پرورش بز لری در استان لرستان
پرورش بز لری در استان لرستان

پرورش بز لری در استان لرستان

تاریخچه پرورش بز در استان

آثار حکاکی شده بر روی سنگ نوشته های مختلف بر روی مفرغ و غارهای مختلف در لرستان از جمله غار کلماکره و چندین غار دیگر همه گویای این واقعیت است که پرورش گوسفند و بز در استان لرستان به ۸۰۰۰ سال قبل بر می گردد و حکایت از سابقه دیرینه پرورش این گونه از دام در استان لرستان دارد.

اما متأسفانه آثار مکتوبی در خصوص پرورش گوسفند و بز لری وجود ندارد.

ولی به طور عموم بیان میشود که لرستان از قدیم الایام مهد پرورش گوسفند و بز در ایران بوده است.

مناطق پراکنش جغرافیایی

زیستگاه اصلی بز لری در شهرستان های خرم آباد، پلدختر و الشتر بوده ولی این دام در سایر شهرستان های استان لرستان نیز پرورش داده میشود.

جمعیت

در استان لرستان حدود ۶/۵ میلیون واحد دامی وجود دارد، که از این تعداد ۴۸۳۴۱۰۰  رأس دام سبک (گوسفند و بز) بوده و تعداد بز موجود ۱۶۰۷۸۰۰ رأس یعنی حدود ۳۳/۳ درصد دام سبک را به خود اختصاص داده و از نظر جمعیت دامی گله های بز رتبه دوم کشور را به خود اختصاص داده اند.

بز لری
صفات تولیدی و تولید مثلی بز لری

روش های پرورش

پرورش بز لری در استان لرستان بیشتر در مناطق کوهستانی و جنگلی که عمدتاٌ جنگل های بلوط هستند، صورت میگیرد و به صورت گله های منفک بز و یا همراه با گوسفند توسط عشایر لرستان و بخشی نیز توسط روستائیان در مناطق کوهستانی و گرمسیری پرورش مییابند.

تاکنون پرورش بز به صورت صنعتی در لرستان به دلیل عدم صرفه اقتصادی صورت نگرفته است.

کنسانتره دامی چیست؟ انواع آن کدامند؟

اشتغال زایی

در استان لرستان حدود ۱۳۵۰۰۰ بهره بردار کشاورزی وجود دارد که از این تعداد ۱۰۰-۸۵ هزار آنها بهره بردار دامی هستند.

بسیاری از بهره برداران کشاورزی و دامی امرار و معاش زندگی روزمره خود را از پرورش گله های کوچک و بزرگ گوسفند و بز به دست می آورند.

متوسط تولید سالانه بیش از 14 هزار تن شیر

تعداد ۲۵۰۰۰ خانوار عشایری به طور مستقیم به پرورش این دام مشغول بوده و از این طریق امرار معاش میکنند.

ارتباط فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی با جوامع عشایری و روستایی

بز لری به دلیل تولید گوشت، شیر و مو، دامی سه منظوره تلقی میشود.

گوشت آن کم چرب و دارای طعم مناسب میباشد. به ویژه اگر بزغاله های آن در مراتع پروار شده باشند.

مصرف کنندگان گوشت بز لری به ویژه ساکنان روستایی و عشایری در فصل پاییز گوشت بز را بر گوسفند و در انواع بز، گوشت بز سیاه را بر سایر توده های بز لری ترجیح میدهند.

ویژگی های ظاهری بز لری

در استان لرستان توده های مختلف بز لری وجود دارد.

نام گذاری اکثریت بز لری بر اساس رنگ بدن، رنگ سر و صورت، رنگ شکم، رنگ صورت و گوش است و مهمترین نامگذاری بر اساس فرم و رنگ گوش و بدن است.

اگر شکل گوش در بز حالت لولهای باشد به آن بیل (bayl) میگویند.

اگرچه بز لری شباهت هایی با برخی از بزهای استانهای زاگرس نشین دارد اما بز لری که تیپ غالب آن بز سیاه لری است در طول دوران ها ی مختلف زندگی عشایری، تولید کننده بهترین سرپناه عشایر که همان سیاه چادر است، بوده است.

بز لری

فراوانی توده  بز لری در گله براساس رنگ گوش عبارتند از ۱۰/۵درصد سیاه و سفید،  ۳۹/۵درصد سیاه و قهوه ای، ۹/۹ درصد سیاه و سفید و قهوه ای، ۳/۹ درصد سفید و قهوه ای، ۵/۲درصد قهوه ای، ۲۲/۷ درصد سیاه، ۱/۹ درصد کرم و سیاه ، کرم و سفید هرکدام ۱/۳ درصد، سیاه با لکه های سفید، کال با لکه های سیاه، قهوه ای با لکه های سیاه و سفید با لکه های قهوهای هر کدام ۰/۶ درصد

صادرات

برای صادرات سند مکتوبی وجود ندارد، اما احتمالاً پوست آن همراه با پوست گوسفند صادر می شده است.

شرایط بیمه دام نیازمند بازنگری است

موارد استفاده تولیدات بز لری

پرورش دهندگان عشایر از شیر بز لری ماست، کره، دوغ، کشک، قره قروت، پنیر محلی و روغن حیوانی درست میکنند که غذای روزمره خانوارهای خود و منطقه میباشد و چون شیوه پرورش بیشتر عشایری است.

در نتیجه بز ماده نقش گاو کوچک خانوارها را دارد که سالانه حدود ۶ ماه از شیر آن استفاده میشود.

از موی آن در منطقه با تبدیل به طناب، سیاه چادر، طناب چیت و از پوست آن مشک به منظور نگهداری و ذخیره آب شرب و روغن حیوانی خانوار استفاده می کنند.

پرورش دهندگان بز از گوشت آن به عنوان یک منبع پروتئینی با ارزش برای مصرف خانوار و میهمانان خود استفاده میکنند.

اقدامات انجام شده جهت شناسایی و اصلاح نژاد بز لری

۱ – شناسایی خصوصیات ظاهری و تولیدی بز لری
۲ – شناسایی مقدماتی بز لری
۳ – بررسی خصوصیات الیاف بز لری در سنین و فصول مختلف

راهکارهای پیشنهادی برای بهبود عملکرد بز لری

۱ – اجرای طرح های تحقیقات ی در زمینه شناسایی توان تولیدی و تولید مثلی با بکارگیری روش های نوین
۲ – اجرای طرحهای تحقیقاتی در زمینه تولیدات سنتی و صنعتی بز لری و راه اندازی کارگاه های صنایع تبدیلی
۳ – پرورش به شیوه صنعتی با حمایت های همه جانبه و اشتغال زایی زود بازده اقتصاد مقاومتی

پرورش بز لری در استان لرستان

اشتراک گذاری

امتیاز شما به این مطلب

منبع: معرفی بزهای بومی ایران

برای کپی کلیک کنید

دیدگاهتان را بنویسید