز هستند، لاکتوز شیر در روده کوچک هضم نشده و وارد روده بزرگ می شود و به دلیل تخمیر آن به وسیله باکتری های روده، در انسان ایجاد نفخ، اسهال و دل پیچه می کند.

بررسی های اخیر نشان می دهد که در اروپای غربی فقط ۲ درصد از مردم دچار عدم تحمل لاکتوز هستند.

در حالی که این رقم در کشورهای آسیائی بیش از ۸۰ درصد از مردم را در بر می گیرد.

نکته مهم: با مصرف تدریجی شیر، آنزیم لاکتاز مجددا در بدن ساخته شده و عدم تحمل بدن به الاکتوز رفع می شود.

بهترین جایگزین برای کسانی که به دلیل عدم تحمل لاکتوز نمی توانند شیر بخورند استفاده از شیر کم لاکتوز یا فرآورده های تخمیری آن به ویژه ماست است.

چربی شیر

چربی شیر که به راحتی هضم می شود، نقش عمده ای در تولید انرژی دارد.

سایر موارد از جمله قندها و مواد پروتئینی نمی توانند به اندازه چربی مولد انرژی باشند.

انرژی حاصل از چربی (۹۰۰۰ کالری) تقریبا دو برابر مواد قندی یا پروتئینی است.

چربی شیر علاوه بر انرژی زا بودن به دلیل وجود ویتامین محلول در چربی مانند A وD ارزش غذایی بالایی دارد.

برخی تحقیقات نشان داده است که مصرف ترکیب کامل شیر نمی تواند مشاء بیماری افزایش چربی در خون باشد.

بلکه آنان بیماری افزایش چربی خون را ناشی از مصرف شکل های دیگر چربی مانند انواع چربی های هیدروژنه گیاهی و اختلال در سوخت و ساز این نوع چربی ها می دانند.

چرا مصرف شیر یک ضرورت است؟ - دامیران
شیر یک ترکیب مغذی و کامل هست و به همین دلیل به عنوان دارو در اغلب نوشته های باستانی و طب قدیم در درمان بعضی بیماری ها یاد شده است.

پروتئین شیر

مواد پروتئینی بعد از آب، قسمت عمده یافت های نرم و ۱۸ درصد وزن بدون را تشکیل می دهند پروتئین ها مسئول ساخت، نگهداشت و ترمیم بافت های بدن هستند و باید همیشه به مقدار لازم در رژیم غذایی استفاده شوند.

پروتئینی که غذا به بدن انسان می رساند، در سیستم گوارشی و کبد به ترکیبات ساده تری شکسته و جذب سلول ها می شود.

پروتئین ها مولکول های درشتی هستند که از واحدهای کوچک تری به نام اسید آمینه ساخته شده اند.

  آنچه دامپزشکان میدانند اما پزشکان نمیدانند!

از ۲۲ اسید آمینه شناخته شده ۱۸ نوع آن در شیر موجود است.

از نظر علم تغذیه ۸ نوع اسید آمینه از مجموعه بیست و دو گانه آن، از اسیدهای آمینه ضروری بدن است که بدان انسان قادر به ساخت آنها نیست و باید با غذا تأمین شود.

بیشتر بدانید: انواع تقلب در شیر و روش های شناسایی آن ها

شیر دارای تمامی اسید آمینه های ضروری است.

بیشترین واکنش های مهم و پیچیده شیمیائی بدن به وسیله گروهی از پروتئین ها بنام آنزیم ها و هورمون ها انجام می شود.

شیر و فرآورده های آن منبع بسیار خوبی برای تمامی پروتئین مورد نیاز آنهاست.

در کشورهای آمریکا، کانادا و اروپایی غربی ۲۰ تا ۳۰ درصد پروتئین موردنیاز بدن افراد از مصرف شیر تأمین می شود.

عوارض کمبود مواد پروتئینی عمدتا به نام سوء تغذیه شناخته می شود و از علائم مهم أن می توان لاغری مفرط، بزرگ شدن شکم و عدم رشد مناسب بدن را نام برد.

