مدیریت تولیدمثل و همزمان سازی فحلی در میش
مدیریت تولیدمثل و همزمان سازی فحلی در میش

بررسی نکات کاربردی و مدیریتی برای بهبود توان تولیدمثلی در میش

مدیریت نقش مهمی در بازده تولیدمثلی حاصل شده از میش های ماده دارد. متأسفانه بازدهی تولیدمثلی حتی با وجود بهترین مدیریت در حدود ۱۰۰% غیر ممکن است، هرچند مدیریت ضعیف می تواند بازده تولیدمثلی را کاهش دهد. یکی از مهم ترین مشکلات در دامداری ها کم بودن بهره وری ظرفیت تولیدمثل است، پیشرفت های انجام شده در زمینه ی افزایش بهره وری با به کارگیری روش های نوین در تولیدمثل گوسفند و بز و اصلاح راندمان تولید مثل در جامعه سنتی پرورش دام کشور ناشناخته مانده و استفاده از آنها بسیار محدود می باشد. مطالعه حاضر نشان می دهد که با شناخت مزایا و معایب تکنیک های تولید مثلی در میش و هم چنین با در نظر گرفتن وضعیت فیزیولوژیکی آن، می توان با بهره گیری از روش های ارایه شده در این تحقیق و با مدیریت صحیح راندمان تولید مثلی را برای دستیابی به هدف تولید بیشتر و با صرف هزینه کمتر، بهبود بخشید.

 

مقدمه ای بر مقاله

مدیریت نقش مهمی در بازده تولیدمثلی حاصل شده از میش های ماده دارد.

متأسفانه بازدهی تولیدمثلی حتی با وجود بهترین مدیریت در حدود ۱۰۰% غیر ممکن است، هر چند مدیریت ضعیف می تواند بازده تولیدمثلی را کاهش دهد.

یکی از مهم ترین مشکلات در دامداری ها کم بودن بهره وری ظرفیت تولیدمثل است.

پیشرفت های انجام شده در زمینه ی افزایش بهره وری با به کارگیری روش های نوین در تولیدمثل گوسفند و بز و اصلاح راندمان تولید مثل در جامعه سنتی پرورش دام کشور ناشناخته مانده و استفاده از آنها بسیار محدود می باشد.

برای افزایش صرفه اقتصادی در دامپروری لازم است، در صد باروری و زایش در گله افزایش یابد.

برای دستیابی به هدف تولید بیشتر باصرفه هزینه کمتر، باید مدیریت پویا را با آخرین یافته های علمی و پژوهشی همراه نمود.

بدون تردید برای ارتقای مدیریت تولید مثل در گوسفند و بز باید از تمام فن آوری های نوین و امکانات موجود استفاده کرد و با دانستن عوامل مؤثر در تولید مثل و با کاربرد روش های مناسب باعث افزایش بهره وری اقتصادی در این صنعت شد.

 

تکنیک همزمان سازی فحلی در گوسفند

امروزه همزمان سازی فحلی به صورت گسترده ای در بخش مدیریت نوین تولیدمثلی گوسفند در سراسر دنیا انجام میشود و با استفاده از هورمون های تزریقی و تغییراتی که بر روی هورمون های مترشحه از غدد می گذارند، آینده تولید مثلی حیوان نیز دچار تغییر می شود.

روش های به کار رفته برای دستکاری سیکل فحلی در نژادهای مختلف نشخوار کنندگان شامل، کوتاه کردن فازلوتئال با استفاده از پروستاگلاندین هایی مانند PGF2a یا طولانی کردن آن با پروژستاژن های خارجی می باشد.

همزمان سازی غالبا با ابزارهای درون واژنی صورت می گیرد.

این ابزار، ممکن است فیدبک منفی روی ترشح هورمون لوتالایز کننده LH داشته باشند که ممانعت کننده وقایع هورمونی و آندوکرینی بوده و منجر به بلوغ فولیکول ها قبل از تخمک ریزی و در نهایت تخمک ریزی می شود، مشخص شده گنادوتروپین های محرک رشد فولیکول، باعث افزایش نرخ تخمک ریزی، باروری و بهبود همزمانی می شوند.

