اثر اسیدهای چرب امگا ۳ بر رشد و تکامل بافت پستان
اثر اسیدهای چرب امگا 3 بر رشد و تکامل بافت پستان - دامیران

اثر اسیدهای چرب امگا-۳ بر رشد و تکامل بافت پستان

پژوهش های انجام شده نشان از آن دارد که نیمی از افزایش تولید شیر سالانه گاوهای شیرده طی سال های اخیر مرهون به نژادی و گزینش دام های پر تولید بوده و مابقی از بهبود شرایط محیطی مانند تغذیه، بهداشت و مدیریت ناشی شده است؛ بنابراین در سال های اخیر تلاش ها برای بهبود رکودهای تولید شیر از طریق غیر ژنتیکی و با دست کاری های محیطی متمرکز شده است.

با توجه به یافته های اخیر در ارتباط با نقش اسیدهای چرب غیراشباع خانواده امگا-۳ در کنترل فعالیت های سلولی، انتظار می رود مصرف جیره های حاوی این ماده در دوره خشکی که سلول های اپیتلیال در حال بازسازی و از نو ساخته شدن هستند، اثرات مثبت و محرکی بر تکثیر و سازماندهی این سلولها داشته باشند.

نقش غده پستان در تولید شیر

ظرفیت تولید شیر تا حد زیادی توسط تعداد سلولهای سازنده شیر تعیین می شود، سلول های اپیتلیال غده پستان دارای سازمان دهی پیچیده ای بوده و به طور قابل ملاحظه ای قادر به تبدیل مواد مغذی موجود در خون به ترکیبات شیر هستند.

عواملی که تعیین کننده میزان جمعیت سلول های اپیتلیال هستند مهم ترین تأثیر را بر تولید شیر دارند، کنترل رشد پستان، فرآیندی پیچیده است که کنش بسیاری از هورمون ها را در بر داشته و نیز تحت تأثیر عوامل خارجی مانند دوره های نوری و جیره غذایی است.

تأثیر جیره بر تولید شیر

 از گذشته تاکنون از مکمل های چربی به عنوان منبع انرژی در جیره دام های شیری استفاده شده است.

چنانچه برای تأمین انرژی موردنیاز در جیره، به جای چربی های اشباع از روغن های غیراشباع استفاده شود، می توان علاوه بر اجتناب از آثار نامطلوب چربی های اشباع، از مزایای متعدد آنها نیز بهره گرفت.

در سالهای اخیر اسیدهای چرب غیراشباع به عنوان تنظیم کننده های اصلی در بافت های بیولوژیک شناخته شده اند.

این اسیدهای چرب از ترکیبات اصلی غشاهای سلولی بوده و ترکیب آنها بر عملکرد غشاهای سلولی تأثیر می گذارد.

همچنین حضور اسیدهای چرب در چندین سامانه و فرآیند بیولوژیک مانند سامانه ایمنی، انعقاد خون و مقاومت عروقی، فعالیتهای آنزیمی، تکثیر و تمایز سلولی و بیان گیرنده ها تشخیص داده شده و اسیدهای چرب خانواده امگا-۳ شرکای قدرتمند مسیرهای فوق محسوب می شوند.

اثر اسیدهای چرب امگا 3 بر رشد و تکامل بافت پستان - دامیران
از گذشته تاکنون از مکمل های چربی به عنوان منبع انرژی در جیره دام های شیری استفاده شده است.

بلندی طول زنجیره و حضور پیوند های دوگانه روی اتم کربن شماره سه در این اسیدهای چرب، به آن ها قابلیت های بیولوژیک منحصر به فردی می بخشد.

اگر چه برخی از بافت ها از نظر ترکیب اسیدهای چرب باهم مشابه هستند تنوع گسترده ای در نسبت های اسیدهای چرب با چند پیوند غیراشباع، اسیدهای چرب اشباع در بین تمامی بافت ها به چشم می خورد.

این تفاوت های بزرگ در مقادیر بافتی اسیدهای چرب می تواند نشانه ای از آن باشد که برای عملکرد مناسب هر بافت اسید های چرب ویژه ای مورد نیازند.

تاثیر استرس گرمایی بر متابولیسم پروتئین در گاوهای شیری

ساختار شیمیایی اسید های چرب

ســاختار عمومی اسید چرب یک زنجیره هیدروکربنی با گروه کربوکســیل در یک انتها و یک گروه متیل در سوی دیگر است.

