علائم کمبود عناصر کمیاب را بشناسیم
علائم کمبود عناصر کمیاب را بشناسیم

علائم کمبود عناصر کمیاب را بشناسیم

هنگام ارزیابی و ساخت جیره، برنامه تنظیم مواد معدنی مرحله دوم کار را به خود اختصاص می دهد. در نظر گیری پروتئین قابل سوخت و سازه الیاف محلول در شوینده خنثی (NDF)، نشاسته و انرژی خالص، اولین بخش تنظیم جیره هستند. این تنظیمات تولید شیر را هدایت کرده و بر ترکیبات شیر اثرگذار بوده و سود گاوداری را مشخص می کند. به طور کلی مواد معدنی قسمت کوچکی از جیره غذایی را تشکیل می دهد. روزانه ۲ الی ۴ درصد ماده خشک جیره و در مقادیر گرم و یا میلی گرم برای هر گاو در نظر گرفته می شود که با اثر مستقیم محدود در تنظیم جیره مشارکت دارند.

مواد معدنی در مقایسه با مصرف ۳۵ مگاکالری انرژی و ۳٫۶ تا ۴ کیلوگرم پروتئین، کمتر از ۸ درصد کل هزینه خوراک را به خود اختصاص داده می دهد.

در سال ۲۰۰۹ وقتی که قیمت شیر یک رکورد بی سابقه داشت، بعضی از گاوداران مواد معدنی را از جیره حذف کردند تا بدون کاهش شیر از نظر اقتصادی صرفه جویی کنند.

باید توجه کرد که در بلند مدت این یک اشتباه بزرگ است.

عناصر کم مصرف روی تولیدمثل، سلامتی و ایمنی گاو موثرند.

اطلاعات بیشتری برای نشان دادن اینکه سطوح بیشتر مواد معدنی برای بهبود سیستم ایمنی حیوان جهت مقابله با آلودگی مورد نیاز هستند، در حال جمع آوری است.

هم اکنون فواید سدیم، کلر، روی، مس، آهن سلنیوم، فسفر و منیزیم در اینباره مشخص شده است.

بیشتر بدانید: پروتئین میکروبی در تغذیه گاو چه اهمیتی دارد؟

از مطالعات ویسکانسین و دیگر مطالعات مشخص می شود که احتیاجات مواد مغذی برای رشد، بازده غذایی، آبستنی و شیردهی ضرور تا تا آن سطوحی نیستند که برای ایمنی مطلوب و مقاومت بالا در برابر بیماری کافی خواهد بود.

این نکته نشان می دهد که نیاز بیشتر مواد معدنی بخاطر ایمنی مطلوب در برابر بیماری هاست.

همچنین بدین معنی است که ممکن است سطوح بیشتری از مواد مغذی نسبت به آنچه که انجمن ملی تحقیقات پیشنهاد داده است برای حداکثر تولید و سلامت دام ها مورد نیاز باشد.

تحقیقات نشان داده اند اثر متقابل تغذیه و بیماری، همواره به کمبود مواد معدنی در ایجاد و یا تشدید بیماری بعنوان یک بخش ویژه نگاه کرده است.

انباشت ۳.۵ میلیون راس دام سبک و سنگین در دامداری‌ها

در این راستا به علایم کمبود و با بیش تر بودن مقدار عناصر معدنی کمیاب جهت شناخت و جلوگیری از بیماری ها در گاو شیری می پردازیم.

روی

کاهش مصرف خوراک اولین تغییر مشاهده شده در وضعیت کمبود روی است.

گاو شیری به دلیل کاهش مصرف خوراک و بازدهی کمتر خوراک، رشد کمتر خواهد داشت.

علائم دیگر در کمبودهای شدید روی پار کراتوز پوست بیشتر در پاها، گردن و سر، ریزش مو، لاغری، نرمی مفاصل، دندان قروچه، رشد آهسته  بیضه و ترشح زیاد بزارق است.

بعلاوه کاهش عملکرد تولید مثلی در دو جنس نر و ماده تغذیه شده با خوراک حاوی مقدار کم روی مشاهده شده است.

اثر دیگر کمبود روی ، بر ناتوانی در بهبود زخم هاست.