 

مزایای تکنیک همزمانی فحلی

در حال حاضر با پیدایش این متد، انتظار به سمت و سوی افزایش باروری در حیوانات ماده مزرعه ای است.

همزمانی فحلی سرمایه بازگشتی را با افزایش میزان راندمان تولید در حیوانات بهبود می بخشد.

در واقع در این روش به جای گذراندن چرخه ی کامل تولید مثلی در دام های ماده، روش همزمانی می تواند چرخه را به کمتر از ۵ روز البته بسته به رژیم غذایی تقلیل دهد.

چون استفاده از هورمون های افزایش دهنده تولید تخمک باید پس از اطمینان از رشد فولیکول ها باشد، لذا فحل شدن به طور همزمان نیز ضروری می باشد که برخی از اهداف و مزایای آن به شرح مقابل می باشد:

انرژی مورد نیاز در جیره دام سبک

۱- کوتاه نمودن دورهی زایش دام ها و تولید بردهای همسن و سال جهت فروش، پرواربندی و جایگزینی
۲- تشخیص میش های غیر آبستن (قصر) و حذف آنها از گله و در نتیجه کاهش هزینه های تغذیه ۳- فحل شدن و تخمک ریزی میش ها در خارج از فصل آمیزش
۴- امکان افزایش دوقلوزایی و فراهم کردن امکان استفاده از تلقیح مصنوعی جهت بهبود ژنتیکی گله
۵- بهبود در امر مدیریت تغذیه ی میش ها و بزها قبل و بعد از زایمان به صورت گروهی
۶- کنترل زمان زایمان در طول سال برای استفاده مناسب از مراتع
۷- اجرای برنامه ی دوبار زایش در سال

تولیدمثل و همزمان سازی فحلی در میش
کنترل زمان زایمان در طول سال برای استفاده مناسب از مراتع

انواع روش های همزمانی فحلی در گوسفند

همزمانی فحلی و به دنبال آن جفت گیری طبیعی و یا تلقیح مصنوعی، امکان بهبود راندمان تولیدمثلی و همچنین تولید بره در هر فصل سال را فراهم می کند.

روش انجام شده در همزمان سازی فحلی شامل، کنترل طول روز و یا درمان های هورمونی از جمله پروژسترون طبیعی، پروژستاژن های سنتتیک، PGF2α و یا هورمون GnRH و جدا کردن قوچ و معرفی آن به گله می باشد.

روش عمده هورمونی برای همزمانی فحلی در میش، استفاده از ابزارهای آغشته به پروژسترون یا پروژستازن سینتتیک از جمله مدروکسی پروژسترون استاتا با فلوروجستون استات ، می باشد.

روش های داروئی یا هورمونی روش های موثری برای همزمان سازی فحلی حیوانات ماده در گله و تعیین زمان مناسب برای تلقیح مصنوعی بوده که معمولا با صرف هزینه نیز همراه می باشند.

استفاده از روشهای طبیعی دارای هزینه کمتر بوده، اما همزمانی به طور کامل صورت نگرفته و فقط در شرایط و زمان خاصی به کار می رود.

 

روش های هورمونی همزمانی فحلی

در مطالعات اولیه، پروژسترون را برای افزایش فازلوتئال و جلوگیری از بروز فحلی به کار می بردند.

توانایی دست کاری سیکل اسٹروس در گوسفند اولین بار در سال ۱۹۴۸ کشف گردید و به ۱۴ روز تزریق زیر جلدی پروژسترون احتیاج داشت، نشان داده شد که این تیمار موجب محدود شدن مقدار فحلی در ۸ روز پس از پایان تیمار می گردد، اما اثرات پایدار پروژسترون در تولید مثل ماده که پس از تیمار نیز وجود داشت، باروری که در میش ها بود، که این یک نگرانی بسیار مهم به حساب می آمد، محققان مصمم شدند که روشی را ابداع کنند که اثرات پروژسترون خارجی به محض حذف منبع پروژستروئی در نشخوارکنندگان کوچک از بین برود استفاده از ابزار درون واژنی اشباع شده با پروژسترون موضوع تحقیق بسیاری از دانشمندان گردید.

