توسعه غدد پستان
توسعه غدد پستان

توسعه غدد پستان

غده پستان

غده پستان همانند غده های عروقی و چربی، غده ای پوستی است غده های پستان در ابتدا (دوران جنینی) به صورت مجراهای ساده اند بعد با چرخه های تولید هورمون های جنسی و دوره آبستنی کانال ها بیشتر گسترش می یابند. غده های پستانی در ناحیه سینه، شکم و یا اینگوئینال (شرمگاهی) قرار دارند فرایند نمو یافت پستان یا اصطلاح ماموژنز توصیف می شود.

Mammogenesis

رشد یا توسعه غده پستان قائدها باید در آبستنی به دست آید ولی خیلی قبل از آن رشدش شروع می شود. رشد پستان در ۵ مرحله جداگانه انجام می گیرد: ۱- جنینی ۲- قبل از بلوغ ۳-بعد از بلوغ ۴- آبستنی ۵- شیردهی.

 

۱-دوره جنینی

جنین سه لایه سلولی مشخص دارد:

۱- اکتودرم

۲- مزودرم

۳- انلودرم

غدده پستانی از سلول های اکتودرمی به صورت نوار پستانی اولیه منشأ می گیرد.

این فرایند در زمانی که رویان در اوایل آبستنی به شکل سی است اتفاق می افتاد.

از حدود روز ۳۲ که رویان در حدود ۱ سانتی متر است، خط پستان مشخص می شود.

در این حالت هیچ گونه تفاوت قابل ملاحظه ای بین جنین نر و ماده وجود ندارد.

تغییرات نموی آغازین ناشی از تجمع و سازماندهی بخشی از سلول های زاینده اکتودرم پایینی می باشند.

با رشد جوانه ها ساختمان های کروی حاصل از بازگشت (تو رفتگی) پوست به داخل مزنشیم می باشد، به جز یک حفره که نهایتا به سر پستانک تبدیل خواهد شد.

در این هنگام جنین حدود ۵۰ روزه می باشد رویان حدود ۲ سانتی متر می باشد.

بعد از این مرحله نرها و ماده ها کمی متفاوت از هم رشد می کنند.

در ۳ ماهگی وقتی جنین تقریبا ۱۵ سانتی متر است ساختمان سر پستانک و سیسترن به وسیله لوله ای شدن جوانه پستان، شروع به تشکیل می کنند.

سر پستانک دارای حفره مشخص می باشد و سپسترن مجاری آغازین را به وجود می آورد که به صورت درختی در توده بافتی عمیق تر منشعب می شود.

بافت چربی در حدود ۲ تا ۳ ماهگی شروع به رشد می کند.

بخش عمده رشد پستان، به استثنای ذخیره سازی چربی بیشتر، بعد از ۶ ماهگی انجام می گیرد.

در ۵ ماهگی مقداری پستان بر آمده می شود.

 

۲- دوره قبل از بلوغ

در زمان تولد، گوساله ها دارای سر پستانک، مخزن های غده و مخزن های سر پستانک هستند.

نمو غده پستان تا بلوغ به ذخیره چربی بیشتر و توسعه بافت ارتباطی در غده منحصر می شود.

۲ تا ۳ ماه بعد از تولد، رشد (همانند و همسان با رشد دیگر اعضا بدن) است که ایزومتریک می گویند.

سیستم مجاری توسعه یافته و چهار غده با هم شروع به رشد می کنند.

هنوز هیچ گونه واحد الوئولی وجود ندارد. به طوری که توده داخلی به صورت لایه چربی باقی می ماند.

مصائب دامداری در روزگار خشکسالی

تکرار دوره های فحلی بعد از بلوغ به رشد بیشتر غدد پستانی منجر می شود.

آزاد شدن استروژن و پروژسترون از تخمدان ها طی دوره فحلی عامل ، اصلی رشد مجاری و تا حدودی رشد یافت ترشحی است.

تزریق هورمون رشد قبل از بلوغ موجب افزایش تولید شیر در اولین شیرواری نمی شود.

