تب برفکی طاعون صنعت دامداری
تب برفکی

تب برفکی طاعون صنعت دامداری

تب برفکی، بیماری ویروسی و بسیار واگیردار است که به عنوان طاعون برای صنعت دامداری از آن یاد می شود و به شدت به این صنعت خسارت می زند، با واکسیناسیون پیشگیری می شود و با قرنطینه، ضد عفونی و گاهی معدوم نمودن دام قابل کنترل است. گاو، گاو میش، گوسفند، بز، خوک، گوزن و آهو حساس ترین حیوانات به تب برفکی هستند.

در کشور ما نیز این بیماری مهم ترین عامل تهدید کننده سرمایه دامی و تولیدات دامی و اولین بیماری دامی، در جدول مبارزه با بیماری های دام محسوب می گردد.

انتقال آن حتی از طریق تنفس دام آلوده در کنار دام حساس انجام پذیر است.

باد هم در انتقال بیماری موثر است.

انتقال بیماری از طریق فرآورده های خام دامی نظیر گوشت، شیر، پشم، پوست و … آلوده نیز گزارش گردیده است.

این ویروس قادر است در محیط خارج از بدن دام تا مدت ۴٠ روز باقی بماند.

نسبت بــه حرارت و رطوبت مقاوم است، بطوریکه در گوشت منجمد تا ٨٠ روز زنده باقـــــی می ماند، ویروس در حرارت مستقیم پائین و در درجه حرارت ۵٠ تا ۶٠ درجه بسرعت از بین می رود.

خشک شدن، سرما و نمک تاثیر چندانی در از بین بردن ویروس ندارد.

عامل بیماری تب برفکی ویروسی به نام پیکورنا ویروس و عضو شاخص جنس آفتوویروس است.

تب برفکی بیماری بسیار واگیری است که تقریباً‌ همه زوج‌سمان از جمله نشخوارکنندگان اهلی را مبتلا می‌کند و خسارات قابل توجهی را ایجاد می کند.

ویروس عامل بیماری تب برفکی، هفت سروتیپ به نامهای A,O,C,SAT1,SAT2,SAT3,Asia1 دارد.

این ویروس با نفوذ در بدن دام مبتلا شروع به تکثیر می‌کند و کم کم وارد خون دام می‌شود و باعث ایجاد تب شدید در دام و بروز تاولهایی در دهان و پای دام می‌کند.

در صورت پارگی این تاولها باعث ایجاد زخم در سم و لنگش دام؛ ایجاد زخم دهان در دام و ریزش شدید بزاق و اشکال در تغذیه دام می‌کند.

خسارات اقتصادی بیماری بیماری برفکی

بیماری تب برفکی مهمترین عامل تهدیدکننده سرمایه دامی و تولیدات دامی و اولین بیماری دامی جدول مبارزه با بیماری‌های دامی محسوب می‌گردد.

باتوجه به این امر که تا کنون مطالعه جامعی بر روی خسارات اقتصادی بیماری در سطح کشور صورت نگرفته است و برآورد آن با توجه به ماهیت بیماری چندان ساده نمی‌باشد، لذا به ارقام اعلام شده از سوی دفتر بین‌المللی بیماری‌های واگیر دام OIE استناد می‌شود.

 

برابر با اعلام این دفتر خسارات بیماری در کشورهائی که بیماری را به شکل بومی دارند به شرح ذیل می‌باشد:

– ۲۵% کاهش تولید شیر در گله‌های مبتلا
– ۲۵% کاهش تولید گوشت در گله‌های مبتلا
– ۲۵% کاهش تولید پشم در گله‌های مبتلا
– ۵% تلفات در دام‌های مبتلا (جوان)

  گرما عامل کاهش تولید در گاوداری‌ ها

البته به این خسارات بایستی هزینه‌های اقتصادی ناپیدای ناشی از حضور بیماری از قبیل، هزینه‌های درمان، ناباروری و کاهش باروری، محدودیت در تجارت دام و فراورده‌های خام دامی و… را که قابل محاسبه نیستند، نیز اضافه نمود.