پیش‌بینی پاییز سخت برای دامداران

اسفنج پروژستروئی یکی از این ابزارها بود (رابینسون، ۱۹۶۵)، که یک روش رایج برای آزادسازی پروژسترون در گوسفند به حساب می آید.

آشنایی با نژادهای گوسفند بومی ایران

استفاده از ابزار درون واژنی آغشته به پروژسترون با پروژسترون سینتتیک مانند قلور جستون استات یا مدروکسی پروژسترون استات، می باشد.

اساس این روش تحریک عملکرد مانند یک جسم زرد طبیعی است، علاوه بر این در مدت زمان تیمار، خروجی گونادوتروپین ها از هیپوفیز متوقف می گردد، بلافاصله پس از حذف اسفنج غدد هیپوفیز مقدار زیادی از گونادوتروپین ها را که محرک رشد فولیکولی و پس از آن تخمک ریزی است را آزاد می کنند.

استفاده از MAP و FGA یا ایمپلنت های نورجستومنت برای دوره های ۱۰ تا ۱۶ روزه به طور موفقیت آمیزی برای همزمانی فحلی در گوسفند در فصل تولید مثلی و غیر تولید مثل، به کار گرفته شده اند.

موارد منع مصرف اسفنج

در میش ها یا بزهای دارای ترشحات مهبلی و همچنین میش های دارای سابقه سقط به دلیل اینکه ترشحات سروزی بافت پوششی مهبل روی اسفنج رشد کرده و رشته هایی از آن وارد اسفنج شده که هنگام بیرون کشیدن اسفنج باعث زخمی شدن جدار مهبل و عفونت می شود.

در میش ها تا ۶۰ . ۷۵ و در بزها تا ۱۵۰ روز پس از زایش و همچنین در بزها و میش های کمتر از یکسال به دلیل قطر زیاد و نوک تیز وسیله نباید از اسفنج استفاده گردد.

از طرفی در طول دوره درمان و ۵ روز پس از خارج کردن اسفنج نباید از گوشت دام استفاده شود.

بیماری آنتروتوکسمی یا قلوه نرمی

خراش های واژنی و الصاق آن به دیواره ی واژن، استفاده از اسفنج را سخت نمود، که FDA)۲۰۰۹)، به کارگیری سیدر برای همزمانی در گوسفند را در آمریکا تصویب نمود.

سیدر از الاستومر سیلیکونی اشباع شده با پروژسترون ساخته شده است.

راحتی کاربرد و دسترسی آسان موجب شد که سیدر به عنوان استانداردترین ابزار پروژسترونی در گوسفند و بز به کار گرفته شود.

در میش های همزمان شده به وسیله ی سیدر ۱۲ روزه، تنها پروتوکل مورداستفاده در فصل غیر تولیدمثلی نرخ آبستنی در حدود ۵۶% و نرخ باروری و بره زایی حدودا % ۹۲ گزارش گردید.

تولیدمثل و همزمان سازی فحلی در میش
پروژسترون را برای افزایش فازلوتئال و جلوگیری از بروز فحلی به کار می بردند

معایب پروتکل های همزمانی با پروژسترون

باوجود مفید بودن همزمانی فحلی در ماده ها، گزارش شده که تیمارهای پروژسترونی موجب دگرگونی در سطوح سیستمیک هورمونی، در الگوی ترشحی LH و سطح تخمدان (الگوهایی از رشد فولیکولی و غالب) می شوند.

آزادسازی اولیهی پروژسترون از اسفنج درون واژنی در ۴۸ ساعت ابتدایی تیمار افزایش می یابد، اما با گذر زمان کاهش پیدا می کند.

در این روش پروتوکل پروژستاژن قادر نیست غلظت LH را در سطح موجود در مدت فازلوتئال طبیعی متوقف کند (کوجیما و همکاران، ۱۹۹۲) که در این حالت منجر به بهبود ناکافی فولیکولی و ماندگاری فولیکول های بزرگ استروژنی می گردد.