در نقاطی از آفریقا که مردم دچار فقر مواد پروتئینی اند، این عوارض در کودکان به کرات مشهود است.

 

ویتامین ها

ویتامین ها مواد آلی با ترکیبات پیچیده ای هستند که به مقدار کم در حیوانات و گیاهان موجود هستند.

ویتامین ها نقش عمده ای در فرآیندهای طبیعی زندگی به عهده دارند شیر حاوی ویتامین های مهم و مورد نیاز بدن از جمله ویتامین های
C , D , A , B2 , B1  و B12 است و به لحاظ داشتن ویتامین های مختلف منبع غذایی مغذی و مناسبی برای تأمین نیازهای بدن است.

ویتامین (C اسید اسکوربیک)

ویتامین C از ویتامین های محلول در آب است و در ساخت دندان ها و تشکیل استخوان بندی نقش عمده ای دارد.

این ویتامین موجب تقویت بدن در مقابل بیماری های عفونی می شود و در متابولیسم اسیدهای آمینه مؤثر است.

مصرف روزانه آن ۳۰ میلی گرم توصیه می شود.

مقدار ویتامین C در شیر تازه ۵/۰ تا ۲ میلی گرم و کاهش آن در شیر پاستوریزه تولید شده با روش HTST (حرارت بالا، زمان کوتاه) بسیار کم است.

عوارض ناشی از کمبود ویتامین C عبارت اند از: بی حالی، عفونت لثه و کم شدن مقاومت بدن در مقابل بیماری های عفونی.

چرا مصرف شیر یک ضرورت است؟ - دامیران
مواد پروتئینی بعد از آب، قسمت عمده یافت های نرم و ۱۸ درصد وزن بدون را تشکیل می دهند

ویتامین D

ویتامین D از ویتامین های محلول در چربی و برای جذب، تعادل و تثبیت کلسیم و فسفر در بدن عنصری ضروری است.

شیر، کره، تخم مرغ و جگر حاوی مقدار کافی ویتامین D است مصرف روزانه ویتامین D در افراد بالغ ۲۵/۰ میلی گرم توصیه می شود.

۱۰۰ میلی لیتر شیر حاوی ۰ / ۲۰۰ میلی گرم ویتامین D است. تایش نور خورشید در تأمین ویتامین D بدن نقش مؤثری دارد.

عوارض ناشی از کمبود ویتامین D عبارت اند از: نرمی استخوان در کودکی و پوکی استخوان در میان سالی و کهن سالی.

ویتامین E

ویتامین E از ویتامین های محلول در چربی و مقدار آن در شیر گاو بسیار کم است.

نازایی، عقیم شدن و ضعف عضله قلب از عوارض کمبود این ویتامین در بدن است.

ویتامین  A

ویتامین A از ویتامین های محلول در چربی است مقدار آن در شیر نسبت به چربی شیر، نژاد دام و تغذیه، متفاوت و از ۰۲/۰ تا ۲/۰ میلی گرم در۱۰۰ میلی لیتر متغیر است.

کره یکی از فرآورده های شیری است که از نظر ویتامین A بسیار غنی است.

  قیمت گندم و خوراک دام و طیور در بازارهای جهانی افزایش یافت

برای افراد بالغ ۱ تا ۵/۱ میلی گرم توصیه می شود.

عوارض ناشی از کمبود ویتامین A عبارتند از: شب کوری، ناراحتی چشمی (خشک شدن موکوس چشم) و کاهش مقاومت بدن در مقابل بیماری های عفونی.

ویتامین B1 (تیامین)

مقدار ویتامین B1 در شیر کم است.

در افراد بالغ مصرف روزانه آن ۱ تا ۵/۱ میلی گرم توصیه می شود.

عوارض ناشی از کمبود ویتامین B1 عبارت اند از: بی اشتهایی، بی حوصلگی، خستگی جسمی و روحی ۱۰ تا ۲۰ درصد ویتامین B1 در حرارت پاستوریزاسیون تخریب می شود.