شاخص رشد پستان بافت پارانشیم و مقدار دی ان ای در بافت پستان است.

در صورتی که تلیسه ها بیش از حد تغذیه شوند، بافت چربی پستان زیاد شده و بافت پارانشیم کم می شود.

بافت چربی بیش از ۸۰% می شود و مقادیر بافت های کانالی و ترشحی را کم می کند و موجب کاهش تولید شیر می شود.

در حالی که در حالت عادی بافت چربی ۶۵% می باشد.

 

۳- رشد پستان در هنگام بلوغ

در زمان بلوغ ترشح هورمون های تخمدان آغاز می شود و این هورمون ها همراه با هورمون های هیپوفیز باعث تسریع رشد بافت پستان می گردند رشد سریع پستان در طول اولین چرخه های فحلی بعد از بلوغ ادامه می یابد.

بعد از این رشد اولیه هر بار که حیوان فحل می شود حضور استروژنها در هر فحلی بعدی موجب تحریک ادامه رشاد پستان می شود.

اکثرا رشد پستان در فاز لوتئال هر سیکل فحلی در هنگام رشد پستان ادامه می یابد ولی کم می شود.

در چرخه های فحلی بعد از بلوغ سازمان دهی بافت پستان صورت می گیرد و بافت خوشه انگوری (لوبولار) شکل می گیرد.

رشد پستان سریع تر از رشاد کل بلدان است.

چنین نشانی الومتریک است.

استروئید های تخمدان به خصوص استروژن و پروژسترون و هورمون های هیپوفیز به خصوص هورمون رشد و پرولاکتین مهم ترین هورمون ها می باشند.

استروژن موجب افزایش طول و شاخه شاخه شدن کانال های داخل پستان میشود.

در صورتی که پروژسترون موجب بزرگ شدن و پهن شدن کانال ها و سلول های کانال ها می شود.

در سلول های اپی تلیال استروژن نقش تحریک کنندگی در سر دی ان ای دارد.

 

۴- رشد پستان در طول آبستنی

در طول آبستنی رشد پستان سرعت می یابد.

در اواخر آبستنی بیشترین سرعت را دارند.

سلول های ترشحی پستان فقط در طول آبستنی رشد می کنند.

این دوره در تعیین تعداد سلول های ترشحی در غده پستان بی نهایت اهمیت دارد.

بالاترین افزایش در توده بافت پارانشیمی در آخر آبستنی می باشد.

پستان به مقدار قابل توجهی در ماه های پنجم و ششم آبستنی افزایش اندازه پیدا می کند.

این افزایش در اندازه پستان به خاطر طولانی شدن و افزایش کانال های داخل پستان است.

پروژسترون در سرتاسر دوران آبستنی بالا می رود، ولی استروژن در نیمه دوم آبستنی پس اول آبستنی به طور اصلی رشد کانال ها و شکل گیری لوپول را داریم.

پرورش بز لری در استان لرستان

در نیمه دوم آبستنی رشد کانالی ادامه می یابد.

غلظت های هورمون رشد و پرولاکتین در طول آبستنی به طور طبیعی کاهش می یابد.

احتمالا این دو هورمون در مرحله قبل از بلوغ رشد پستان مؤثر هستند.

لاکتوژن جفت ممکن است فعالیت های شبیه پرولاکتین یا هورمون رشد داشته باشند.

در گاو شیری بین توده جفت و تولید شیر بعدی رابطه وجود دارد.

در ماه آخر آبستنی، فعالیت ترشحی نشان می دهد و پستان شروع به افزایش در اندازه به خاطر تجمع مواد ترشح شده می کند.

ریلاکسین هورمون دیگری است که بر رشد پستان مؤثر است.

در طول آبستنی و شیردهی سلول های پستان به انسولین حساس می شوند در حالی که در مراحل قبلی مثل جایگزینی نطفه در مقابل انسولین مقاومت می کردند انسولین میتوز سلول های پستان را تحریک می کند.