در اغلب موارد هنگامیکه به حیوانی که دارای کمبود روی است، روی داده می شود، بهبود قابل ملاحظه و سریع وجود دارد.

بهبود در مدت ۲۴ ساعت بعد از مصرف مکمل روی مشاهده می شود.

احتیاجات تخمین زده شده برای گاوهای شیری ۴۰۰گرم در کیلوگرم جیره است و گاوهای در حال رشد تغذیه شده  با ۹۰۰ گرم در کیلوگرم جیره، کاهش وزن در بازده غذایی را نشان می دهند.

علائم کمبود عناصر کمیاب
عناصر کم مصرف روی تولیدمثل، سلامتی و ایمنی گاو موثرند.

آهن

کمبود آهن در گاو های مسن به ندرت اتفاق می افتد، مگر اینکه به دلیل آلودگی انگلی با بیماری اتلاف خون وجود داشته باشد کمبود آهن موجب کم خونی، کاهش در افزایش وزن، بی حالی، ناتوانی در مقاومت به فشار گردش خون، تنفس سخت بعد از فعالیت کاهش اشتها، کاهش مقاومت به آلودگی، بی رنگ شدن غشاهای موکوسی و کمرنگ شدن گوشت ماهیچه می شود.

چنانچه احتیاج به آهن افزایش یابد، نظیر موارد خونریزی طولانی و آبستنی، سنتز هموگلوبین کاهش می یابد.

در گوساله های جوان و در حال رشدی که منحصرا از شیر تغذیه می کنند، بروز کم خونی ناشی از کمبود آهن متداول است.

زیرا آهن موجود در شیر ناچیز است.

در بره و گوساله کم خونی حاصل از کمبود آهن متداول نیست زیرا محدود نمودن تغذیه آن ها به شیر و فراورده های آن بدون در اختیار گذاردن مقادیری از مکمل های غذایی عملا مرسوم نمی باشد.

بیشتر بدانید: تاثیر استرس گرمایی بر متابولیسم پروتئین در گاوهای شیری

مس

کمبود مس در گاوهای مسن، کاهش رشد یا اتلاف وزن، کاهش تولید شیر، اسهال، تغییرات در رنگ و بافت پوششی موها بی ثباتی و ترک های استخوانی، گام برداشتن آهسته در گاوهای شیری مسن، کاهش تولید مثل، سخت زایی، جفت ماندگی تولید گوساله هایی با ریکتز مادرزادی و بیماری کولاپس قلب را موجب می شود و مرگ به دلیل نقص حاد قلب و کم خونی ناگهانی مشاهده می شود.

مرگ خاموش صنعت دامپروری با کشتار دام‌های مولد

گاهی اوقات موی سیاه اطراف چشم، رنگیزه را از دست می دهد و ظاهر خاکستری رنگ می گیرد.

فعالیت نامطلوب تخمدان، تاخیر و کاهش فحلی، کاهش نرخ آبستنی و سخت زایی همراه با کمبود مس در گاوهای شیری اتفاق می افتد.

افزایش مس در خوراک موجب مسمومیت مس می شود که گزارشات متعددی بیان کرده اند که گاوهای جرسی و گرنزی نسبت به هلشتاین به مسمومیت مس بیشتر مبتلا می شود.

به طور کلی نژاد گاو شیری می توانند اثر برجسته بر متابولیسم مس داشته باشند.

ید

غده تیروئید در گردن قرار داشته و به هنگام بروز کمبود ید، گردن متورم می گردد.

یکی از مهم ترین عواقب کاهش فعالیت غده تیروئید بروز اختلالاتی در تولید مثل است.

چنانچه حیوان دچار کمبود ید باشد گوساله هایی بی مو، ضعیف و یا مرده تولید می کند. توسعه مغز آسیب می بیند.

فحلی را مهار یا بی نظمی ایجاد می کنند و باروری جنسی کاهش می یابد.

حداقل مقدار یدی که در گوساله های بین ۸۰ تا ۱۱۲ کیلوگرم باعث مسمومیت می شود، ۵۰ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم غذا می باشد.

اگرچه در برخی از حیوانات تحت آزمایش مقادیر کمتر بد نیز موثر واقع شده است و علایم مسمومیت، شامل تاخیر در افزایش وزن و کاهش اشتها می باشد.

