گاو سیستانی در سراشیبی انقراض
گاو سیستانی در سراشیبی انقراض

گاو سیستانی در سراشیبی انقراض

گاو و گاومیش در فرهنگ سیستان نماد آرزومندی باروری و زندگی است؛ که در چرخه زندگی مردم نقش اصلی را داشته و در تاریخ شمال سیستان و بلوچستان نقش مهمی در زندگی مردم ایفا کرده و همواره در کنار مردم بوده است؛ بطوریکه پیکره گاو سیستانی پیدا شده در شهر سوخته زابل حاکی از حیات آن، از چهار هزار و ۵۰۰ سال قبل تاکنون است.

گاو سیستانی یکی از نژاد گاوهای بومی کشور، از زیر گونه گاوهای کوهان دار با نام علمی Bos taurus indicus که دارای ظاهری متفاوت با دیگر هم خانواده هایش است.

گاوهای سیستانی بزرگ ترین گاوهای ایرانی هستند که دارای یک کوهان بزرگ و گوشتی می باشند.

هم گاوهای نر و هم گاوهای ماده این نژاد کوهان دار هستند اما کوهان گاوهای نر بزرگ تر و گوشتی تر است.

این گاوها غالبا به رنگ سیاه بوده و در مواردی نیز ابلق، خاکستری و خرمایی رنگ هستند.

گاوهای سیستانی غالبأ بدون شاخ هستند و برخی از آن ها شاخ هایی کوتاه دارند.

داشتن یک غبغب بلند و پرچین از خصوصیات بارز این نژاد است که در گاوهای نر بزرگ تر از گاو ماده است.

این غبغب از زیر گردن تا زیر قفسه سینه و میان دست های گاو ادامه دارد.

بیشتر بدانید: انواع واکسن های دام و نشخوارکنندگان

درباره پرورش گاو سیستانی

گاوها بسیار مقاوم بوده و می توانند شرایط محیطی سخت و کم آبی را تحمل کنند.

این دامها از نظر تغذیه ای کم توقع بوده و خوراک اصلی آنها برگها و سرشاخه های نی می باشد و دامدار می تواند این علوفه ها را خشک کرده و در مکانی مناسب برای فصل زمستان انبار نماید.

  کووید19 و حیوانات

گاوهای سیستانی را می توان به آسانی پرورش داد و حتی آنها را در مکان های باز و بدون سرپناه و سایبان نگهداری نمود.

بهتر است محلی برای پرورش این گاوها طراحی شود که بخشی از آن دارای دیوار و سرپوشیده باشد تا در فصل زمستان دامها محل استقرار مناسبی داشته باشند.

از گذشته های دور تمام کسانی که قصد پرواربندی گاو را داشتند به سراغ نژاد گاو سیستانی می رفتند زیرا گاو سیستانی از نوع گوشتی و گوشت آن با سایر گونه ها متفاوت است؛ چرا که گوشت در این نژاد دارای خاصیت ماربلینگ است و ازین رو گوشت گاو سیستانی لذیذتر از گوشت سایر گاوها است.

گاو سیستانی در سراشیبی انقراض
گاوهای سیستانی را می توان به آسانی پرورش داد

گاوهای سیستانی یکی از بهترین و درشت جثه ترین گاوهای گوشتی ایرانی هستند.

گوساله های این نژاد روزانه در حدود ۹۰۰ تا ۱۲۰۰ گرم افزایش وزن دارند و این سرعت رشد تا زمان بلوغ ادامه دارد.

میانگین وزن گوساله های در سیستانی در زمان بلوغ ۴۰۰ کیلوگرم بوده اما پس از این دوره سرعت رشد آنها کاهش پیدا کرده و درصد چربی به لاشه شان بیشتر می شود.

بازده تولید گوشت در این گاوها ۷۳ درصد بوده و به همین دلیل این گاوها برای پرواربندی بسیار مناسب هستند.

پرورش دهندگان باید گوساله های نر این نژاد را زمانی بفروشند که به وزن ۴۰۰ کیلوگرم رسیده اند.

از دیگر مزایای این نژاد می توان به مقاومت در مقابل بیماری های منطقه ای و تطابق بالا با عوامل محیطی را نام برد به همین دلیل این نژاد نقش مهمی در اقتصاد خانواده های روستایی ایفا می کند.

بیشتر بدانید: انواع داروهای دامپزشکی

دلایل محدودیت پرورش گاو سیستانی

با وجود تمامی مزایایی که برای این دام در منطقه سیستان بخصوص زابل مطرح شد حدود دو دهه است که گاو سیستانی جایگاه خود را از دست داده است و می توان خشکسالی های سال های اخیر که از سال ۱۳۷۵ آغاز شد را بعنوان تنها دلیل این امر نام برد.

  چون و چرای پرورش بز

خشکسالی دشت سیستان که بر بسیاری از امور این مناطق اثرات سوئی داشته است، پرورش و تولید گاو سیستانی را نیز دستخوش ناملایمات اقلیمی و طبیعی کرده است، که از جمله این عوامل می توان به کمبود علوفه اشاره کرد در مقابل کشاورزان و دامدارانی که متاثر از خشک سالی هستند دیگر درآمد کافی برای فراهم نمودن علوفه مورد نیاز را ندارند.

تداوم خشک سالی ها و هزینه های زیاد پرورش به مرور زمان موجب شد تا دامداران و کشاورزان رغبت خود را برای پرواربندی این نوع دام ها از دست بدهند، بطوری که هم اکنون پرورش این نوع گاو در منطقه سیستان به دست کشاورزان و دامداران موارد بسیار نادری است.

بیشتر بدانید: انواع ضدعفونی کننده ها و شوینده ها

گاو سیستانی در سراشیبی انقراض
پرورش و تولید گاو سیستانی را نیز دستخوش ناملایمات اقلیمی و طبیعی کرده است

راهکار نجات گاو سیستانی

یکی از راه حل های موجود برای حفظ این نژاد انتقال آن از منطقه سیستان به مناطق بیش تر برخوردار از نظر علوفه ای را نام برد.

از دیگر اقدامات استفاده از ضایعات نخلستان ها و باغ های موز در استان با مدیریت و تامین مالی برای تبدیل آن ها به کنسانتره، می توان خوراک این دامها را تامین کرد.

اقدامی دیگر در این راستا طرح اصلاح نژاد، تکثیر و توزیع گاو سیستانی با روش هسته باز به منظور حفظ نژاد گاو سیستانی توسط مرکز تحقیقات سیستان است.

امید است با تامین اعتبار برای اجرای این طرح در آینده ای نزدیک اشتغال زایی، توسعه و تولید گاو سیستانی در منطقه به صورت جدی دنبال شود.

نویسنده و منابع: فرشته مریدی/ دانش آموخته کارشناسی ارشد اصلاح نژاد دانشگاه صنعتی اصفهان/ فصلنامه علمی-دانشجویی رویان/ شماره بیست و یکم

منبع: دامیران      /     نویسنده: فرشته مریدی      /      لینک کوتاه مقاله: daamiran.com/?p=5473
گاو سیستانی در سراشیبی انقراض

اشتراک گذاری

امتیاز شما به این مطلب

منبع:

برای کپی کلیک کنید

دیدگاهتان را بنویسید

دامیران