ولی این هورمون نیز در طول آبستنی کاهش می یاید پس برای رشد پستان ضروری نیست .

هورمون های تیروئیدی نیز در سرعت و میزان متابولیسم و کل مصرف اکسیژن بدن دخالت دارند و برای بیشترین رشد پستان ضروری هستند.

 

۵- رشد پستان در طول شیردهی

تعداد سلول های پستان در غده شیروار برای تولید شیر ضروری است.

اگرچه بیشترین رشد پستان قبل از زایش تکمیل می شود.

سلولهای ترشحی در این دوره بسیار فعال هستند.

بعد از زایمان افزایش تعداد سلول های پستان ادامه می یابد و وزن پستان و کل حجم آن در اوایل شیردهی به افزایش ادامه می دهند.

سلول های ترشحی چند هفته پس از زایمان یعنی زمانی که تولید شیر حداکثر است به اوج خود می رسد.

در گاو شیری سلول های ترشحی پستان به میزان ۶۵% از ۱۰ روز قبل و ۱۰ روز بعد از زایمان افزایش می یابد.

 

نقش کلی هورمون ها بر پستان

تلیسه در هنگام اولین زایمان تحت تأثیر هورمونها که موجب رشد غده پستان در حیوان می شود قرار می گیرد.

سرعت رشد پستان در تلیسه آبستن در قبل از چهار ماهگی خیلی کم است ولی از ماه چهارم به بعد رشد سریع و کم کم پستان شکل می گیرد.

ترکیب دقیق هورمون های مسئول رشد غده پستان مشخص نیست، ولی استروژن، پرولاکتین و هورمون رشد نقش مهمی در نمو طبیعی غده پستان بازی می نماید.

وقتی بره و دام های مولد در صف کشتار قرار می گیرند

استروژن ها و پروژسترون مسئول رشد پس از بلوغ و سپس نمو قابل توجه تری (که در هنگام آبستنی روی می دهد) میباشند.

نمو بافت ترشحی (رشد آلوئول و لوبول)، به ترکیبی از پروژسترون، پرولاکتین، هورمون رشد و استروژن بستگی دارد.

شروع شیردهی با زایمان تحت کنترل هورمون های پرولاکتین و آدرنال کورتیکوئید است.

شروع شیردهی در موقع زایمان ممکن است که در نتیجه افزایش زیاد پرولاکتین، با کاهش زیاد پروژسترون با ترکیبی از این دو باشد.

 

پس روی پستان ها

ناشی از صدمه دیدن سلول های پوششی پستان (لوبول ها) در اثر کاهش تدریجی و سرانجام توقف تولید شیر در پستان هاست.

لاکتوفرین در زمان پس روی پستان ها در آلوئول ها ساخته می شود و با پیوند یافتن به آهن، این عنصر ضروری را از دسترس باکتری های بیماری زا دور نگه می دارد . (محافظت کننده طبیعی پستان ها).

 

آپوپتوسیس (Apoptosis)

مجموعه عواملی که باعث از بین رفتن و مرگ سلول های پستانی می شوند پدیده آپوپتوسیس را به وجود می آورند. در این امر لایزوزوم ها که در صورت رها شدن موجب متلاشی شدن و مرگ سلول می شوند نقش بسیار مهمی دارند.

عواملی مثل دره شادان غشاء پایه – فعالیت های متالوپروتئیناز – هورمون های مؤثر در گالاکوبویه سیز (نظیر رشد تیروکسین و …) بازگشت (Feedback) شیمیایی- ممانعت کننده شیردهی (PIH) و فاکتور رشد شبه انسولین – انبساط آلوئول – فاکتورهای تغذیه ای – اکسیژن فعال نیز بر پایده آپوپتوسیس تأثیر می گذارند.

توسعه غدد پستان

اشتراک گذاری

امتیاز شما به این مطلب

منبع: فصلنامه علمی-تخصصی رویان

برای کپی کلیک کنید

دیدگاهتان را بنویسید