نشانه های بالینی بیماری تب برفکی

• ایجاد تب بالا، کاهش تولید شیر و بی حالی ۵ تا ۷ روز پس از آلوده شدن.
• ریزش بزاق کف آلود و دندان قروچه.
• زخم و تاول بر روی زبان و مخاط دهان که گاهی تخریب شده و پوست آن کنده می شود.
• زخم و تاول در سم و لنگش شدید بویژه در گوسفند و بز.
• زخم و تاول بر روی سر پستانک ها و و قسمت پایی پستان.
• در دام های جوان ویروس به بافت قلب حمله کرده و باعث بروز حملات ناگهانی می شود.

راه های انتقال بیماری تب برفکی

ویروس بیماری تب برفکی به صورت مستقیم از طریق تماس با دام های آلوده و ترشحات آنها یا به صورت غیر مستقیم از طریق آب و علوفه، وسایل دامداری، وسایل نقلیه و تردد افراد متفرقه بویژه چوبداران و دلالان و یا حتی از طریق باد از یک دامداری به دامداری دیگر به سرعت انتشار می یابد.

تشخیص بیماری تب برفکی

به محض دیدن علائم بیماری به دامپزشک مراجعه شود و نمونه سریعا به آزمایشگاه منتقل شود.

تشخیص آزمایشگاهی

۱- روش‌های تشخیص

– شناسایی ویروس : الایزا / آزمون ثبوت عامل مکمل/جداسازی ویروس : تلقیح یاخته‌های اولیه تیروئید گاوی و یاخته‌های اولیه خوک ،‌یاخته‌های کلیه گوساله و بره،‌ تلقیح رده‌های یاخته‌ای BHK-21 and IB-RS-2 ،‌ تلقیح موش.

– آزمون‌های سرمی : الایزا/آزمون خنثی‌سازی ویروس

۲- نمونه‌برداری و ارسال نمونه

– نمونه تاول‌ها

تب برفکی

رعایت اصول قرنطینه‌ای

۱- جلوگیری از ورود هر گونه دام جدید به داخل گله و بررسی سابقه بهداشتی دقیق و کامل در مواقع بروز همه گیری بیماری
۲- خرید دام دارای شناسنامه بهداشتی و حمل و نقل با مجوزهای قرنطینه‌ای و محل‌های مطمئن
۳- گذاشتن وسایل نقلیه خارج از محدوده دامداری
۴- ضد عفونی ماشین‌های حمل و نقل و ایجاد حوضچه ضدعفونی در ورودی دامداری
۵- استفاده از لباس کار و چکمه هنگام ورود به دامداری و عدم ورود و خروج غیر ضروری به دامداری
۶- دوش گرفتن افراد شاغل در دامداری یا تعویض لباس‌ها
۷- ضدعفونی مناسب آب آشامیدنی و آب مورد استفاده در شیردوش‌ها
۸- ضد عفونی جراحت های دام
۹- جایگاه دام را با شعله ضد عفونی کنید.
۱۰- دام های تلف شده را در عمق زیاد دفن کنید و روی آن را با آهک بپوشانید.

  سنجش رفتارهای گاو

در صورت ابتلای دام به تب برفکی چه اقداماتی باید انجام داد؟

۱. دام مبتلا به بیماری را جدا و آنرا قرنطینه کنید.
۲. هر گونه وسیله ای که دام با آن تماس داشته است را ضدعفونی، سپس آب و خوراک دام آلوده را از محل خارج کنید.
۳. محل پرورش دام ها را کاملا ضدعفونی کنید، برای اینکار می‌تونید از فرمالین ۵ درصد،سدیم هیدروکسید ۲ درصد و آهک استفاده کنید.
۴. برای پایین آوردن تب دام از داروهای ضد تب استفاده کنید.
۵. در صورت درگیر شدن ریه های دام به زخم های عفونی با صلاح دید دامپزشک به دام ها آنتی بیوتیک بدهید.
۶. از اسپری های otc برای درمان زخم سم ها و از ضدعفونی کننده هایی چون گلیسیرین ید و میرتووت برای ضدعفونی کردن زخم دهان دام روزی دو یا سه بار استفاده کنید.
۷. مولتی ویتامین های خوراکی یا تزریقی نیز می تواند باعث بهبود زخم ها دهان و پای دام شود البته با تجویز دامپزشک باید این کار را انجام دهید.

روش‌های مبارزه با تب برفکی:

در کشورهایی مانند ایران که تب برفکی در آنها بومی است برای پیشگیری از بیماری در کنار رعایت اصول بهداشتی واکسیناسیون منظم هم انجام می‌شود و هر ۴ ماه یکبار تکرار شود.