فراوان ترین اســیدهای چرب، دارای زنجیره ای مستقیم ی مستقیم با تعداد اتم های زوج هستند.

طول زنجیره اسید چرب از ۲ تا ۳۰ کربن یا بیشــتر متغیر بوده و زنجیره ممکن است دربردارنده اتصالات دوگانه باشد.

اسیدهای چرب حاوی اتصالات دوگانه در زنجیره آسیلی را تحت عنوان اسیدهای چرب غیراشباع می شناسند.

اسیدهای چربی که دو یا بیشــتر اتصالات دوگانه داشته باشــند، اسیدهای چرب با چند پیوند غیراشــباع ((Poly Unsaturated Fatty Acid نامیده می شوند.

اسیدهای چرب با چند پیوند غیراشباع، بر اساس تعداد اتصــالات دوگانه و موقعیت اولین اتصال دوگانه از انتهای متیلی زنجیره ی آسیلی نام گذاری می شوند.

اثر اسیدهای چرب امگا 3 بر رشد و تکامل بافت پستان - دامیران
فراوان ترین اســیدهای چرب، دارای زنجیره ای مستقیم ی مستقیم با تعداد اتم های زوج هستند

ضرورت اسیدهای چرب غیراشباع در بدن

کمبود اسیدهای چرب امگا-۳ موجب بروز علائم بالینی حادی مانند تغییرات پوستی، عملکرد غیر عادی بینایی و نوروپاتی محیطی می شوند، وجود غلظت های نسبتا بالای اسیدهای چرب با چند پیوند غیراشباع بلند زنجیر امگا-۳ به ویژه DHIA در کورتکس مغز و رتینا از این نظریه حمایت می کند.

بعلاوه فرآورده های اکسیداتیو اسیدهای چرب با چند پیوند غیراشباع، به عنوان کلیدهای میانجی سلولی التهاب، آلرژی، ایمنی، استرس اکسیداتیو، انقباض برونشها، پاسخ های عروقی و ترومبوز عمل می کنند.

دستگاه گوارش گوساله

همچنین مدارک فزاینده ای وجود دارند که اسیدهای چرب بلند زنجیر با چند پیوند غیراشباع، می توانند بر بیان ژن هایی که تمایز و رشد سلولی را تنظیم می کنند اثر بگذارند و بنابراین ممکن است اثر ژرف و بلندمدتی بر سلامت انسان بگذارند.

به لحاظ عملکردی اسیدهای چرب امگا-۳ قادرند اثرات وسیعی پر کنش سلولی به جای بگذارند.

این اسیدهای چرب علاوه بر اینکه به عنوان منبع تولید انرژی به شمار می روند، قادرند به عنوان تعیین کننده های خواص فیزیک و شیمیایی غشاهای سلولی، سوبستراهایی برای تولید مولکول های سیگنالینگ با میانجی های عملگر و عنوان تعدیل کننده هایی در تنظیم بیان ژن نیز عمل نمایند؛ بنابراین، اسیدهای چرب امگا-۳ قادرند از طریق سازوکارهای مختلف، به میزان زیادی بر فعالیت فیزیولوژیکی و فرآیند پاتولوژیکی اثر بگذارند.

اثر اسیدهای چرب امگا 3 بر رشد و تکامل بافت پستان - دامیران
اسیدهای چرب امگا-۳ قادرند از طریق سازوکارهای مختلف، به میزان زیادی بر فعالیت فیزیولوژیکی و فرآیند پاتولوژیکی اثر بگذارند.

اهمیت اسیدهای چرب امگا-۳ در بافت پستان

در گاوهای شیری مصرف دانه های روغنی در میانه های شیردهی اثر سرکوب کنندگی بر تولید تولید دوباره لیپید در پستان دارد در حالی که در بز این اثر دیده نمی شود.

سلول های اپیتلیال پستان تنها در صورتی رشد یافته و سازماندهی می شوند که به صفحه ی چربی منتقل شوند.

این برهم کنش احتمالا تحت تأثیر اسیدهای چرب ویژه برآمده از صفحه چربی است که قادرند تغییراتی را در نمو اپیتلیال ایجاد نمایند.