دامداری و دامپروری و اهمیت آن در دنیای امروز

اثرات زیان بار غلظت کم پروژسترون پروژستاژن در فصل تولیدمثل، افزایش مقاومت جسم زرد در برابر حذف شدن پس از حذف پروژسترون در میش های سیکلی می باشد.

برای غلبه بر این مشکل، بیان شده که بهترین پاسخ سوپر اوولاسیون در اصطلاح نرخ تخمک ریزی کل و زنده مانی جنین را می توان با قرار دادن دومین اسفنج پروژسترونی از روز ۷ تا ۱۴ برای نگه داشتن غلظت ثابت از پروژسترون در مدت تیمار و در ترکیب با تزریق آنالوگ پروستاگلاندین برای تحریک لوتئولیز قبل از حذف پروژستاژن، به دست آورد.

همچنین کاهش زمان تیمار پروژسترونی برای آسان کردن مدیریت و کنترل عفونت های واژینال و افزایش باروری مفید می باشد نشان داده شده است که تیمار پروژستاژن به مدت کوتاه تر (۵ تا ۹ روز) از اثرات زیان بار غلظت کم پروژسترون پروژستاژن در پایان تیمارها جلوگیری کرده و موجب بهبود عملکرد تولیدمثلی می گردد.

 

تیمار کوتاه مدت پروژسترون MAP و FGA

یکی از فواید پروتکل های کوتاه مدت پروژسترونی، توانایی آنها برای همزمان کردن فحلی ماده ها در یک زمان کوتاه تر می باشد، که این می تواند در تولید یک زمان برنامه ریزی شده برای تلقیح مصنوعی یا انتقال جنین به کار گرفته شود.

پروتکل های کوتاه مدت گاها با هورمون های کنترل کننده سوپر اوولاسیون مانند، محرک فولیکولی محرک تخمک ریزی PG600 که یک ترکیبی از hCG و PGF2α میباشد، استفاده می شوند.

 

سیدر کوتاه مدت

زمان توصیه شده برای قراردادن سیدر در میش در تیمار کوتاه مدت ۵ روز می باشد و نشان داده شده است که میش و بز ماده را برای نمایش دادن فحلی در طول فصل تولیدمثل و غیر تولیدمثلی تحریک می کند.

میش های تیمار شده با سیدر کوتاه مدت به مدت ۶ روز در فصل غیر تولیدمثلی فقط % ۶۰ آبستنی داشتند، که تفاوتی با FGA استفاده شده در میش نداشتند.

همچنین تفاوتی از نظر نرخ آبستنی در میان میش های تیمار شده با سیدر به مدت ۵ روز و میش های تیمار شده با سیدر ۵ روزه به همراه PGF2 α در فصل غیر تولیدمثل، وجود ندارد، نگرانی در پروتکل های کوتاه مدت سیدر شامل ناهماهنگی در پاسخ فحلی و طول مدت مابین حذف سیدر تا فحلی که مقدار آن می تواند از ۶۰ تا ۱۰۸ ساعت متغیر باشد، می باشد.

فاصله زمانی حذف سیدر تا بروز علائم فحلی در پروتکل های بلندمدت در مقایسه با کوتاه مدت، کوتاه تر می باشد.

تولیدمثل و همزمان سازی فحلی در میش
زمان توصیه شده برای قراردادن سیدر در میش در تیمار کوتاه مدت ۵ روز می باشد

روش PRID

PRID (ابزار درون واژنی آزاد کننده پروژسترون) از ابزارهای درون واژنی همزمانی فحلی میباشد PRID.

حلقه ای از فولاد ضد زنگ که دارای پروژسترون و استرادیول است و سطح آن را لایه ای خنثی از جنس سیلاستیک می پوشاند PRID.

به کمک یک اسپیکولوم به درون واژن فرستاده می شود و به مدت ۷ تا ۱۲ روز در واژن باقی می ماند.

استرادیول بنزوات به سرعت از دیواره واژن جذب شده و موجب از بین رفتن جسم زرد می شود.