ویتامین B2 (ریبوفلاین)

شیر منبع خوبی برای تأمین ویتامین B2 بدن است.

این ویتامین از ویتامین های محلول در آب است و در آب پنیر به مقدار زیاد وجود دارد.

مقدار ویتامین B2 در ۱۰۰ میلی لیتر شیر ۱۷% میلی گرم است و مصرف روزانه آن ۱ تا ۲ میلی گرم توصیه می شود.

عوارض ناشی از کمبود ویتامین B2 عبارت اند از: التهاب بدن، خشک و پوسته پوسته شدن پوست اطراف دهان، گوش و بینی، در صورت کمبود شدید این ویتامین در بدن، در بینائی اختلال ایجاد می شود.

ویتامین B6 ( پیریدوکسین)

این ویتامین برای ساختن پروتئین های بدن ضروری است.

ویتامین B6 در شیر به مقدار کم وجود دارد.

در اثر پاستوریزاسیون مقدار آن کاهش می یابد.

چرا مصرف شیر یک ضرورت است؟ - دامیران
شیر دارای تمامی اسید آمینه های ضروری است.

ویتامین  B12

یکی از عناصر ضروری برای تشکیل گلبول قرمز خون ویتامین B12 است که در بافت های بدن حیوانات و شیر یافت می شود و حرارت پاستوریزاسیون روی آن تأثیر ندارد.

مقدار ویتامین B12 در ۱۰۰ میلی لیتر ۳۵/۰ میکروگرم بوده و کم خونی و خستگی از عوارض کمبود ویتامین B12 است.

مواد معدنی

املاح معدنی در شیر به صورت محلول یا ترکیب با مواد معدنی پروتئینی و مجموعه آن در شیر کمتر از یک درصد است.

مهم ترین مواد معدنی موجود در شیر عبارت اند از: کلسیم، پتاسیم، فسفر و سدیم.

به مقدار آهن شیر بسیار کم است.

آهن

اگرچه آهن فقط ۰۰۴/۰ درصد وزن بدن را تشکیل می دهد، اما اهمیت و نقش ویژه ای در انتقال اکسیژن خون به سلول های بدن دارد.

مقدار آهن شیر حدود ۰۵/۰ درصد و به نسبت دیگر مواد موجود در آن کم است.

در رژیم غذایی روزانه مصرف آهن برای کودکان ۵ تا ۱۰ و زنان ۱۸ میلی گرم توصیه می شود.

نوع آهن مصرفی برای جذب در بدن بسیار اهمیت دارد.

به طور مثال اگر چه اسفناج به عنوان یک ماده غذایی حاوی درصد بالایی آهن است.

اما فقط یک چهارم آن قابلیت جذب در بدن را دارد.

این در حالی است که آهن موجود در شیر و تخم مرغ به طور کامل جذب می شود.

کلسیم

کلسیم یکی از مهم ترین ترکیبات مغذی است و باید از طریق غذا وارد بدن انسان شود.

کلسیم نقش اساسی در استحکام استخوان ها و سلامت دندان دارد.

از دیگر فواید کلسیم می توان به نقش آن در انقباض ماهیچه تا، لخته شدن خون، انتقال پیام عصبی نام برد.

هر لیوان شیر (۲۵۰ میلی لیتر) حدود ۳۱۵ میلی گرم کلسیم دارد که ۳۰ درصد کلسیم روزانه مورد نیاز بدن را تأمین می کند.

بنابراین مصرف روزانه سه لیوان شیر می تواند نیاز بدن به کلسیم را کاملا مرتفع سازد.

بیشتر بدانید: شیر شتر و خواص درمانی شگفت انگیز

مصرف روزانه دو لیوان شیر کلسیم مورد نیاز کودکان را تأمین می کند.

  کاهش اثر سرطان زایی گوشت‌های فرآوری شده با میوه و سبزیجات

ضمن آنکه کلسیم موجود در سبزیجات نمی تواند مانند کلسیم شیر برای کودکان مفید و قابل جذب باشد.

