منطق فازی (Fuzzy Logic) در اصلاح نژاد دام
اصلاح نژاد و ژنتیک

منطق فازی (Fuzzy Logic) در اصلاح نژاد دام

ژنتیک و اصلاح نژاد یکی از علومی است که بر مبنای اصول آماری بنا نهاده شده و به شدت وابسته به آمار می باشد. در آمار فرض ها در واقع گزاره های منطقی هستند که با درست بوده یا نادرست یعنی دارای قطعیت یک (۱) و صفر (۰). ولی باید گفت که در دنیای واقعی و تفکر انسان گزاره ها به این قطعیت نیستند و جالب اینجاست که با همین اطلاعات غیر قطعی نتیجه گیری هایی کرده و آنها را به کار می بریم.

در علم اصلاح دام عضو یا عالم عضو یک جمعیت بودن بستگی به دارا بودن یک صفت با یک ویژگی دقیق و معین است.

مثلا اگر P ویژگی گاوهای پر تولید یعنی تولید بیشتر از ۹۰۰۰ کیلوگرم باشد آنگاه P یک ویژگی دقیق است که یک مجموعه مانند A را تولید می کند که عبارت است از گاوهایی با تولید بیش از ۹۰۰۰ کیلو گرم در یک دوره شیردهی می باشد .

اکنون اگر به طور واقعی بخواهیم در مورد گاوهای پر تولید صحبت کنیم با یک ویژگی نادقیق و مبهم سرو کار داریم.

اینکه چه گاو هایی پر تولید هستند یا نیستند یک موضوع نادقیق و مبهم است.

مثلا آیا یک گاو با تولید ۸۰۰۰ کیلوگرم بر تولید است؟ با ۹۰۰۰ لیتر چطور؟ با ۱۱۰۰۰ لیتر چطور؟

نکته مهم آن است که بیشتر مفاهیمی که در اصلاح دام به کار می بریم و بر اساس آنها استدلال انجام می دهیم و تصمیم گیری می کنیم مفاهیمی نادقیق و مجموعه هایی با کرانهای تقریبی هستند.

مثلا گاوهایی با طول عمر اقتصادی زیاد، حساسیت زیاد به بیماری ها یا برعکس مقاومت کم، ترخ آبستنی پائین، تنوع ژنتیکی کم یا زیاد، اثر متقابل ژنتیک و محیط ناچیز، وراثت پذیری کم یا زیاد، توجیه کم واریانس ژنتیکی توسط تعداد زیادی مارکر SNP ، میزان بیان کم ژن ها برداده های ریز آرایه ای و از این نوع مفاهیم و مجموعه ها هستند.

نظریه مجموعه های فازی، نظریه ای برای صورت بندی و تجزیه و تحلیل این گونه مفاهیم است.

برای توضیح مفهوم مجموعه های فازی مثال میزان تولید شیر را در نظر می گیریم اگر اجازه دهیم تابع نشانگر بتواند هر عددی را از بازه [۱,۰] اختیار کند، در این صورت می توانیم به مقادیر بزرگ تولید شیر اعداد نزدیک به ۱ متناظر کنیم (یعنی تعلق بیشتری به مجموعه گاو های پر تولید) و به مقادیر کوچک تولید شیر اعداد نزدیک به صفر را متناظر کنیم.

بنابراین به جای این که بگوییم یک گاو با تولید ۹۵۰۰ کیلوگرم شیر پر تولید است یا کم تولید یا اینکه بخواهیم ساکت باشیم، به سخن دیگر به جای تعلق قطعی یا عدم تعلق قطعی می گوییم این گاو مثلا با درجه ۷/۰عضو مجموعه گاوهای پر تولید است.

  چرا از پودرهای چربی نیکو رشد پایا در تغذیه دام استفاده کنیم؟

واضح است اساس کار چیزی نیست جز گسترش مفهوم تابع نشانگر که یک تابع با برد {۰٫۱}است به یک تابع با برد [۱,۰]. بنابراین یک مجموعه فازی برای این صفت از مجموعه مرجع X توسط یک تابع [۱,۰] μA (x) : x  به نام تابع عضویت مشخص می شود.

بنابراین می توان مثال فوق را با تابع عضویت زیر مدل سازی کرد اگر [ ۰,۱۲۵۰۰ ] X=0 مجموعه مقادیر تولید شیر ممکن گاوهای یک نژاد باشد :

منطق فازی
منطق فازی در اصلاح نژاد دام

البته در مثال فوق یک حالت قضیه یعنی فقط گاوهای پر تولید در نظر گرفته شده اند در حالی که می توان صفت تولید شیر را به چند حالت مختلف مثلا گاوهایی با تولید زیاد، نسبتا زیاد، متوسط، نسبتا کم و کم تقسیم بندی نمود.

و برای هر کدام از حالات یک تابع عضویت معرفی نمود و یا در صورتی که مجموعه ما نام تنهایی باشد [, ۰]X=می توان مجموعه های فازی را به صورت تقریب با نزدیک به یک عدد مانند C در نظر گرفت مثلا تعداد سلول های سوماتیک شیر را می توان به صورت دو مجموعه فازی A حدود نزدیک به ۱۰۰۰ به صورت  X(μA) و مجموعه فازی B توصیف کننده تعداد بسیار نزدیک به ۱۰۰۰ با توابع عضویت زیر:

منطق فازی
منطق فازی در اصلاح نژاد دام
منطق فازی (Fuzzy Logic) در اصلاح نژاد دام

اشتراک گذاری

امتیاز شما به این مطلب

منبع: فصلنامه علمی-تخصصی رویان

برای کپی کلیک کنید

دیدگاهتان را بنویسید

دامیران