اقتصاد بیمار دامپروری نیاز به جراحی دارد

پروژسترون نیز به تدریج آزاد و جذب می شود.

پس از بیرون آوردن PRID، غلظت پروژسترون خون کاهش می یابد و پس از ۴۸ تا ۷۲ ساعت، دام فحل می شود PRID.

معمولا برای همزمان سازی در گاو استفاده می شود و به دلیل اینکه بزرگتر از سیدر است کاربرد آن در بره میش ها و تلیسه ها مشکل می باشد.

 

روش خوراکی MGA

روش ملنجسترول استات یک روش رایج همزمانی برای القاء فحلی و جفت گیری منجر به باروری در خارج از فصل تولیدمثل طبیعی در آمریکا می باشد.

درصد باروری در این روش از ۲۸ تا ۸۵ درصد متغیر می باشد و به فاکتورهایی از قبیل: نژاد میش، طول درمان با این روش، کاربرد این روش به همراه گونادوتروپین ها ویا طول دورهی تولیدمثلی بستگی دارد،

استفاده از این ابزار در جهت کنترل تولیدمثل، یک ابزار مدیریتی مؤثر برای افزایش تعداد میش های فحل و کوتاه کردن دورهی تولیدمثلی میباشد.

از مزایای این روش می توان به راحتی کاربرد، داشتن صرفه اقتصادی به دلیل مقدار کم مورد استفاده و در مقابل اثرگذاری قابل توجه بر میزان القاء فحلی اشاره نمود.

کاربرد ملنجسترون استات در مدیریت تولیدمثل تلیسه ها به مدت ۸ روز، موجب افزایش بروز فحلی در مقایسه با گروه کنترل شده بود.

 

روش های کاشتنی

سیلواستروس مادهای جامد و آغشته به پروژسترون میباشد که آن را در زیر پوست ناحیه گردن یا گودی پیشانی قرار می دهند، پروژسترون موجود در سیلواستروس به مدت شانزده روز از بروز فحلی در میش ها جلوگیری می کند.

میش ها حدودا ۴۸ ساعت پس از خارج کردن سیلواستروس فحل می شوند در این روش از پروژسترون کاشتنی حاوی ۵/۱ میلی گرم نور جستومنت به مدت ۹ الی ۱۷ روز همراه با تزریق CG یا FSH و یا استرادیول والرات و گاهی پروستاگلاندین، استفاده می گردد.

با وجود اینکه به نظر می رسد، این روش برای همزمانی فحلی مناسب باشد اما به دلایلی مانند ایجاد تنش، بروز عفونت در زخم ها و همچنین وقت گیر بودن و نیاز به نیروی کارگری بالا، کمتر مورد استفاده قرار می گیرد.

اهمیت پرورش بز و معرفی انواع نژادهای آن

ملاتونین با هورمون تاریکی از غده پینه ال آزاد گردیده و آزادسازی آن با کاهش طول روز افزایش می یابد، که با تأثیرگذاری بر غده هیپوتالاموس باعث آزادسازی هورمون گونادوتروپین می شود.

از ملاتونین میتوان در جهت کوتاه کردن طول روز در فصل غیر تولیدمثلی استفاده کرد (جردن، ۲۰۰۵).

غلظت های مختلفی از ملاتونین (او ۲۰ میلی گرم) به صورت تجویز خوراکی و ایمپلنت به مدت (۲۰ یا ۴۰ روز)، موجب بالا رفتن عملکرد تولیدمثلی با افزایش میزان همزمانی فحلی و بره زایی در میش های بالغ، می شود.

اثرگذاری ایمپلنت ملاتونین در فصل غیر تولید مثلی، از طریق کوتاه کردن طول مدت روشنایی می باشد.

در واقع سودمندی این روش زمانی قابل ارزیابی می باشد، که تصور شود برای اعمال تحریکات نوری در فصل غیر تولیدمثلی مجبور باشیم حیوانات را در زیر نور مصنوعی قرار دهیم.

