بیماری انگلی خونی تیلریوز
بیماری انگلی خونی تیلریوز

بیماری تیلریوز

عامل بیماری انگلی خونی است به نام تیلریا آنولاتا. این بیماری، بیماری مشترک بین دام و انسان نیست.

اپیدمیولوژی

این بیماری از مراکش و پرتغال در غرب، در حوزه مدیترانه و خاورمیانه، تا هند و چین در شرق دیده می‌شود.
بیماری تیلریوز یک بیماری دامی (گاوها) است و توسط سه نوع کنه میزبان انتقال می‌یابد.
در مناطق بومی تقریبا تمام دام‌های بزرگسال آلوده می‌شوند. نرخ سرایت بسته به نوع آزمایش و معاینه متغیر‌ است.

برای مثال تحقیقاتی که در بخش‌های مختلف ترکیه انجام‌شد، نشان‌ داد که میزان شیوع:

  • براساس آزمایش میکروسکوپیک گستره‌های خون و عقده‌های لنفی بین ۰% تا ۶۰.۵% است.

  • براساس آزمایشات سرولوژی(IFAT) بین ۱.۸% تا ۹۱.۴% است.

  • براساس تکنینک‌های مولکولی بین ۱۵.۴% تا ۶۱.۲% است.

میزان مرگ و میر نزدیک به ۱۰ تا ۲۰ درصد است که گوساله‌ها بیشتر در خطر هستند. این بیماری زمانی اتفاق می‌افتد که فعالیت کنه‌ها بیشتر است، در تابستان و فصول بارانی و بیشتر در حیوانات دورگه. یک کنه به تنهایی می‌تواند باعث عفونتی کشنده شود زیرا غدد بزاقی آن معمولا حاوی چند نوع اسپوروزوییت است.

 

بیشتر بدانید: بیماری آنتروتوکسمی یا قلوه نرمی

عوامل خطر و مکانیسم ایمنی بیماری تیلریوز

در حالت عادی پایداری بومی و منطقه ای وجود دارد. این تعادل وقتی به هم می‌خورد که حیواناتی غیر بومی و خارجی وارد محیط می‌شوند و به تبع آن خسارت و ضرر بیشتر می‌شود.
حیوانات بهبود یافته، ایمنی محکم و بلند مدت از خود نشان می‌دهند اما به عنوان حامل باقی می‌مانند.

اهمیت اقتصادی بیماری تیلریوز

این بیماری در برنامه‌ های بهبود بخشی نگهداری دام، محدودیت زیادی ایجاد می‌کند. حدود یک ششم جمعیت دامی (گاوها) جهان در معرض خطر این بیماری هستند.
در حیوانات حامل بیماری بیشترین ضرر ازکاهش تولید شیر است (براساس یافته‌هایی در تونس).

 

بیماری انگلی خونی تیلریوز
چرخه زندگی انگل بیماری تیلریوز به صورت دام-کنه-دام است.

پاتوژنز

چرخه زندگی انگل بیماری تیلریوز به صورت دام-کنه-دام است.
اسپوروزوییت‌ ها در ماکروفاژ و مونوسیت‌ها (MHC کلاس دو را بیان می‌کنند) شیزونت‌ها را تشکیل می‌دهند.
سپس این ماکروفاژها لنفوسیت‌های غیرآلوده را وادار به رشد و تکثیر می‌کنند.
سلول‌های آلوده به شیزونت در عقده‌های لنفاوی تکثیر می‌شوند و به همراه لنفوبلاست‌ها در سرتاسر بافت‌های لنفاوی و غیرلنفاوی اعم از کبد، کلیه، ریه، شیردان و مغز منتشر می‌شوند.
شدت بیماریزایی به مقدار سلول‌های آلوده شده و منتشر شده در میزبان بستگی دارد.
در مرحله بعد شیزونت‌ های به مروزوییت تغییر کرده و وارد اریتروسیت‌ها میشوند.
امکان آلودگی بیش از ۹۰% گلبول‌های قرمز وجود دارد ( توسط یک مروزوییت یا بیشتر).
مروزوییت‌ها باعث همولیز می‌شوند که در نهایت می‌تواند کم خونی ایجاد کند.

 

بیشتر بدانید: مروری بر بیماری های متابولیک گوسفندان و بز

علائم بالینی بیماری تیلریوز

در حیوانات بومی مزرعه نا آشکار است. علائم بالینی عبارتند از: تب، ورم عقده‌های لنفاوی، کم اشتهایی، تاکی کاردی، تنگی نفس، کم رنگ شدن غشاء های موکوزی، کم خونی، یرقان و زردی. در مواردی اسهال، کاهش وزن، تشنج هم دیده می‌شود.

کلینیکال پاتولوژی

بیوپسی از گستره‌های تهیه شده از خون و غدد لنفی، پیروپلاسم‌ ها در گلبول‌ های قرمز و شیزونت‌ ها در لنفوبلاست‌ ها را نشان می‌دهد.
شیزونت‌های انگل بیماری تیلریوز بیشتر در کبد دیده می‌شوند تا در غدد لنفی. پیروپلاسم‌های این انگل به صورت گرد تا بیضی هستند.
آنمی یا کم خونی نشانه خیلی مشخصی از بیماری تیلریوز است.

 

کم خونی معمولا از تخریب گلبول‌های قرمز حاوی پیروپلاسم‌ها بوجود می‌آید اما عواملی مانند همولیز خودایمن و پاسخ ضعیف مغز استخوان هم می‌تواند تاثیرگذار باشد.

حیواناتی که از بیماری تیلریوز می‎‎میرند دارای مقادیر بسیار کمی لنفوسیت (مخصوصا لنفوسیت T) هستند.
پر کاربردترین تکنیک تشخیصی سرولوژی، تست آنتی بادی فلورسنت غیر مستقیم است (IFAT).
تست ELIZA حساسیت و اختصاصیت بیشتری ازIFAT دارد و در انجام تحقیقات استفاده می‌شود.
تست PCR نیز حساسیت و اختصاصیت زیادی دارد و برای تشخیص حامل (carrier) و کنه آلوده استفاده می‌شود.

 

بیماری انگلی خونی تیلریوز
شیزونت‌های انگل بیماری تیلریوز بیشتر در کبد دیده می‌شوند

کالبدشکافی بیماری تیلریوز

رنگ پریدگی غشاهای موکوزی، تغییر رنگ زرد بافت‎ها
کبد، طحال و غدد لنفاوی باید برای تشخیص شیزونت به آزمایشگاه فرستاده شوند. مروزوییت از طریق گستره خونی قابل تشخیص است.

 

بیشتر بدانید: پرواربندی گاو و گوساله گوشتی، اصول و قواعد

کنترل و پیشگیری بیماری تیلریوز

حیوانات بومی با این بیماری زندگی می‎کنند و نیازی به کنترل کنه و درمان نیست.
برای حیوانات غیر بومی ارزشمند و حیوانات دورگه واکسیناسیون و کنترل استراتژیک کنه‎ ها پیشنهاد می‎شود.
واکسن می‎تواند از اسپوروزوییت یا شیزونت ساخته شود.
در هند، اقتصادی ترین روش برای کنترل بیماری تیلریوز ، واکسینه کردن گوساله هاست.

مترجم و نویسنده: مهتا مقدسی      /      لینک کوتاه مقاله: b2n.ir/daamiran7
بیماری انگلی خونی تیلریوز

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دامیران