اسیدهای چرب، به ویژه اسیدهای چرب غیراشباع، رشد سلول های اپیتلیال پستان را تحریک نموده و در واقع می توانند اثرات برون تنی سایر عوامل رشد مانند ۱-IGF و GGF را افزایش دهند.

مصرف جیره ای که از نظر اسیدهای چرب کمبود دارد، منجر به آسیب دیدن رشد مجاری و پسرفت آلوئولی می شود و جیرهای که غنی از چربی های غیراشباع باشد، هم رشد پارانشیم و هم تومورزایی را افزایش میدهد.

رشد سلول های اپیتلیال توسط اسیدهای چرب غیراشباع و مشتقات آنها تحریک می شود.

تغذیه مادر در هفته های پایانی آبستنی

همچنین اسیدهای چرب غیراشباع و مشتقات آنها موجب افزایش آثار تکثیری EGF میشوند.

اسیدهای چرب مشتق از آدیپوسیت ها ممکن است از طریق سازوکارهای مستقیم و غیرمستقیم، که از طریق آنها لیپیدها و مشتقات آنها می توانند رشد اپیتلیال و احتمالا مورفوژنز را تنظیم نمایند، عمل کنند.

اسیدهای چرب با چند پیوند غیراشباع، موجب افزایش رشد پیش از بلوغ پستان در گوسفند می گردند.

بعلاوه مطالعات انجام شده با استفاده از سلول های اپیتلیال پستان گاو و انسان نشان دادهاند که احتمال دارد رشد پستان توسط رتینوئیدها و اسید لینولئیک مزدوج (CLA) تحت تأثیر قرار گیرند.

ترکیب اسید چرب در بافت آدیپوز، منعکس کننده مصرف بلندمدت اسیدهای چرب از طریق غذا است.

ترکیب اسیدهای چرب رژیم غذایی در ترکیب تری اسیل گلیسرول های ذخیره شده منعکس می شود؛ بنابراین ممکن است بتوان از طریق رژیم غذایی آن را تغییر داد.

تغییر اسیدهای چرب ذخیره شده در چربی پستان از نقطه نظر ذخیره و آزادسازی اسیدهای چرب موردنیاز برای تمایز، تکثیر و مورفوژنز طبیعی سلول های اپیتلیال پستان حائز اهمیت است.

اثر اسیدهای چرب امگا 3 بر رشد و تکامل بافت پستان - دامیران
افزودن روغن ماهی به جیره از اواسط دوران خشکی، دورهای که سلول های بافت پستان در حال بازسازی و از نو ساخته شدن هستند

نتیجه گیری

افزودن روغن ماهی به جیره از اواسط دوران خشکی، دورهای که سلول های بافت پستان در حال بازسازی و از نو ساخته شدن هستند، می تواند موجب تحریک تکثیر و توسعه سلول های اپیتلیال آلوئول شده و با به تعویق انداختن روند طبیعی آپوپتوز در بافت پستان، واحدهای تولید کننده شیر را برای مدت طولانی تری حفظ نماید که اثر آن به صورت افزایش تولید شیر قابل مشاهده است.

از سوی دیگر اسیدهای چرب با چند پیوند غیراشباع بلند زنجیر موجود در روغن ماهی، قادرند تا تولید سایتوکنین پیش التهابی ۱-TNF را در بافت پستان کاهش داده، ضمن حفظ سلامت غده پستان، از بار میکروبی شیر تا حد زیادی بکاهند.

علاوه بر موارد فوق، شیر تولیدی به لحاظ داشتن مقادیر قابل توجهی اسیدهای چرب امگا-۳، از شاخص سلامت بالاتری برای مصرف انسان برخوردار بوده و برای مصرف کننده فواید بی شماری در بر خواهد داشت.


فصلنامه علمی – تخصصی رویان / سال چهارم / شماره شانزدهم / پاییز ۹۷
علی اصغر خلیلی / کارشناسی ارشد فیزیولوژی دام دانشگاه تهران
منبع: دامیران
نویسنده: علی اصغر خلیلی
لینک کوتاه مقاله: daamiran.com/?p=7245
برای ورود به بانک مقالات دامیران کلیک کنید
اثر اسیدهای چرب امگا ۳ بر رشد و تکامل بافت پستان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دامیران