توجه داشته باشید که سن تزریق واکسن تب برفکی از ۴ ماهگی به بالاست و ۴-۳ هفته پس از اولین تزریق یک واکسن یادآور زده می‌شود و حتما واکسن را نباید با دیگر واکسن های ویروسی همزمان به دام تزریق شود.

هنگام واکسیناسیون تب برفکی به نکات زیر توجه کنید:

اگر تمایل به دیدن تمامی واکسن های تب برفکی موجود در کشور را دارید ، کلیک کنید

• اخذ واکسن از شبکه توزیع رسمی
• تزریق واکسن پس از انقضاء تاریخ مصرف ممنوع می باشد.
• واکسن طبق دستور دامپزشک و توسط تکنسین های دامپزشکی تزریق شود.
• قبل از مایه کوبی از سلامت دام اطمینان حاصل شود .
• حتما قبل از مصرف ، بطری حاوی واکسن را به خوبی تکان دهید.
• بطری های خالی واکسن باید بطور صحیح معدوم گردند.
• هنگام تزریق واکسن شرایط آسپتیک را کاملا رعایت نمایید.
• جهت ضد عفونی و تمیز کردن سرنگ از مصرف الکل، فرمل و یا سایر مواد گندزا جدا خودداری نمایید
• سرنگ و سوزن های تزریق غیر استریل را اتوکلاو نموده و یا حداقل به مدت ۲۰ دقیقه در آب بجوشانید
• به محض شیوع بیماری بایستی فوراً دامهای آلوده را جدا نمود، ضمن ضد عفونی کردن کامل بستر دام، سریعاً اقدام به واکسیناسیون سایر دامها کرد
• برای نتیجه گیری بهتر و حفاظت منطقه از شیوع مجدد، باید شیوه واکسیناسیون حلقه ای بکار برد و این روش را هر سال ادامه داد
• تزریق همزمان واکسن تب برفکی و واکسنهای میکروبی باید با رعایت تزریق در دونقطه جداگانه بدن صورت گیرد.
• در دامهایی که برای اولین بار واکسن تب برفکی تزیق می شود تزریق مجدد آن بعد از سه تا چهار هفته ضروریست و واکسن باید به دامهای سالم و غیر آلوده تزریق شده، هر شش ماه یکبار تجدید گردد ولی در شرایط اپیدمی هر ۴ ماه یکبار توصیه می گردد

  بیماری شاربن شترمرغ و گوسفند را از پا در می‌آورد!

هشدارهای بهداشتی جهت پیشگیری و کنترل تب برفکی:

• هر گونه خرید و فروش همچنین نقل و انتقال دام صرفاً با هماهنگی ادارات دامپزشکی صورت گیرد.
• دام های تازه خریداری شده، حداقل ۱۵ روز جدا نگهداری شود و در صورت دیده نشدن نشانه های بیماری وارد گله شود.
• از تماس دام های سالم با دام ها و گله هایی که بیماری در آنها وجود دارد جلوگیری گردد.
• تمامی دامها بر اساس برنامه اعلام شده از سوی دامپزشکی واکسینه شوند.
• در صورت مشاهده بیماری تب برفکی در گله، به سرعت دام های بیمار را از دام های سالم جدا کرده و به نزدیکترین اداره دامپزشکی اطلاع داده شود.
• اصول قرنطینه ای و امنیت زیستی مانند جلوگیری از ورود علوفه آلوده، ضدعفونی تجهیزات و وسایل نقلیه به دقت رعایت گردد.
• هرگونه ورود افراد به دامداری با استفاده از لباس و چکمه مخصوص صورت گرفته و از ورود غیر ضروری افراد به دامداری جلوگیری گردد.
• در هنگام بروز بیماری از ورود دام جدید یا خروج دام بیمار و فضولات دامی از دامداری جداً پرهیز گردد.
• برای جلوگیری از انتشار بیماری، لاشه دام تلف شده، کود و فضولات دامی سوزانده، یا دفن بهداشتی شده و محوطه دامداری آهک پاشی و ضد عفونی گردد.

 

برای مطالعه بیشتر در مورد بیماری تب برفکی (FMD) در گاو و گوسفند ، کلیک کنید

تب برفکی طاعون صنعت دامداری

اشتراک گذاری

امتیاز شما به این مطلب

منبع:

برای کپی کلیک کنید
دامیران