تولیدمثل و همزمان سازی فحلی در میش
سیلواستروس مادهای جامد و آغشته به پروژسترون میباشد

روش های تزریقی

پروستاگلاندین F2α برای همزمانی فحلی به وسیله محدود کردن فازلوتئال از طریق تحلیل جسم زرد، به کار گرفته می شود، معمولا از پروستاگلاندین در فصل تولیدمثل استفاده می گردد.

اثرات PGF2α محدود به دورهی فعالیت سیکلی در نشخوارکنندگان کوچک می باشد.

فقدان تخمک ریزی فولیکولی در مدت فصل غیر تولیدمثلی یکی از عوامل فقدان بهبود فازلوتئال است.

نمونه هایی از کاربرد PGir2α در روش های همزمانی، استفاده از اسفنج درون واژنی آغشته به پروژسترون به مدت ۷ یا ۱۲ روز به همراه یک تزریق پروستاگلاندین می باشد، که این روش در فصل تولیدمثلی و غیر تولیدمثل قابل استفاده می باشد.

روش دیگر تزریق دو بار PGF2 در فواصل ۱۱ روزه می باشد، که این روش فقط در فصل تولیدمثل قابلیت کاربرد را دارد، دو بار تزریق ۱۲۵ میکروگرم کلوپروستول (آنالوگ) PGF2α در مدت ۱ یا ۱۴ روز استفاده، بیانگر این موضوع بود که استفاده از PGF2 به مدت ۱۴ روز با نتایج بهتری همراه بوده است.

مروری اجمالی بر ابزارهای کاربردی جدید و فناور محور در دامپروری

همچنین استفاده از دوبار تزریق PGF2α در حدود ۴۸ ساعت پس از دومین تزریق، موجب فحل شدن میشها می شود و باروری تقریبا ۶۰% در مقایسه با ۸۰ تا ۹۰% باروری در میش های تیمار شده با ابزار پروژسترونی در فصل تولیدمثلی، می باشد، ترکیبی از سیدر و PGF2α برای همزمانی ماده ها می تواند موجب القاء فحلی در میش ها بدون هیچ گونه اثر سوء بر باروری می گردد.

تزریق PGF2α پس از حذف سیدر در واقع نوعی تقلید آزادسازی PGF2α به وسیله رحم است، که موجب لیز شدن جسم زرد و شروع موج جدید فولیکولی میشود (فاجت و همکاران، ۲۰۱۱).

تزریق PGF2α تقریبا از روز ۳تا۱۴س یکل استروس در گوسفند اثرگذار است، که این هورمون و آنالوگ های آن برای همزمانی فحلی از طریق کنترل عملکرد لوتئال به کار گرفته می شدند.

 

روش های تحریک تخمک ریزی در گوسفند

روش های تحریک تخمک ریزی در گوسفند شامل دو روش طبیعی و هورمونی می باشد.

 

روش های طبیعی همزمانی تخمک ریزی

تغذیه (فلاشینگ) در گوسفند، یکی از فاکتورهای بسیار مهم و مؤثر بر نرخ تخمک ریزی می باشد، همچنین بر غلظت مواد معدنی و هورمون های خون نیز اثرگذار است.

مطالعات اخیر در ارتباط با کوتاه کردن طول مدت فلاشینگ براین بنا استوار است که دارای یک محدوده ای از ۴ و ۹ روز قبل از شروع فصل تولید مثلی باشد.

هرچند کوتاه ترین مدت فلاشینگ که برای نرخ تخمک ریزی مناسب باشد هنوز مشخص نگردیده است.

انواع کنسانتره و مکمل گوسفند و بز

در واقع کوتاه کردن زمان فلاشینگ وابسته به زمانی است، که یک فولیکول برای رشد و توسعه و رسیدن به مرحله تخمک ریزی نیاز دارد.

در نشخوارکنندگان کوچک موج فولیکولی حدودا ۶ تا ۷ روز است و چند روز قبل از تخمک ریزی، فولیکول ها برای تخمک ریزی انتخاب می شوند، در واقع این موضوع بیانگر این است که در این گونه ها، یک فولیکول تخمک ریز می تواند برای رسیدن به مرحله تخمک ریزی در دوره کوتاهی از زمان، رشد و توسعه یابد.

