پرورش بز خلخالی در استان اردبیل
پرورش بز خلخالی در استان اردبیل

وضعیت پرورش بز خلخالی در استان اردبیل

تاریخچه پرورش بز در استان

پرورش بز به همراه گوسفند از سابقه دیرینه پرورش این دام در مناطق کوهستانی استان اردبیل حکایت دارد به طوریکه آثار حکاکی شده در شهریری، مشگین شهر، قزقلعه سی در دشت مغان و تصاویر تخته سنگ های بالای کوه های تیل و جعفرآباد در خلخال همگی نشان از دیرینه بودن پرورش این دام در استان می باشد.

مناطق پراکنش جغرافیایی

بز خلخالی از قدیم الایام در نقاط مختلف استان اردبیل و به ویژه در سه بخش مرکزی خلخال، هشتجین و کلور پرورش داده میشده است.

بز خلخالی حتی به صورت گله های خالص در تعداد قابل توجهی از روستاهای اطراف در بخش هشتجین نگهداری میشد ولی در سالیان اخیر از تعداد آنها کاسته شده است و تنها در برخی از روستاها مانند نوده، گیلوان، ماجلان، تیل و برندق تعداد محدودی از گله های خالص بز خلخالی را میتوان مشاهده نمود.

جمعیت پرورش بز

در حال حاضر جمعیت گوسفند و بز در استان اردبیل حدود ۵/۲ میلیون رأس میباشد.

آمار مشخصی از تعداد بز خلخالی خالص وجود ندارد ولی در مناطق اصلی گسترش نژادی آن (شهرستان خلخال) بز و بزغاله در ترکیب گله وجود دارند و به طور میانگین حدود ۵/۴۴ درصد گله احتمال داده میشود.

روش های پرورش بز

بز خلخالی به دو صورت روستایی (۳/۷۹ درصد) و نیمه عشایری (۷/۲۰ درصد) نگهداری میشود.

بز خلخالی در سیستم نیمه عشایری به مدت ۵/۳ ماه در ییلاقات بخش مرکزی نگهداری میشود.

پرورش بز خلخالی در استان اردبیل - دامیران
بز خلخالی دارای تنوع رنگ زیادی ۱۲ نوع رنگ است

اشتغال زایی در پرورش بز

تعداد ۴۲ روستا در ۳ بخش مرکزی خلخال، کلور و هشتجین به طور مستقیم به پرورش بز خلخالی اشتغال دارند.

برآوردهای اولیه نشان میدهد تعداد ۲۸۰ خانوار با جمعیت تقریبی ۱۹۸۰ نفر به پرورش بز خلخالی میپردازند.

علاوه بر تعداد مذکوربه طور تقریبی ۶۵۰ نفر به طور غیرمستقیم در امور واسطه گری، کشتارگاهی و یا حمل و نقل و غیره اشتغال دارند.

شاخص قیمت تولیدکننده بخش گاوداری‌ های صنعتی کاهش یافت

ارتباط فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی با جوامع روستایی و عشایری

بز خلخالی که غالباً به رنگ سیاه یکدست و یا ابلق (سیاه و سفید و شاخ دار) میباشد یک نژاد بومی بوده که در دوبار دوشش مقدار ۷۶۰ گرم شیر با درصد چربی ۴/۴ در یک دورهی ۶/۵ ماهه تولید می نماید.

گوشت آن از نظر کیفی کم چرب و دارای طعم و بوی مطبوع میباشد و در منطقه هشتجین خلخال طرفداران زیادی دارد.

با وجود اینکه ۳۳ درصد از گله داران، بز را موچینی میکنند از موی بز جهت تهیه طناب، پالاس و چادر آلاچیق استفاده مینمایند.

مردم منطقه از شیر بز خلخالی که به بز آران نیز معروف است جهت تولید فرآورده های لبنی مثل پنیر، ماست، کره و کشک استفاده مینمایند.

 

ویژگی های ظاهری

بز خلخالی دارای تنوع رنگ زیادی (۱۲ نوع رنگ) است ولی رنگ غالب آن سیاه یکدست و یا سیاه و سفید میباشد.

رنگهای دیگر بدون استثناء دارای زمینه سیاه میباشد.

این بز دارای جثه ای متوسط و چابک بوده و قدرت راهپیمایی و استعداد چرای بالایی در مناطق کوهستانی دارد.

موارد استفاده تولیدات

پرورش دهندگان بز از شیر این دام، ماست، پنیر، کره، کشک و قره قروت درست میکنند.

پنیر کوزهای حاصل از شیر این دام در منطقه شهرت خاصی دارد.

به دلیل اینکه مناطق پرورش آن صعب العبور و کوهستانی می باشد لذا به عنوان یک دام مطمئن سالانه حدود ۶ ماه شیر آن استحصال میشود که در تأمین نیازهای غذایی و سلامتی مردم آن منطقه نقش بسزایی ایفاء مینماید .

از موی بز خلخالی صرفاً به صورت محلی استفاده میشود و از آن در تهیه پلاس، طناب، چادر آلاچیق و حتی جهت محکم نمودن بدنه تنور نان با گل اولیه مخلوط میشود.

بز اردبیل

بز اردبیل

بیشتر بدانید: اهمیت پرورش بز و معرفی انواع نژادهای آن

صفات تولیدی و تولیدمثلی بز خلخالی اردبیل

اقدامات انجام شده جهت شناسایی و اصلاح نژاد

در سال ۱۳۷۸ یک فقره طرح تحقیقاتی پایه در خصوص شناسایی نژادی و ویژگی های تولیدی، تولید مثلی، تغذیه، مدیریت پرورش و مسائل بهداشت بیماری های این دام در مرکز تحقیقات منابع طبیعی و امور دام (جهاد سازندگی سابق) استان اردبیل اجرا شده است.

پاسخ مسئولان به دغدغه‌های دامداران

راهکارهای پیشنهادی برای بهبود عملکرد پرورش بز

۱ -استفاده از روش های انتخاب در گله های موجود
۲ -استفاده از شیوه های نوین تغذیه برای بهبود عملکرد تولیدی و تولید مثلی
۳ -استفاده از روش های دورگ گیری با بزهای شیری از قبیل سانن به منظور بهبود عملکرد تولید


معرفی بزهای بومی ایران
منبع: دامیران
نویسندگان: نادر پاپی و فرهاد میرزایی
لینک کوتاه مقاله: daamiran.com/?p=9507
برای ورود به بانک مقالات دامیران کلیک کنید
پرورش بز خلخالی در استان اردبیل

اشتراک گذاری

امتیاز شما به این مطلب

منبع:

برای کپی کلیک کنید

دیدگاهتان را بنویسید