جوشاندن شیر، جذب کلسیم را به میزان ۲۰ درصد کاهش می دهد. ویتامین D نقش عمده ای در جذب کلسیم دارد.

تابش نور خورشید به بدن بخش عمده ای از ویتامین D موردنیاز بدن را تأمین می کنال عوارض کمبود کلسیم در کودکان نرمی استخوان، کاهش رشد، خرابی دندان ها و لثه و در بزرگسالان پوکی استخوان است.

فسفر

فسفر از ترکیبات مهم سلول های بدن است و در واکنش های شیمیائی بدن و همچنین فعال کردن آنزیم ها، ویتامین ها و در نهایت رشد و ترمیم بافت های بدن نقش عمده ای بر عهده دارد.

فسفر به همراه کلسیم، در تشکیل و استحکام استخوان ها عمل می کند و در ساخت بافت های عضلانی مغز و اعصاب دخالت دارد.

مقدار مصرف روزانه فسفر برابر کلسیم پیشنهاد می شود.

غذاهایی که به اندازه کافی حاوی پروتئین و کلسیم اند، از فسفر کافی نیز برخوردارند.

منیزیم

منیزیم از عناصر اصلی در تغذیه به شمار می آید و همراه کلسیم و فسفر در ساخت و استحکام استخوان بندی بدن دخالت دارد.

منیزیم نقش عمده ای در ساخت پروتئین های بدن از اسید آمینه ها دارد.

مقدار مصرف روزانه آن نسبت به سن و وزن بدن از ۱۵۰ تا ۳۰۰ میلی گرم توصیه می شود ۱۰۰ میلی لیتر شیر حاوی ۱۴ میلی گرم منیزیم است.

چرا مصرف شیر یک ضرورت است؟ - دامیران
مقدار آهن شیر حدود ۰۵/۰ درصد و به نسبت دیگر مواد موجود در آن کم است.

ید

شیر منبع مهم ید است که میزان آن بر اساس نوع و فصل تغذیه دام از ۰۵ /۰ تا ۴/۰ میلی گرم در یک لیتر شیر متغیر است.

بدن فرد بالغ روزانه به  میلی گرم یاد نیاز دارد سدیم و پتاسیم اگر چه خواص سدیم و پتاسیم از نظر شیمیائی مشابه است ولی هیچ یک از آن ها را در بدن نمی توان جایگزین دیگری کرد.

سدیم ۲ درصد از وزن بدن را تشکیل می دهد و عمدتا در مایعات بادان و خون یافت می شود.

افزایش سدیم در بدن موجب خروج آب سلولی و آماس اندام های تحتانی بدن می شود.

بیشتر بدانید: تغذیه گاوهای شیری آینده

پتاسیم ۰۹/۰ درصد وزن بدن را تشکیل می دهد و عمدتا در ترکیبات داخل سلولی است.

پتاسیم تنظیم کننده ای مناسب برای حالت اسیدی و بازی خون است و در ایجاد تعادل میان سلول های بدن و مایع اطراف آن ها اهمیت دارد.

نیاز روزانه افراد به پتاسیم بر حسب سن  تا ۵/۴ گرم است و شیر و فرآورده های آن برای تأمین پتاسیم مورد نیاز بدن منبع بسیار خوبی محسوب می شود.

شیر علاوه بر املاح ذکر شده حاوی مقدار جزئی مس، روی و منگنز است که عمدتا در ساخت آنزیم ها و هورمون های بدن نقش اساسی دارد.


امیر محمد قیصری/ کارشناسی علوم دامی /۹۳
فصلنامه علمی – تخصصی رویان
منبع: دامیران
نویسنده: امیر محمد قیصری
لینک کوتاه مقاله: daamiran.com/?p=8414
برای ورود به بانک مقالات دامیران کلیک کنید
چرا مصرف ویتامین های شیر یک ضرورت است؟

اشتراک گذاری

امتیاز شما به این مطلب

منبع:

برای کپی کلیک کنید

دیدگاهتان را بنویسید

دامیران