استفاده از پسماندها در تغذیه نشخوارکنندگان

درواقع این گزارش ها مارابه آن جهت سوق می دهد که اگر در زمانی که فولیکول ها برای تخمک ریزی انتخاب می شوند فلاشینگ اعمال گردد، می تواند زمان موردنیاز برای افزایش در نرخ تخمک ریزی را کاهش دهد، به نظر می رسد دقیق ترین زمان برای این تحریک زمانی باشد که فراوانی پالس های LH پس از کاهش در غلظت پروژسترون افزایش می یابد.

 

اثرات تغذیه بر عملکرد تولید مثلی نشخوار کنندگان کوچک به سه بخش تقسیم بندی می شود

استاتیک: اشاره به گزارش بالاترین نرخ تخمک ریزی در میش های چاق نسبت به میش های ضعیف دارد.

دینامیک: در افزایش نرخ تخمک ریزی، وزن زنده و بهبود وضعیت بدنی در دورهی کوتاه، به طور مثال سه هفته قبل از جفت گیری، نقش دارد. در واقع اثر دینامیک اشاره به افزایش در نرخ تخمک ریزی دارد.

اثر تغذیه ای سریع (فلاشینگ کوتاه مدت): در این بخش تغذیهی میش ها به مدت ۴ تا ۶ روز موجب افزایش نرخ تخمک ریزی بدون هیچ گونه تغییر در وزن زنده یا وضعیت بدنی، می گردد.

در فلاشینگ کوتاه مدت میزان انرژی نسبت به پروتئین از اهمیت بالاتری برخوردار است، این در حالی است که اثرات انرژی و پروتئین در ارتباط نزدیک باهم می باشند.

در واقع در تأیید این موضوع که اثرات انرژی و پروتئین در ارتباط نزدیک باهم هستند، می توان گفت که حدودا ۴۵٪ از گلوکز موردنیاز می تواند از اسیدهای آمینه تأمین گردد و به نوعی افزایش در مقدار پروتئین می تواند میزان گلوکز را در خون افزایش دهد، گلوکز منبعی از انرژی برای تخمدان می باشد.

استفاده از جیرهی فلاشینگ حاوی دانه های لوپین، تأمین کننده انرژی بالا و پروتئین می باشد، که موجب افزایش در میزان هورمون استروژن، پروژسترون و گونادوتروپین و همچنین نرخ تخمک ریزی می گردد.

جیره فلاشینگ به همراه هورمون CG موجب افزایش نرخ دوقلوزایی و جیرهی فلاشینگ به تنهایی موجب بهبود نرخ آبستنی، می گردد.

 

اثر قوچ

این روش برای به دست آوردن فعالیت تولید مثلی در فصل غیر تولید مثلی استفاده می گردد.

میش های غیر سیکلی در فصل غیر تولیدمثلی از نرها جدا می گردند و مدت کوتاهی قبل از شروع فصل تولید مثلی، قوچ ها برای افزایش تحریک تخمک ریزی به گله میش ها معرفی می گردند، این روش را اثر فوج یا اثر دام تر می نامند.

اثر قوچ به وسیله فرمون های غدد تولید کننده عرق در پوست قوچ تولید میشود تا از فیدبک منفی استروژن در طول فصل غیر تولید مثلی جلوگیری به عمل آید، اثر قوچ به ما امکان برقراری سیکل تولیدی را در فصل غیر تولیدمثلی و همچنین تولید سیکل همزمان فحلی در میش های یک گله را میدهد.

تولیدمثل و همزمان سازی فحلی در میش
میش های غیر سیکلی در فصل غیر تولیدمثلی از نرها جدا می گردند

معرفی قوچ به میش ها در فصل غیر تولیدمثلی موجب آزادسازی هورمون LH در مدت زمان اندکی پس از معرفی قوچ می گردد.

افزایش سطوح هورمون LH، محرک رشد فولیکولی و آزادسازی استروژن و به تبع آن افزایش غلظت استروژن در خون می شود، که ابتدا در حدود ۲ تا ۱۲ ساعت اولیه میزان هورمون FSH و LH را در خون کاهش داده و سپس در ۱۲ تا ۴۸ ساعت بعد، موجب تحریک LH و FSH می شود.