علائم کمبود عناصر کمیاب
چنانچه حیوان دچار کمبود ید باشد گوساله هایی بی مو، ضعیف و یا مرده تولید می کند.

کبالت

چنانچه مقدار این عنصر در غذا کم باشد ویتامین B12 به مقداری که تکافوی احتیاجات حیوان را بنماید در شکمبه ساخته نشده و در نتیجه نشانه های بیماری «Pining» بروز می کند.

و زمانیکه ذخایر ویتامین رو به پایان رود، از اشتها به تدریج کاسته شده و به کاهش وزن، لاغری، پیکا، کم خونی شدید و سرانجام مرگ منتهی می شود.

چنانچه کمبود شدید نباشد، کسالت مبهمی که تشخیص آن نیز مشکل است احتمالا تنها نشانه ی آن خواهد بود.

کمبود کبالت موجب کاهش اشتها و مصرف خوراک می شود که به بی حالی، تعویق رشد، کاهش وزن و کاهش تولید شیر منتهی می شود.

قیمت واقعی گوشت قرمز چقدر است؟

تحلیل ماهیچه ها، بی رنگ شدن پوست و غشاهای موکوسی ناهماهنگی ماهیچه ای، الغزش در راه رفتن، ضخیم شدن پوشش مو از دیگر علائم شدید کمبود کبالت است.

بیشتر بدانید: تاثیر استرس بر کیفیت گوشت گاو

منگنز

تنها حدود یک درصد منگنز جیره نشخوارکنندگان جذب بدن می شود.

علائم کلی کمبود منگنز شامل آسیب به رشد، ناهنجاری های اسکلتی یا نقص در تولید مثل، سقط جنین غیر طبیعی بودن نوزاد متولد شده می باشد.

گوساله های بدشکل در زمان تولد پاهای ضعیف، مفاصل بزرگ، پیچش و خشکی پاها، ضعف کلی و کاهش استحکام استخوان دارند.

جیره هایی با منگنز کم موجب می شود تلیسه ها و گاوها فحلی را آهسته نشان دهند و احتمالا فحلی ها پنهان و نرخ آبستنی کمتری دارند، آبسه های موجود در جگر و فقدان وجود صفرا در کیسه صفراوی نیز گزارش شده است.

سلنیوم

یکی از علائم کمبود سلنیوم بیماری ماهیچه سفید است که معمولا در گوساله های جوان مشاهده می شود.

این بیماری به رگه های حلزونی شکل سفید، برگشت و نکروز ماهیچه های قلبی و اسکلتی منجر می شود.

نقص قلب، فلجی دائم (معمولا در پاها) و دیستروفی زبان و افزایش گلوتامیک اگزالواستیک ترانس آمیناز سرم خون نیز ممکن است مشاهده شود.

نتایج نشان داده است که تزریق سلنیوم مدت زمان ابتلا به ورم پستان را کاهش می دهد، اما نه وقوع آن را زمانیکه سلنیوم جیره اندک است.

علائم دیگر شامل لاغری، کاهش رشد، اسهال، جفت ماندگی، و کاهش بازده تولید مثلی که شامل افزایش سرویس های ایستنی تولید گوساله های نابالغ، ضعیف و مرده را شامل می شود.

گاوهایی شیری که از مراتع کمبود سلنیوم تغذیه می کنند، دچار کسالتی موسوم به « Ill thrift» می گردد که علائم آن شامل از دست دادن وزن و گاهی مرگ است و افزودن سلنیوم به جیره غذایی از بروز این عارضه جلوگیری کرده و حتی باعث افزایش چشمگیری در رشد حیوان می گردد.


سارا رجب زاده / کارشناسی ارشد تغذیه نشخواد کنندگان دانشگاه فردوسی مشهد
فصلنامه علمی – تخصصی رویان / سال چهارم / شماره شانزدهم پاییز ۹۷
منبع: دامیران
نویسنده: سارا رجب زاده
لینک کوتاه مقاله: daamiran.com/?p=7324
برای ورود به بانک مقالات دامیران کلیک کنید
علائم کمبود عناصر کمیاب را بشناسیم

اشتراک گذاری

امتیاز شما به این مطلب

منبع:

برای کپی کلیک کنید

دیدگاهتان را بنویسید