سطوح بالای هورمون LH موجب تحریک تخمک ریزی و تشکیل جسم زرد می گردد.

در برخی از میش ها در اولین تخمک ریزی، جسم زرد تشکیل گردیده و پس از آزادسازی مقدار کمی پروژسترون در روز ششم تحلیل رفته و از بین می رود.

اولین تخمک ریزی عموما بدون هیچ گونه علائم فحلی می باشد و اصطلاحا فحلی خاموش نامیده می شود، دومین تخمک ریزی که با نشانه هایی از رفتار فحلی همراه است در حدود ۱۷ تا ۱۹ روز پس از معرفی قوچ رخ میدهد.

لانولین، موم با ارزش

میزان اثر ورود قوچ به گله علاوه بر فاکتورهای مربوط به قوچ (سن، نژاد و تجربه ی جنسی) به عوامل تغذیه ای، بالانس هورمونی، ژنتیک، بره زایی قبلی میش ها و زمان از شیر گیری پره ها نیز بستگی دارد.

علاوه بر این بیان شده است میش هایی که دارای فعالیت سیکلیک هستند، پاسخ بهتری به ورود قوچ به گله نسبت به میش هایی که فعالیت سیکلیک ندارند از خود نشان می دهند.

برخی محققان تیمار پروژسترونی را همراه با اثر قوچ برای برآورد ارتباط مابین اثر قوچ و برنامه های کنترلی تولیدمثل، و پاسخ س یکلی به کار گرفتند.

شواهد نشان می دهد که اگر میش ها قبل از معرفی قوچ با ابزار پروژسترونی همزمان گردند، جسم زرد نرمال در اولین تخمک ریزی تشکیل می گردد، که دارای طول عمر ۱۳ یا ۱۴ روز میباشد.

زمانی که اثر قوچ در ادامه تیمار با ۳۰ میلی گرم فلور جستون استات به مدت ۱۴ روز و ۲۰۰ میکروگرم PGF2α اعمال گردد، باعث کوتاه تر شدن مدت زمان شروع فحلی (۹/۳۲) در مقایسه با حضور متناوب قوچ (۳/۴۵) و همچنین کاهش مدت زمان مابین حذف اسفنج و تخمک ریزی می گردد.

 

نتیجه گیری

مطالعه حاضر نشان میدهد که با شناخت مزایا و معایب تکنیک های تولیدمثلی در میش و هم چنین با در نظر گرفتن وضعیت فیزیولوژیکی آن، می توان با بهره گیری از روش های ارائه شده در این تحقیق و با مدیریت صحیح راندمان تولیدمثلی را برای دستیابی به هدف تولید بیشتر و با صرف هزینه کمتر، بهبود بخشید.

بدون تردید برای ارتقای مدیریت تولید مثل در گوسفند و بز باید از تمام فن آوری های نوین و امکانات موجود استفاده کرد و با دانستن عوامل مؤثر در تولید مثل و با کاربرد روش های مناسب باعث افزایش بهره وری اقتصادی در این صنعت بسیار مهم شد.


پرویز اردونی / کارشناسی ارشد فیزیولوژی دام، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان
فاطمه خلیلاوی، مرتضی ممویی، صالح طباطبایی / دکتری فیزیولوژی دام، استاد و دانشیار گروه علوم دامی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان
فصلنامه علمی – تخصصی رویان / سال چهارم / شماره شانزدهم / پاییز ۹۷
منبع: دامیران
نویسندگان: پرویز اردونی، فاطمه خلیلاوی، مرتضی ممویی، صالح طباطبایی
لینک کوتاه مقاله: daamiran.com/?p=7246
برای ورود به بانک مقالات دامیران کلیک کنید
مدیریت تولیدمثل و همزمان سازی فحلی در میش

اشتراک گذاری

امتیاز شما به این مطلب

منبع:

برای کپی کلیک کنید

دیدگاهتان را بنویسید